Châu Diệp dài hơn chiếc phà ở bến phụ. Khi Duy bước xuống, mạn thuyền hạ nhẹ rồi nâng trở lại; anh phải bám vào thanh ngang để khỏi đặt chân lên búi dây.
Tố đã thuê chiếc này cho chuyến gốm. Chủ thuyền đi theo xem, mang cả tờ ghi những chỗ sửa cũ. Ông chỉ vết nối ở mạn, nhắc người bốc hàng đừng kê đá lên đó.
Duy nghe xong, mở bản đo lấy từ hôm qua. Chỗ đặt bộ dẫn vừa hợp khoảng tay anh, neo bờ cũng ở trong tầm, chỉ cần bắt chân giữ dây vào thân thuyền cho chắc. Anh đặt ngón tay lên một thanh gỗ dày, hỏi có được khoan hai lỗ không.
“Không,” chủ thuyền nói.
Duy dừng tay.
“Tôi lót thêm gỗ. Khi tháo có thể bịt lại.”
“Thuyền trả về tôi vẫn phải đi chở hàng. Bịt lỗ không thành gỗ cũ được.”
Ông không lớn tiếng, nhưng đứng nguyên ở đó. Tố cũng không xin hộ. Duy nhìn hai chỗ vừa đánh dấu bằng than, thấy chúng chỉ là những chấm nhỏ trên phần mạn ông đã dùng nhiều năm. Anh lấy giẻ lau đi.
“Vậy tôi đổi cách giữ.”
Chu Mậu đang quỳ cạnh chân bộ dẫn. Anh bảo Duy đưa thước, đo bề dày mạn từ hai bên, rồi hỏi chủ thuyền chỗ xà nào được phép ôm khung quanh. Ông chủ cúi xuống chỉ, vẫn giữ vẻ dè chừng nhưng bắt đầu kể chỗ nào từng chịu dây kéo hàng.
Họ chọn một khung kẹp bằng gỗ, có má ngoài và trong, siết bằng nêm cùng dây giữ. Miếng lót đỡ cho cạnh khung khỏi cắn vào ván thuyền. Chu vẽ lên giấy mấy nét rồi đưa chủ thuyền xem cách tháo. Ông còn bắt chừa một lỗ thoát nước và không được che chỗ chân bước lên mạn.
Làm khung cần nửa buổi. Chu báo hai mươi tiền nếu tận dụng được những đoạn gỗ sẵn ở xưởng và trả lại bộ dẫn mượn sau thử. Duy sờ túi áo ngoài, lấy đúng khoản công bến nhận hôm trước ra đếm.
“Tôi trả khoản này. Anh làm giúp hôm nay được không?”
Chu nhận, đếm lại rồi cho tiền vào túi vải của mình. Duy không thấy mất hứng vì phải trả; ngược lại, khi anh ấy nói rõ chiều mang xuống, việc đang treo bỗng có giờ để đợi. Ba lượng ở nhà vẫn chưa cần động tới.
“Đoạn gỗ ngắn vẫn đủ chịu chứ?” anh hỏi.
Chu đặt thước lên bản vẽ, chỉ chỗ hai má kẹp ép vào nhau. Gỗ sẵn không có nghĩa là lấy bất cứ mảnh thừa nào. Anh sẽ chọn phần còn lành, những chỗ không đủ dài phải đổi cách ghép, không chắp đúng nơi chịu kéo. Duy nghe rồi hỏi mình phụ được gì. Chu nhờ anh lấy đúng bề rộng xà và đánh dấu mặt ngoài trên giấy. Khi về xưởng làm, anh không muốn đoán chiếc khung sẽ ôm theo phía nào. Duy đo thêm lần nữa trước mặt chủ thuyền.
Trong lúc chờ, Duy cùng Tố kiểm đường đi của dây trên Châu Diệp. Khoảng trên giấy đo ở bến không vừa nguyên vào thuyền. Mui che thấp hơn anh nghĩ, còn một cây xà chắn mất chỗ anh định đứng. Chị cầm đầu thước, anh bò xuống đo lại từ sàn tới mạn, chỗ nào chưa với tay thì không tự ghi số.
Chủ thuyền ngồi ở mũi vá một đoạn dây cũ. Có lúc ông ngước nhìn hai người, hỏi nếu dây kéo trượt khỏi bánh thì ai nhặt. Duy chỉ chỗ có thể buộc dây giữ, rồi nhận ra nó lại cắt ngang lối xuống khoang.
Tố kéo đầu thước sang bên.
“Chỗ này. Để người dưới khoang còn lên được.”
Duy ghi lại. Một chiếc thuyền thật có nhiều lối phải chừa hơn mặt nền kho anh xếp giỏ. Anh bắt đầu hiểu tại sao chủ thuyền không cho mình đặt mũi khoan xuống chỉ vì tìm được miếng gỗ đủ dày.
Chu mang khung tới khi bóng mui đã che gần hết boong. Anh ướm hai má kẹp, sửa một góc bằng dao rồi mới siết. Duy giữ bộ dẫn cho đúng vị trí, chủ thuyền tự đưa tay sờ lớp lót ở mặt ngoài. Lúc vừa ý, ông mới tránh ra cho họ thử.
Họ kéo khối gỗ thử trước, không dùng phép. Khung chịu sức giằng của dây qua bánh, chân không nhúc nhích. Chu hạ hết tải rồi tháo một má ra để chủ thuyền xem ván có bị ép hỏng không. Trên mặt gỗ chỉ có vệt bụi bị lau sạch; ông vẫn bắt lót lại cho ngay trước khi làm lượt sau.
Duy chạm dấu ở khối neo trên bờ, đo từ chỗ mình sẽ chạm nguồn tới cả hai đầu. Khung chỉ giữ đường dây, không kéo dài tám bước của anh và cũng không biến cả thuyền thành vật được làm nhẹ. Anh nói điều ấy khi chủ thuyền hỏi có đem nó ra giữa sông dùng mãi được không.
Lượt có tải nhỏ hoàn tất khi trời gần tối. Nguồn về bệ rồi mới trả tải, dây và khung đều tháo kiểm được. Chủ thuyền nhận cho dùng tạm, với điều kiện sau chuyến trả đủ và không tự đổi chỗ siết.
Tố ghi điều đó vào giấy thuê. Duy đứng cạnh chờ chị viết xong, rồi hỏi mình giữ bản đo hay để trên thuyền. Chị bảo anh giữ, sáng sau còn tập với Thành. Anh cất giấy vào lớp bọc, túi áo ngoài giờ đã hết hai mươi đồng nhưng trong tay có một bộ khung được phép dùng.