Trần Sách đang mài một miếng đệm khi Tầm về xưởng. Ông đưa miếng đồng lên ngang mắt, nghiêng cho ánh sáng lọt qua lỗ giữa rồi mới nhìn học trò.
“Cửa khó đến thế à?”
Tầm đặt phiếu khám xuống bàn. Phần bị trừ công nằm ngay dưới ngón tay thầy. Anh kéo quyển sổ ra, mở hình cánh cửa, kể lại từ lúc đặt tay đến khi đo nhiệt. Nói tới mảng sơn sùi, anh dùng đầu bút chỉ, cố tả cho đúng hình đã thấy.
Trần Sách nghe hết, không cười. Ông hỏi anh ngủ mấy canh, sáng có ăn không, đã dùng dẫn khí liên tục bao lâu. Tầm đáp từng câu. Bữa sáng chỉ có cháo nhưng anh không đói tới hoa mắt. Giữ tức bảy nhịp cũng là việc vẫn làm, chưa từng thấy vết cháy ở vật khác.
“Chưa từng thì càng đừng vội gọi tên,” thầy nói. “Ta qua xem.”
Ông phủ vải lên miếng đệm, khóa ngăn dụng cụ rồi đi cùng anh. Nắng ngoài đường đã chạm gần giữa ngõ. Tầm cầm hòm bằng tay trái, tay phải thỉnh thoảng mở ra nắm lại. Anh muốn thầy thấy được đúng mảng đen ấy, nhưng cũng sợ nếu có lửa thật thì từ lúc anh rời đi kho đã xảy ra chuyện.
Cánh cửa vẫn mở trên chiếc nêm cũ.
Người giữ kho thấy Trần Sách thì nhường lối ngay. Thầy xem bản lề, hỏi ca vận hành, sau đó đặt tay lên tấm ốp. Tầm đứng bên cạnh đếm hơi thở theo tiếng hàng dịch trong kho. Quá bảy nhịp, thầy rút tay, cúi kiểm ổ chốt.
“Không cháy,” ông nói.
“Tôi cũng bảo vậy,” người giữ kho đáp. “Thợ trẻ chắc nhìn nắng hắt.”
Trần Sách không tiếp lời ấy. Ông mượn nhiệt kế, đo đúng các chỗ Tầm đã đánh dấu rồi nhìn cả hai phía tấm cửa. Đến van dưới chân tường, ông chỉ xem mũi khắc bên ngoài, chưa xin mở nắp. Người giữ kho giục để thông lối, ông nhấc hòm sang một bên.
“Khi nãy con thấy lúc đang nghe lực?”
“Vâng.”
“Chiều nay nghỉ mắt. Dẫn tức căng quá có lúc bóng vật đọng lại. Đừng cố ép cho ra hình lần nữa.”
Tầm nhìn trang sổ đang mở trong tay. Nét tô đen của anh chẳng đủ khiến ai khác thấy điều ấy. Thầy đã đo, cửa lại nguyên, anh không thể chỉ vào giấy mà đòi họ ngừng làm.
“Con xin xem ca kế tiếp. Không tháo gì.”
Trần Sách cau mày.
“Còn công ở xưởng.”
“Con làm bù phần mài đệm lúc về.”
Ông cân nhắc một lát, rồi quay sang hỏi người giữ kho. Người ấy không chịu cho Tầm đứng trong vì sợ phu tải vấp hòm, nhưng cho phép ở mép sân, miễn đừng chắn đường. Trần Sách dặn anh chỉ ghi điều thật sự nhìn thấy. Trước khi về, ông cầm phiếu khám, gấp lại đúng nếp.
“Phần công thiếu con tự chịu. Ta chưa có lý do bắt kho trả.”
Tầm nhận phiếu, gật đầu.
Anh mua một chiếc bánh ở đầu ngõ, vừa ăn vừa đợi bóng cột mái dịch khỏi ngưỡng. Tờ lịch đính bên bàn người giữ kho ghi ca kế tiếp vào cuối chiều. Theo giờ đó anh còn có thể về mài đệm. Nhưng bánh mới ăn nửa, trong kho đã có tiếng gọi đóng cánh phụ.
Một người vận hành bước tới bình dẫn, xoay tay khóa. Kim chỉ áp trên mặt đồng hồ gắn ở vách bò lên. Tầm đứng ngoài rào dây, nhìn cây kim qua khoảng trống giữa hai kiện. Khi kim nhích, chốt cửa rè lên, đúng tiếng anh nghe buổi sáng.
Anh ghi một gạch vào sổ.
Người vận hành ghìm tay khóa. Kim chỉ áp đứng lại, tiếng chốt tắt. Chưa tới một khắc sau, lượt thứ hai bắt đầu; người bên trong gọi đưa hàng vào, không ai nhìn tờ lịch trên bàn.
“Ca chiều chạy sớm à?” Tầm hỏi.
Người giữ kho đang đếm phiếu kiện, chỉ đáp: “Có hàng thì chạy.”
“Trên phiếu xưởng nhận là hai ca.”
“Phiếu xưởng viết từ hôm nào rồi. Lịch giao đổi, chúng tôi phải chuyển theo.”
Tầm giở bản ghi việc. Đúng là hai ca, có khoảng nghỉ dài ở giữa. Anh đã dựa vào khoảng ấy khi kiểm cửa. Nếu cứ đứng chờ tới cuối chiều, anh sẽ bỏ mất cả những lần kim nhích lúc này.
“Cho tôi xem lịch đang dùng được không?”
Người giữ kho úp tập phiếu xuống.
“Anh khám cửa hay kiểm hàng? Muốn xem thì bảo xưởng xin chủ kho. Lịch trạm giao xuống không phải giấy ai ghé cũng đọc.”
Một xe nữa vào sân, bánh nghiến qua viên sỏi dưới chân anh. Tầm né sang cạnh cột, thấy phu tải đổi kiện nhẹ trên cùng lấy một kiện dài hơn từ xe xuống. Anh không biết trong đó chứa gì.
Tầm đành lùi về mép sân. Qua khe cửa, anh chỉ thấy cánh tay người vận hành, không thấy nấc khóa bên trong. Một gạch trong sổ không cho biết họ đã tăng bao nhiêu tải. Anh vẽ lại vị trí cây kim, ghi giờ theo bóng mái và khoanh riêng dòng lịch hai ca.
Thầy có thể đúng về chuyện mắt mỏi. Nhưng tiếng chốt rung mỗi lần kim lên thì không chỉ mình anh nghe thấy. Tầm gói nửa chiếc bánh còn lại, cất vào hòm. Muốn biết cửa đang chịu thứ gì, anh phải tìm cách đứng gần đường dẫn hơn mép sân này.