Khách đem hai người thợ tới xưởng vào đầu giờ chiều ngày tám. Một người thường sửa máy nước, người kia nhận việc nung và tráng đồ gốm. Họ đứng ngoài sân xem giá thử, chưa ai chạm vào chiếc vòng.
Kha để biên nhận trên bàn cùng sổ đọc mộng. Cậu nói trước người trong cảnh đang ôm người khác, không xoay vòng để đóng cống. Khách ngắt lời, hỏi đã thấy người ấy chết hay sống, có đúng món này hay chỉ là chuyện cậu kể. Kha trả lời những phần mình không biết, rồi chỉ vào dấu châm và ba mốc giờ đọc đã ghi.
“Ta không bảo chứng vòng từng cứu cả bến. Điều ta đã tưởng lúc đầu là sai.”
Người sửa máy nước kéo ghế ngồi, xin xem trang đầu. Kha đưa cả trang đã gạch, không rút riêng mấy dòng mới. Khách nhìn vết bút một lúc rồi bảo hôm nay đến thử vật, không đến nghe cậu đổi chuyện.
“Vậy ông xem phần này trước.”
Trên khay có hai miếng đồng cùng cỡ. Một miếng để trần, miếng kia đã quét men xanh khách đem từ ngày đầu. Buổi sáng, Kha xin phép lấy một ít để thử; khách đồng ý nhưng bắt giữ lại bát men và không quét lên vòng. Giờ lớp ngoài đã khô, người thợ tráng gốm sờ mép mẫu rồi bảo đừng nung thêm khi chưa biết thứ đang pha trong bát.
Kha đặt hai miếng vào giá nhỏ, hơ nóng cùng nhau rồi nhấc ra. Thanh dò chạm vào mặt đồng ở phía không phủ, lần lượt chỉ mức nóng gần nhau. Người sửa máy tự đổi vị trí hai mẫu, bảo cậu làm lại từ khi chúng nguội. Kha đồng ý, giữ tay khỏi bếp trong lúc người kia chỉnh giá.
Lần sau, hai thợ dùng thanh dò trước. Đến lượt chạm nhanh mặt ngoài, người sửa máy rụt tay khỏi miếng trần sớm hơn. Miếng có lớp men khiến ông giữ ngón lâu thêm một chút, rồi cũng buông ra khi nóng truyền tới.
“Đừng giữ để chứng minh,” Nghiêm nói từ hiên.
Người thợ gật đầu, nhìn lại thanh dò đặt ở phần đồng phía sau. Ông đổi tay thử một lần ngắn nữa khi mẫu đã nguội bớt, rồi chỉ vào lớp xanh.
“Cảm giác tới chậm. Không phải đồng ở dưới không nóng.”
Khách cúi xuống khay. Ông hỏi có phải men xấu không. Người thợ tráng gốm nói riêng lần thử ấy chỉ cho thấy lớp đang quét có thể khiến bàn tay nhận nhiệt khác đi; chưa nói được mọi loại men hoặc lúc nung đúng sẽ ra sao. Kha ghi nguyên câu, dù nó khiến lời giải vừa tìm được bớt gọn.
Hai người yêu cầu xem chiếc vòng với nước thật. Kha nhắc đây là vật còn lỗi, chỉ thử dòng nhỏ như lần trước, dừng ngay khi tay đồng nóng lên. Họ kiểm dây giữ, đặt thanh dò ở phần đồng còn hở. Khách đứng phía đối diện, nhìn rõ tay cậu suốt lượt thử.
Khi trục quay, tiếng rung muộn trở lại. Kha thu khí trước khi bàn tay khó chịu. Người sửa máy nhìn thanh dò, ra hiệu ngừng nước. Cả hai xem đường vá, rồi cùng đối với chỗ mòn và những mảng men cũ.
“Nếu phủ kín, chỗ rạn cũng không nhìn thấy,” người thợ tráng gốm nói.
“Đúng,” Kha đáp. “Ta muốn để nó lộ. Còn vì sao tay đồng nóng, ta chưa tìm được.”
Khách bỗng đẩy biên nhận ra giữa bàn.
“Ngươi tháo keo, tháo đầu đinh, giờ lại chỉ những chỗ ấy mà nói hàng có lỗi. Bùi Hạc lại hỏi mua rẻ ngay từ đầu. Có phải các ngươi định ép ta bán không?”
Kha nghe nóng lên ở mặt. Hạc hôm nay không có mặt để trả lời, còn người vừa đặt tay vào vòng là cậu. Cậu muốn nói nếu thích mua rẻ thì đã chẳng tốn tiền đọc ba lần, nhưng những khoản tự bỏ ra cũng không khiến cậu đương nhiên đáng tin.
“Ông có giấy đánh dấu phần ta xin tháo,” cậu nói. “Ta lấy sổ tiền ra đối.”
Cậu đặt bản nhận ứng cạnh bản hoàn. Mười sáu sa lúc đầu, hoàn tám ngày một, hoàn bốn chiều qua; bốn sa còn tính vật liệu và công ban đầu theo hai bên đã nhận. Phần tháo làm lại không đòi thêm, tiền đọc mộng tự chịu. Cậu đọc từng khoản trước cả hai thợ, kể cả lần nhận tiền rồi chưa làm xong.
Khách rút tờ có dấu mép keo ra, đặt cạnh chiếc vòng. Người sửa máy xem cả giấy lẫn vết tháo rồi yêu cầu giữ chúng đến buổi kiểm nghề ngày mai. Ông không nói Kha vô can, cũng không bảo khách phải tin kết quả hôm nay đủ để định giá.
Kha dọn hai mẫu đồng vào khay riêng, ghi cái nào đã phủ, ai đã thử. Cậu xin hai thợ ngày mai đối lại đường vá và phần nhiệt trước mặt người bến. Khách đồng ý đến, vẫn giữ tờ giấy của mình.
Khi họ đi khỏi, lớp men xanh trên mẫu còn nguyên, trông chẳng khác một thứ làm món hàng đẹp hơn. Kha đặt nó cạnh miếng đồng trần, để người tới sau được xem cả hai.