Xe gỗ tới kho lúc Duy đang chờ một chiếc cọc để thử đường kéo mới. Người đẩy xe đặt vai cho nó dừng rồi kéo chốt bánh, tháo dây buộc từng bó một.
“Ai nhận gỗ kê?”
Duy bước ra. Người ấy đưa tờ giao, tự giới thiệu là Chu Mậu. Anh hơn Duy vài tuổi, ống tay xắn cao, mạt gỗ còn mắc trong nếp vải. Họ cùng đối lại số thanh đặt hôm sửa bến. Chu lật cả mặt dưới lên cho Duy xem trước khi bảo anh ghi nhận.
Giao xong, Chu nhìn chiếc cọc cũ nằm sát kho.
“Cái này còn dùng?”
Đó là phần cọc buộc thuyền đã gãy hôm cứu Thành. Nó được kéo lên bờ, chưa có ai bổ ra. Duy nói chỉ để lại xem, rồi chỉ chiếc mới đang chờ kê ở bến phụ.
Chu cầm búa gõ vài chỗ trên cọc mới, cúi ngửi mặt đầu gỗ. Duy đã đặt tay lên đó, thấy phần tải nhỏ mình chuyển thử xuống khá êm. Anh nói vậy, hơi sốt ruột vì muốn làm việc trước khi nắng lên.
“Êm là sao?” Chu hỏi.
“Không dồn lệch. Cũng không rung khác thường.”
Chu đặt búa xuống, kéo phần cọc gãy ra khỏi tường.
“Hôm nó còn đứng, cậu cũng thử như thế?”
Duy nhớ lòng bàn tay trên lớp gỗ khô. Anh không muốn trả lời mà đã biết mình phải nói gì.
“Có.”
Chu xin người coi kho cho bổ phần cọc bỏ, lấy một chiếc nêm và kê nó vào chỗ đất trống. Anh gõ chậm, lưỡi nêm ăn theo thớ. Vết tách mở dần từ đầu gãy xuống thân. Đến nhát sau, một tiếng rắc vang lên, mùi gỗ ẩm thoát ra rất rõ.
Duy ngồi xuống. Dưới lớp ngoài còn sáng là một đường nứt sẫm kéo dọc lõi. Một mảng nhỏ mềm hơn, đầu búa ấn vào đã vụn ra. Anh đưa ngón tay chạm, thấy lạnh và ẩm.
“Bên ngoài chưa lộ,” Chu nói. “Có thể nó có từ trước khi đưa xuống bến. Cũng có thể nằm ướt lâu rồi nứt tiếp. Muốn biết phải xem chỗ lấy gỗ, chứ bổ ra thế này chưa đủ.”
Người coi kho đứng sau lưng thở hắt. Ông nhặt nửa cọc, nhìn mặt đầu rồi mang tới chỗ sáng hơn. Duy vẫn ngồi cạnh nửa còn lại. Mấy hôm nay anh đã biết phép không nói cho mình độ bền, nhưng vết mục nằm ngay trước mắt khiến điều ấy khác hẳn một lời dặn.
Anh xin Chu khoan mang nêm đi, lấy một mảnh cọc chưa tách hẳn ra để thử. Bùi vừa tới, thấy họ ngồi dưới đất thì hỏi chuyện. Duy chỉ mặt lõi rồi nói muốn biết lúc chưa mở ra có nhận được gì không.
Họ đặt cả phần gỗ ấy lên bệ, buộc giữ để nó không lăn. Duy không chọn nó làm neo chịu nặng. Anh chạm vỏ ngoài, thử cảm khi Chu đẩy nhẹ đầu kia. Hướng dồn hiện lên, cú nghiêng cũng rõ; còn đường nứt sẫm ở phía dưới không có cảm giác riêng nào để anh gọi tên.
Anh đổi tay, thử lại một lần rồi dừng.
Chu dùng đầu nêm khều lớp lõi mềm ra, để Duy nhìn đường gỗ còn lành ôm bên ngoài. Nếu chỉ cạo mặt vỏ, chẳng chạm tới chỗ này. Duy nhặt búa gõ thử hai chỗ, tiếng nghe khác nhưng chưa đủ rõ để anh tự tin nhận ra trên cây khác. Anh đưa búa lại cho Chu, nhờ anh ấy gõ lần nữa. Không có cách nào bảo đảm chỉ nghe vài tiếng là biết hết ruột gỗ; anh phải xem dấu ở mặt đầu, tuổi gỗ và cả phần chân đã ngâm nước.
“Tôi không thấy.”
Chu lật gỗ, để mặt lõi lên trên. Duy nhìn đường nứt, lần này không nhắm mắt nghe nữa. Anh lấy mẩu than ghi vào bản thử rằng cọc cần kiểm độ bền trước khi nhận tải, chừa chỗ cho người kiểm ghi kết quả.
“Gỗ mới nhờ anh xem giúp được không?”
Chu nhìn số thanh còn trên xe.
“Xem cho lô giao thì nằm trong việc tôi. Còn làm chỗ kéo của cậu, phải tính công khác.”
Duy gật. Hai mươi tiền trong túi là khoản công đầu anh đang giữ. Anh chưa biết phải mua thêm những gì, nên hỏi trước Chu có rảnh chiều nay không và mất công ở chỗ nào.
Chu nhận xem bản vẽ đường kéo, chưa hứa đóng gì ngay. Anh kéo một thanh gỗ xuống đất, cùng Duy kiểm những mặt có thể mở và gõ. Bùi mang quả dọi ra bến đo chỗ kê. Mỗi người xem một việc, không ai đòi thay cả phần của người khác.
Khi Tố tới, Duy đưa chị xem hai nửa cọc. Chị cúi nhìn, hỏi có phải ai bán gỗ xấu cố ý không. Anh nhắc lại điều Chu vừa nói: chưa biết nó hỏng từ lúc nào, phải tìm thêm mới kết luận được.
“Còn khoản đền?” chị hỏi.
Duy sờ tờ ghi nợ cọc trong áo. Việc có thêm lỗi cọc không làm biến mất chuyện anh tự chọn nó lúc cứu Thành. Anh nói đưa phần gỗ cho chủ bến xem rồi tính rõ, mình chưa có căn cứ để gạch tiền.
Tố nhận mang lời lên kho. Duy và Chu đem cọc mới xuống, đặt trên chỗ kê đã đo. Anh gõ thử theo cách Chu chỉ, nghe tiếng khác nhau ở hai đầu, nhưng vẫn hỏi lại thay vì lập tức bảo mình đã phân biệt được gỗ tốt.
Trước lúc chuyển sang thử đường kéo, anh cất một mảnh lõi nứt cạnh bản đo. Nó đủ nhỏ để mang theo, còn thô ráp ở mặt vừa bổ.