Đến ngày thứ ba, buồm được hạ xuống gần hết.
Gió từ phía trên sông thổi thẳng vào mặt, nước trước mũi Châu Diệp nổi những gợn ngắn. Người chèo chống một lúc, thuyền tiến chẳng được bao nhiêu mà bờ tối bên trái cứ như đứng yên. Tố nhìn trời rồi cho áp vào đường kéo.
Ở đây bờ đá cao hơn mặt nước, có những đoạn lối hẹp đi sát mép. Đội kéo thuê ngồi trong mái lều chờ khách. Tố lên nói giá và quãng đường, chủ hàng theo sau hỏi trước tối có tới trạm được không. Duy ở lại giữ dây mũi, nhìn những người đàn ông đeo đai qua vai bước xuống.
Khi họ cùng kéo, dây lớn rung lên. Châu Diệp thoát khỏi khoảng nước xoáy, tiến từng đoạn dọc bờ. Duy nghe tiếng hô ngoài đường xen cùng tiếng mái chèo giữ mũi. Không ai làm nhẹ cả thuyền; mười hai giỏ gốm vẫn nằm nguyên, người kéo phải dùng sức thật để đưa chúng ngược dòng.
Tới bậc nước đầu, họ dừng ở một trụ đá thấp. Người giữ đường kéo bảo đổi dây qua bên ngoài rồi mới đi tiếp. Dưới chân bộ dây có khối chặn nặng cần xê dịch, vừa khít phần việc Duy có thể làm. Anh mang đồ lên, chọn một khối đá rời đã kê chắc làm neo ở chỗ người giữ bãi cho phép, đo tầm và kiểm kê trước.
Bùi đi cùng, đợi anh chạm khối nguồn mới nhắc người kia thử đòn.
Khối chặn bớt nặng, hai người nhích nó lên bệ để đổi đường dây. Duy giữ hơi, mắt nhìn mũi thuyền bên dưới còn nhấp nhô. Nếu để vật ở trạng thái nhẹ mãi, những lần chuyển dây sau sẽ dễ hơn, đỡ phải gọi cả đội quay lại chỗ này.
Anh hỏi Bùi lúc hai người đang kê.
“Chặng này đi bao lâu?” ông hỏi lại.
Người giữ đường đáp có khi hơn một giờ, còn tùy thuyền phía trước. Duy nhìn xuống tay mình, chưa cần thử cũng biết không giữ nổi. Một lượt ngắn còn phải nghỉ, lấy đâu ra hơi cho từng ấy thời gian.
Bùi chỉ chiếc chốt sắt ở bên khối chặn. Người giữ bãi đã dùng nó lâu nhưng dây phụ mắc cát, kéo chưa tới hết rãnh. Duy cùng ông làm sạch, thử lúc chưa chịu lực rồi cho khối đá nằm lại đúng bệ. Khi chốt đã giữ, anh trả tải, tháo liên kết. Dây đổi được mà chẳng cần pháp lực nằm ở đó mãi.
Đội kéo đi tiếp. Tới chỗ kế, người khác đã nhận sẵn dây mới, đợi hiệu của Tố mới chuyển. Duy xuống thuyền, cùng Thành kiểm phần dây cơ học để nó không quệt giỏ. Có lúc dây chùng đột ngột, anh định chạy lên bờ, nhưng Tố báo đó là lúc đổi ca, bảo cứ đứng ngoài đường dây.
Người phía trước cởi đai, người mới bước vào thế. Họ uống nước, lau vai rồi chờ lượt sau, không ai giữ sức liên tục chỉ vì sợ thuyền chậm. Duy nhìn những vết hằn trên áo, nhớ buổi thử ở bến Trúc, mình đã cố thêm ra sao khi đáng lẽ phải hạ.
Một người kéo đưa anh chiếc đai để khỏi rơi xuống nước. Duy định cầm mang theo, ông bảo cứ treo lên cọc, người sau sẽ nhận đúng ở đây. Anh làm theo rồi tránh khỏi đoạn đường họ đang đi. Có chỗ lối chỉ đủ một người đặt chân, đứng giúp mà không biết vị trí lại khiến họ phải vòng qua. Anh xuống thuyền mang nước lên bằng lối khác. Người vừa nghỉ nhận bát, uống xong tự đưa cho bạn, không nhờ anh cầm mãi. Duy quay về chỗ mình, chờ tín hiệu đổi dây lần sau.
Trời xế, bóng vách kéo dài trên mặt sông. Họ còn một bậc nước nữa mới tới trạm. Chủ hàng đi tới đi lui trên lối giữa, cuối cùng ngồi xuống khi Tố nhờ ông giữ thẻ kê khỏi bay. Duy phụ Thành đưa nước cho người đổi ca; tay phải chỉ giữ bình nhẹ, tay trái làm phần rót.
Lượt cuối, Châu Diệp lên được khoảng nước bằng dưới chân trạm. Dây lớn rời khỏi mũi, cuộn trên bờ. Duy đứng nhìn mép bậc nước vừa đi qua, thấy cả đoạn dài thuyền đã lên mà mình chỉ dùng phép vài lượt ngắn ở những chỗ cần chuyển vật.
Bùi mang túi lên cầu.
“Từ đây thầy ở lại?” Duy hỏi.
Ông gật. Trạm có lớp thợ đang chờ học đo và giữ tải, là việc ông đã nhận trước khi cùng họ rời bến. Người coi trạm xuống đón, nhờ ông sáng mai xem một bệ kê. Duy nghe vậy mới thấy quãng đường tiếp theo thật sự không còn thầy đứng cạnh lúc thử.
Bùi lấy cuộn dây dọi khỏi túi, đưa anh giữ.
“Cho cậu mượn đến khi về. Trong trạm có đồ dùng rồi. Đừng cuộn dây ướt ép vào quả đồng.”
Duy nhận bằng cả hai tay, tay phải chỉ đỡ phía dưới. Ông nhìn thấy, nhắc nghỉ trước khi đau thành không làm nổi, rồi hỏi còn nhớ cách đo hai đầu không. Anh đáp nhớ, không kéo dài câu hỏi để giữ ông thêm.
Tối ấy họ ăn ở cạnh bến trạm. Bùi ghé lại một lát, kể chỗ mua nước và chỗ được buộc qua đêm. Khi ông đi lên, ánh đèn dưới mái lớp học còn sáng. Duy ngồi cuộn dây dọi thật thưa, nghe tiếng người kéo thuê nói chuyện phía bên kia bếp. Ngày mai họ sẽ theo dòng đi tiếp, còn đội kéo đã có công việc khác trên cùng đoạn bờ ấy.