Duy xuống bến sớm, mang theo cuộn dây dọi đã cất trong một chiếc túi nhỏ cho khỏi rối. Bùi Nghiêm chưa tới. Anh treo dây, đo lại hai đầu xà theo các vạch hôm qua rồi dọn chỗ để gỗ mới.
Vướng nhất vẫn là khối dằn dưới chân. Muốn kê xà, họ phải đưa nó qua một quãng hẹp. Chiếc cọc gần đó đủ tầm nhưng nằm ngay phía nền vừa xói. Duy nhìn lên bờ đất cao ráo sau lưng kho, nghĩ nếu nhận tải ở đấy thì khỏi phải đưa thêm đá xuống bến.
Anh xoa đất vụn trên lòng bàn tay, thử đặt dấu.
Luồng khí tản ra rất nhanh. Chỗ đất dưới tay vẫn nguyên, nhưng không có cảm giác bắt được một vật như lúc chạm cọc hay đá. Anh chuyển sang nền đã nện chặt, ấn bàn tay sâu hơn. Lần này cũng thế.
“Cậu đang chọn cái gì?”
Bùi đứng trên lối xuống, sau lưng là người thợ mang gỗ. Duy rút tay về, phủi đất.
“Tôi định đưa một ít sang bờ. Chỗ này cao, chắc hơn chỗ cọc.”
“Bờ từ đâu đến đâu?”
Anh nhìn lớp đất chạy dưới kho rồi lan tới con đường phía sau. Không có đường ranh nào để chỉ. Bùi xuống ngồi cạnh, nhặt một hòn đá bằng nắm tay đưa anh.
“Thử cái này.”
Duy phủi đất trên đá rồi để dấu. Dấu bám được ngay. Anh cảm thấy sức nặng nhỏ gọn nằm dưới tay, khác hẳn khoảng trống lúc ấn xuống nền.
“Nó nhỏ quá,” Duy nói.
“Đúng. Đưa tải sang, nó sẽ ép xuống chỗ nó nằm. Cậu còn phải xem nền bên dưới. Có dấu được không phải là dùng được.”
Hòn đá nằm giữa hai người, không còn là lời giải cho chỗ xà. Duy đặt nó sang một bên, đi cùng Bùi xuống xem cọc.
Cọc ấy vốn đã được tính tháo để kê lại nền. Người thợ buộc dây kéo, Duy phụ nới những thanh chèn. Họ dùng đòn bẩy rút từng quãng; đến khi chân cọc lên khỏi lỗ, bùn nước trào vào chỗ trống.
Phần nằm dưới đất đen sẫm, dài hơn Duy tưởng. Cả cây cọc được đặt ngang trên hai khúc gỗ. Anh vòng tay sờ hết một lượt, theo yêu cầu của Bùi, từ đầu bị dây cọ tới mũi đóng đã tù.
“Vẫn là cây cọc ấy,” Bùi nói. “Khi nó cắm xuống, cậu không thấy phần này. Nhưng không vì thế mà chọn luôn cả bờ.”
Duy nhìn cái lỗ đầy nước. Anh vốn biết phải chạm vật, đã từng làm dấu trên đá và gỗ suốt sáu tháng. Chỉ đến khi chọn chỗ nhận tải cho công việc thật, anh mới thấy ý nghĩ tìm một thứ đủ lớn dễ khiến mình bỏ qua chỗ chưa hiểu.
Anh quay lại bờ cao, nhặt hòn đá đã đánh dấu. Dấu còn đó. Anh mang nó xuống đặt trên một tấm gỗ có kê chắc, chọn một miếng gỗ nhỏ làm nguồn. Theo lời Bùi, anh chỉ chuyển sang phần tải ít, giữ yên rồi trả lại. Hòn đá ép xuống tấm kê. Nó không bỗng trở thành một phần vô tận của nền đất.
“Thầy, nếu chôn nó xuống thì sao?”
Tiếng gọi ra khỏi miệng trước khi Duy kịp nghĩ. Bùi nhìn anh, rồi đáp ngay vào câu hỏi:
“Nó vẫn thế. Tầm của cậu cũng vẫn thế. Chôn sâu còn khó kiểm hơn.”
Bùi cho anh đo sáu bước từ chỗ đứng đến cả hai dấu. Duy kéo dây làm mốc, không dùng sải chân dài của mình để nới thêm. Anh thử đứng ở hai vị trí khác nhau, thấy chỗ thuận tay chưa chắc đã giữ được cả nguồn lẫn neo trong tầm.
Họ dừng bài tập để đưa gỗ mới vào. Người lái phà tới hỏi trưa nay bến mở được chưa. Duy nhìn phần xà đang chống tạm, nói hôm nay mới kê xong, còn thử nữa. Ông nhăn mặt nhưng xuống giúp đẩy một khúc gỗ khỏi lối.
Buổi làm mất nhiều thời gian vào những việc Duy trước kia tưởng không liên quan tới dẫn khí: vét bùn, đo chân kê, kiểm chỗ gỗ nằm lên đá. Bùi không dùng phép thay cho họ. Bàn tay thiếu ngón của ông giữ thước được, nhưng khi cần xoay khúc gỗ lớn, ông gọi người thợ bên cạnh.
Giữa buổi, người thợ cùng anh dừng tay ăn cơm. Ông hỏi chiếc phà bao giờ trở về; còn một đầu ván phải làm lúc dây không kéo xà. Duy đi tìm người lái rồi quay lại báo giờ, nhận ra mình cần sắp cả công việc của người khác cho khỏi chờ. Anh gom những chiếc đinh còn dùng được vào hộp, để sẵn ván theo thứ tự lắp. Đến khi phà về, họ đã có chỗ đặt đồ, không phải vừa giữ xà vừa tìm búa. Bùi chỉ ngồi kiểm những mốc dọi; mấy lần Duy nhìn sang, ông đều chờ người thợ kê xong mới ra hiệu tiếp.
Đến chiều, Duy mới thử dời tải để người thợ chỉnh miếng chèn dưới xà. Anh không nâng cả xà; cây chống vẫn chịu phần chính. Anh đứng đúng vị trí đã đo, một tay chạm xà, chùng gối và thở theo nhịp đã tập.
Miếng chèn đi vào. Người thợ gõ hai lần, Bùi kiểm lại dọi rồi bảo hạ.
Duy trả tải, tháo liên kết. Lần này tay không bị kéo giật. Anh cúi xem miếng chèn vẫn nằm thẳng, mồ hôi nhỏ xuống mặt gỗ mới.
Phía sau, Bùi đang ghi mốc đo để ngày mai so lại. Duy cầm lấy đầu dây, không đợi ông gọi. Nền đất dưới chân cả hai vẫn phải chịu từng ấy sức nặng, nên anh đứng tránh mép vừa vét bùn.