Người đàn bà dẫn Duy đi qua chỗ lõm có nước đọng. Từ đây nhìn lại, đèn trên mũi thuyền chỉ còn là một chấm vàng thấp. Anh bảo bà dừng, tự quay xuống kéo thuyền men theo bờ. Đất dưới chân họ ngấm nước, mềm dần; để mất phương tiện ở sau lưng lúc này thì tìm được người cũng khó đưa ra.
Đến gốc cây thấp, Duy cắm sào giữ mũi thuyền. Một chiếc rổ úp nghiêng cạnh rễ, trong đó còn hai con cá quẫy. Người đàn bà nhận ra rổ của ông già. Bà gọi lớn, đi vòng quanh bụi cây rồi quay lại lắc đầu.
Duy soi xuống đất. Dấu dép đã bị nước làm nhòe, nhưng dưới gốc còn một vết gậy sâu. Anh cúi xem, định tìm vết tiếp thì lửa trong đèn tay hụt xuống.
Anh nhấc đèn, lắc rất nhẹ. Dầu sóng sánh ở đáy, không đủ ngập chân bấc khi đèn nghiêng. Lúc nãy lội qua rãnh, anh đã treo nó chếch trên mũi thuyền quá lâu. Phần dầu thấm sẵn cháy gần hết, còn ngọn bấc khô bắt đầu đỏ.
“Có dầu không?” anh hỏi.
Người đàn bà mở túi áo tơi, lấy ra một gói thuốc lá ướt cùng đoạn dây buộc. Bà nhìn chúng rồi cười méo xệch.
“Tôi tưởng đi một lát thôi.”
Duy cũng tưởng mình chỉ cần sang đón một ông già. Anh đặt đèn ngay ngắn để chút dầu còn lại chảy về giữa đáy, rồi tìm chai Bách cho mượn. Nút chai vẫn kín. Anh sờ quanh túi, nhận ra mình đã để nó dưới ghế thuyền cùng áo gấp, trước lúc xuống nước.
May mà thuyền đang ở ngay đây.
Anh lấy chai, nhưng khi châm dầu mới thấy mép bình đèn bị rạn. Một giọt đọng ở chỗ hàn dưới quai, rơi chậm xuống bùn. Vết rạn cũ có lẽ đã há ra khi mũi thuyền va cạnh ván. Anh lau khô rồi chạm ngón tay thử; dầu lại rịn ra.
Không thể vừa đi vừa ôm một bình dầu rò qua bụi sậy. Duy đem đèn xuống chỗ trống bên nước, rót phần dầu còn lại vào nắp can sạch. Mùi dầu hăng bốc lên giữa hơi bùn. Người đàn bà đứng chắn gió, giữ vạt áo tơi cách xa ngọn lửa.
“Đèn ngoài bến sáng thế, sao cái này vẫn tắt?” bà hỏi.
“Lửa của nó không có gì ăn nữa.”
Duy nói xong mới thấy chính mình cũng đang chờ một điều khác. Anh đã mong chỉ cần đưa tay đến gần, chút ánh sáng lạ sẽ giữ đèn tay cháy thêm. Nhưng bấc vẫn khô, dầu vẫn nhỏ xuống đất. Vệt sáng ngoài luồng không hề chạy vào chiếc bình rạn để vá hộ anh.
Anh tháo kính đèn tay, đặt từng miếng trên áo. Khung đồng còn lành có thể làm giá treo cho một bầu dầu nhỏ. Duy lục hộp đồ nghề, lấy chiếc chén thiếc đựng đinh, trút đinh vào túi áo rồi lau chén bằng giẻ. Anh rót dầu, xoắn một đoạn bấc ngắn, dùng hai miếng đồng kẹp cho khỏi trượt.
Trước khi đốt, anh nghiêng chiếc chén trên lòng bàn tay, chờ một lúc để chắc đường ghép đáy không rò. Anh không muốn phải tháo đèn lần nữa giữa đường đi tìm người. Thử lần đầu, lửa quá cao, khói đen cuộn lên. Anh hạ bấc, chờ lửa đều rồi đặt lại mặt kính chắn gió. Đáy chén nông nên dầu mau hết, nhưng ít nhất không còn rơi dọc đường.
Người đàn bà giữ khung trong khi anh buộc dây. Những ngón tay bà run đến mức quai đồng va vào nhau lách cách. Duy đưa bà chiếc áo khô hơn của mình, chỉ nhờ bà ngồi giữ chai dầu còn lại.
“Tôi không ngồi đây một mình đâu,” bà nói ngay.
“Vậy bà đứng cạnh tôi. Khi nào tôi bảo nâng đèn mới nâng. Đừng rót lúc lửa đang cháy.”
Bà gật, ôm chai vào ngực.
Khung đèn mới không đựng vừa hộp dụng cụ. Duy phải lấy kìm và dao ra, gói trong mảnh giẻ nhét vào lưng quần; chiếc hộp nặng cùng phần thân đèn hỏng được anh để dưới gốc cây. Anh đánh dấu bằng dây vải, tự nhủ trời sáng phải quay lại lấy. Trong hộp còn những đầu hàn anh dành dụm mấy tháng.
“Cậu bỏ đấy có mất không?” người đàn bà hỏi.
“Đêm nay ai tìm được chỗ này thì cứ mừng là còn người đi lại.”
Bà bật một tiếng cười ngắn. Tiếng ấy khiến bãi tối bớt ngột ngạt đi chút ít.
Duy che đèn, đưa ánh sáng sát mặt bùn. Cách vết gậy đầu tiên chừng hai bước, anh tìm thấy vết thứ hai. Nó lệch hẳn khỏi hướng về thuyền, chếch lên vùng sậy dày. Bên cạnh có dấu dép kéo dài, như người đi không nhấc nổi một chân.
Anh không gọi ngay. Anh đi thêm vài bước để chắc những dấu ấy nối nhau, rồi ngẩng lên lắng nghe. Qua tiếng lá cọ, có tiếng ho khan từ phía cao hơn.
“Ông ơi!” Duy gọi. “Cháu từ Bến Sậy sang đón. Ông cứ ở yên!”
Một giọng già yếu đáp lại, nghe khá gần. Duy nâng chiếc đèn chắp vá lên. Trong lòng chén thiếc, chút dầu mới vừa yên, giữ ngọn lửa nhỏ cháy vàng giữa hai người.