Ngày mồng bảy, phiên nước của lò bắt đầu lúc bóng mái vừa chạm chân bể. Người giữ mương đứng ngoài cửa chia, không cho ai kéo ván vượt dấu. Kha kiểm thanh dò, dây chặn trục và cần ngừng cùng thợ cả. Hai người thợ khoán đã chờ từ trưa, đất nhào đậy dưới chiếu ướt; họ muốn biết buổi này có đủ nước để đưa một mẻ vào hay không.
“Mới thử bơm. Chưa hứa đủ mẻ,” Kha nói.
Người thấp hơn thở ra, quay đi sửa mép chiếu. Chủ lò ra hiệu bắt đầu trước khi câu chuyện kéo dài. Ông đứng ở phía nhìn được phao bể; Hạc ghi thời gian, người coi bơm giữ tay trên cần ngừng. Thợ cả nhận phần tải vượt sức Kha, cậu chỉ dẫn khí ở mức đã thống nhất.
Lượt đầu chạy theo cách cũ. Nước lên giật từng quãng, trục đồng rung lúc trở đầu. Kha nhìn phao và nghe tiếng cạ qua chân giá, đợi máy dừng hẳn mới đặt lại dấu. Vòng gốm bên ngoài ấm, thanh dò cho vệt màu nằm dưới mốc ngừng. Cậu ghi mức ấy, rồi xin thử đổi nhịp dẫn.
Nhịp giữ nhiệt trong vật cũ không thể bê nguyên qua đây. Kha đã rút khoảng giữ hơi, chỉ muốn dòng khí qua khớp liền hơn để bơm bớt hụt. Cậu thử bằng sức thấp trước, vai thả theo cách đã luyện ở bến. Trục quay tròn hơn. Phao nhích lên đều, tiếng nước trên miệng ống cũng đầy hơn lúc nãy.
Người thợ khoán kéo chiếu khỏi một góc đất, ngẩng lên nhìn chủ. Kha chưa kịp bảo chờ thì thợ cả chạm khuỷu tay cậu.
Thanh dò ở vòng gốm đang đổi màu.
Cậu giữ mắt ở đó qua một nhịp. Phao vẫn lên, mặt đồng phía ngoài chưa nóng tới mức khó chạm, nhưng vệt dò chạy gần dấu đỏ nhanh hơn lượt đầu. Tiếng cạ mảnh phát ra đúng lúc trục trở về. Kha buông phần khí mình giữ, gọi ngừng.
Người coi bơm kéo cần. Trục còn trôi một đoạn, dây chặn căng rồi đỡ nó ở vị trí đã thử. Thợ cả rút tải của mình theo sau. Nước trên ống đổ xuống thành tiếng cuối, làm một người đang khom bên bể giật mình lùi chân.
“Đừng chạm vòng,” Kha nói.
Cậu đưa thanh dò thứ hai cho thợ cả đối. Vệt mới cũng lên ở cùng phía. Họ để bộ nối yên trên giá, không tạt nước cho nguội nhanh. Chủ lò nhìn phao, hỏi còn xa dấu ngừng không. Kha chỉ vệt trên que, thợ cả nhận chính mình đã thấy trước lúc rút tải.
“Nước đang lên được,” người thợ khoán nói. “Cậu gọi dừng rồi chúng ta đứng đây tới tối?”
Kha thấy chiếu đã mở và những khuôn đặt sẵn bên tường. Cậu đã hy vọng máy chạy tròn sẽ cho họ một buổi đỡ phải chờ; chính tay cậu làm buổi ấy ngắn lại.
“Ta biết các anh mất công chuẩn bị. Nhưng vòng nóng nhanh, lại có tiếng cạ. Ta chưa cho chạy tiếp được.”
“Biết là được trả công sao?”
Chủ lò cau mặt bảo chuyện công để ông đối, rồi quay sang Kha hỏi có thể giảm một chút mà làm hết không. Cậu nhìn bể. Chạy cách cũ có thể vẫn lấy được ít nước trong phiên còn lại, nhưng họ phải xem bộ nối sau lần nóng này trước, không nối việc sản xuất vào một buổi thử vừa bị ngừng.
Thợ cả tháo tấm che khi đủ nguội để tới gần. Chưa có vết nứt mới ở mặt ngoài. Một người thợ khoán cúi nhìn rồi hỏi sao không có gì vẫn dừng. Kha mời anh nghe tiếng trục bằng tay quay chậm; tiếng cạ đã nhẹ đi, không còn giống lúc máy nóng.
Sự thay đổi ấy khiến cậu khó chịu hơn một vết rõ ràng. Không có bằng chứng để bảo vòng sắp vỡ, cũng không đủ để xóa đoạn đã nghe. Cậu nhờ Hạc ghi cả việc tiếng cạ giảm khi nguội, đừng chỉ giữ vệt nóng làm lý do bênh mình.
Chủ lò đếm phần nước còn trong bể, sai người chuyển bằng thùng cho việc cần trước. Các khuôn lớn vẫn phải đậy lại. Người thợ khoán thấp cúi xuống nhấc bao đất, Kha tới phụ một đầu; anh để cậu nhấc nhưng không bắt chuyện. Cậu theo anh vào mái che, tránh đoạn nền mới ướt.
Đến cửa, anh nói: “Lần sau đừng để ta mở chiếu khi cậu còn đang thử.”
Kha nhận. Trước buổi sau phải báo riêng lúc thử và lúc được nhận mẻ, không để phao lên đẹp thay lời gọi. Cậu giúp buộc chiếu xong mới trở ra bơm.
Thợ cả đã lấy phấn khoanh vị trí thanh dò. Khí qua khớp đều hơn, nước lên nhanh hơn, vòng cũng nóng hơn: họ giữ được ba điều cùng thấy trong lần này, chưa biết thứ nào trực tiếp gây tiếng cạ. Kha đặt tay lên giá đã nguội, thử thả vai rồi thôi. Tăng sức qua một đường nối có vấn đề chỉ đưa việc phải chịu sang đường nối ấy. Ngày mai cậu cần xem nó bằng cách khác, và trước hết phải xin được một lần nổi lửa có củi khô.