Sáng sớm ngày thứ ba mươi mốt, Tầm gửi giấy nhờ Nghi tới, theo xe trả sọt về Dốc Sậy. Anh trả phí chuyển giấy rồi mới ra gian máy trước lúc chia việc. Chìa khóa vẫn ở người vận hành. Những sọt nguyên liệu tối qua đã dời vào mái khô, thẻ ca còn buộc trên quai; chưa ai được nhận chúng để làm bù.
Vỏ cũ nằm phía sau bệ, nửa dưới khuất trong khung kê. Trần Sách bảo chỉ cần nhấc nó ra là lắp được vỏ mới. Hai người thợ đã chuẩn bị dây treo, nhưng chủ xưởng chưa chịu tính thêm công khám thứ sắp bỏ.
“Đem cân đồng nát còn được tiền,” ông nói. “Giữ ở đây chỉ chật lối.”
Tầm xin lau phần chân vỏ trước. Lớp bụi khô tróc ra dưới khăn, để lộ một đường rạn xám chạy từ mép bệ tới gần lỗ ghép. Anh nghiêng đèn, thấy vết tối vẫn nằm trong kim loại. Không phải đường chỉ trong mắt mình hôm qua.
Anh mở trang đo mép lắp, đặt một mảnh giấy lên vị trí ấy để đánh dấu. Hình rạn của vỏ mới được gấp ở phía sau. Hai đường có cùng hướng, nhưng một bên đã hỏng, một bên chưa qua mẻ nào. Chỉ sự giống nhau ấy chưa đủ nói thứ gì đã ép chúng nứt.
“Thầy cho con giữ tới khi đo xong một chu trình.”
“Chu trình nào? Con vừa xin dừng.”
“Trước hết đối mặt kê, lỗ ghép và chỗ nhận nhiệt. Nếu bỏ đi, mình chỉ còn một món nguyên để đoán.”
Trần Sách lấy thước của anh, đo lại khoảng từ vết rạn tới mép. Ông không phủ nhận chỗ nứt, chỉ nói vỏ này đã dùng lâu. Vỏ mới có thể chịu hơn, muốn giữ cả hai thì phải chịu thêm người nhấc và chỗ cất.
Tầm nhìn hai người thợ đang chờ. Họ có công việc và tiền ngày, không thể vì anh chưa biết nguyên nhân mà đứng cạnh máy mãi. Anh hỏi họ tháo tới đâu cần thêm tay, phần nào anh tự làm được sau khi đặt vỏ xuống.
Người lớn tuổi chỉ dây treo. Vỏ phải được đỡ trước khi rút chốt, chân bệ không được dùng làm chỗ nạy. Một người giữ dây, một người kiểm phần dưới, người còn lại rút chốt. Tầm nhận chân kiểm và việc vệ sinh mặt kê; công phần ấy anh không tính vào phiếu khám.
Chủ xưởng hỏi lại cho rõ, rồi mới gạch khoản công của anh trong buổi tháo. Công hai thợ vẫn trả bình thường. Đổi lại, vỏ cũ được giữ trong gian vật tư, không đem bán hay đập lấy miếng trước khi đối xong. Tầm xin ghi cả điều ấy, nhận lại tờ giấy có dấu của xưởng.
Họ chờ người vận hành xác nhận đường cấp đã khóa và phần còn nóng đã nguội. Khi dây căng, Tầm cúi nhìn khoảng dưới chân, bảo dừng một lần vì miếng kê lệch. Người giữ dây hơi cáu, nhưng thầy bước tới chỉnh giúp. Khối vỏ nhích khỏi bệ, để lộ một vệt sẫm nằm bên trong chỗ rạn.
Tầm không đưa tay vào khi vật còn treo. Đến lúc nó hạ trên hai thanh gỗ, anh mới soi mặt trong. Vệt sẫm hẹp ở một đầu rồi loe dần, mép ghép không bị móp như vừa chịu một cú đập bên ngoài. Anh vẽ lại, ghi hiện trạng bên cạnh, để trống ô nguyên nhân.
Một người thợ nhìn trang giấy, hỏi có phải vỏ đúc kém. Tầm đáp chưa biết. Anh cần xem những ca trước, cả ca không hỏng, rồi so cùng phần đang dùng. Người ấy nghe tới lịch ca thì quay mặt về sân, bảo chuyện đó phải hỏi người chia việc.
Trần Sách cũng thấy. Ông đặt vỏ mới lên đúng khoảng đã dọn nhưng chưa cho lắp, nhắc Tầm đừng giữ máy bằng những câu hỏi không có hạn. Chủ xưởng đã bỏ một mẻ tối, sáng nay lại thêm công tháo; đến chiều phải có phần việc tiếp theo để bàn.
Anh nhận lời báo trước bữa tối. Tờ giấy gửi Nghi từ sáng chỉ nhờ cô dựng lịch ca và đối số đo, không mời cô tới ký giám nghiệm. Xe về Dốc Sậy mất nửa ngày; dù cô thu xếp đi ngay sau khi nhận, cũng phải tối mới tới. Trong lúc chờ, anh cần chuẩn bị phần hiện vật cho cô xem.
Buổi trưa, Tầm ăn tại nhà thợ rồi trở lại rửa những miếng đệm vừa tháo. Có miếng chỉ bám bụi, có miếng sẫm một phía; anh đặt từng chiếc theo chỗ lấy ra, không gom thành đống cho sạch bàn. Thầy đi ngang, dừng nhìn hàng giấy đánh dấu.
“Làm kỹ như thế, hôm nay con không có công.”
“Vâng.”
Anh đáp xong mới thấy tiếc buổi sửa nhỏ ở chợ. Tiền ấy có thể trả thêm một dòng nợ, còn những miếng đệm trước mặt chưa đem lại lời giải nào. Tầm lấy khăn khô lau chiếc cuối, để nó cạnh bản vẽ vỏ cũ. Ít nhất chiều nay, lúc phải nói mình chưa biết, anh còn có thứ nguyên vẹn để người khác kiểm lại.
Ngoài cửa, người vận hành đổi ca ngay bên bảng giữ dừng. Người tới sau nhận chìa, đọc hết tờ ghi rồi mới để người trước về ăn.