Kha đem tới một mảnh ván có ba vạch nước. Anh đặt nó cạnh bản phao, nhờ Duy chỉ xem tới vạch nào thì ngừng nhận thuyền. Duy nhìn dấu giữa, hỏi số đo lấy lúc nào. Kha đáp mấy buổi qua, nhưng ván chưa phải thứ để hai người gật đầu rồi treo lên; anh muốn người lái cùng xem.
Họ hẹn một buổi thử vào đầu chiều, ngoài ca Bến Sậy. Tố bận ở cửa lạch, đã để lại những đoạn đáy xác định và chỗ tuyệt đối chưa dùng. Kha gọi được năm thuyền nhẹ, mười người cầm chèo thay nhau qua khúc rẽ. Không thuyền nào chở khách, chỉ đặt bao cát để đổi tải từng lượt.
Trước khi thắp đèn, Duy đi với họ kiểm phao. Một chiếc ở ngoài cùng ngả nhiều hơn buổi sáng, dây căng thành đường xiên. Kha nói đây là lúc cần thử dấu đóng: chưa phải nước lớn nhất, nhưng thuyền đã phải bẻ mũi sớm. Nếu đợi cả phao chìm mới quyết, người lái không còn chỗ quay.
Người trẻ nhất không chịu. Anh ta bảo mình đi khúc ấy từ nhỏ, có thể ôm sát phao qua được. Kha đưa sào cho anh ta đo khoảng quay rồi bảo lát nữa thử đúng phần đã bàn. Một lần qua được không cho cả năm chiếc nối vào khi chưa ai biết chiếc cuối sẽ gặp nước thế nào.
Duy nghe các thuyền xác nhận lượt thử tuyến cũ, từng chiếc ra rồi về, dừng khi Kha kéo lá cờ vải lên. Anh nhận trong phạm vi ấy. Mấy người đứng xem được nhắc không xuống theo. Người muốn ghé xóm bãi phải đợi buổi thử kết, rồi hỏi chuyến thường riêng.
Thuyền đầu qua cọc rẽ chậm, nhưng người lái giữ được mũi. Chiếc thứ hai mang thêm một bao, tạt ra ngoài một lần mới trở về. Duy thấy vật cản dưới mép nước rõ, còn góc thân thuyền phải nhìn bằng mắt như mọi người. Anh nói chỗ đó còn sáng; Kha đáp vẫn sáng mà tay chèo đang mất sức.
Đến chiếc thứ ba, phao giật xuống hai nhịp liên tiếp. Một nhánh gỗ dạt vào, vướng giữa dây và cọc. Kha kéo cờ. Duy giữ ánh cho chiếc đang ở ngoài về, gọi hai thuyền còn lại ở bờ khoan ra.
Người trẻ lại đẩy thuyền khỏi bùn.
“Tôi chỉ ra kéo nhánh gỗ. Đèn còn mà.”
Kha quát dừng, nhưng mũi thuyền đã lọt khỏi cọc buộc. Người đi cùng vội chống sào, không đủ sức giữ cả thân. Duy nhìn chiếc thứ ba còn đang quay ở cọc rẽ, biết mình không thể kéo ánh sang hẳn chiếc mới rồi bỏ người kia.
Anh giữ đường đang nhận, gọi người trên bờ ném dây cho thuyền vừa ra. Dây thiếu một quãng. Người sửa thúng chạy lấy cuộn thứ hai, nối bằng nút Kha đã chỉ; họ kéo đầu dây dọc bờ xuống thấp hơn. Người trên thuyền trẻ chụp được, buộc vào mũi thay vì ôm bằng tay.
Lúc đó chiếc thứ ba đã qua khúc cong. Duy thu phần sáng về đoạn gần bến, cho thấy đầu cọc bị nhánh gỗ che. Người trẻ dùng sào tránh nó, mặt đỏ bừng. Thuyền được kéo vào, va bùn một tiếng, rồi mọi người đứng im nghe hơi thở gấp của người cùng chèo.
Không ai rơi xuống nước. Người trẻ vin ngay vào điều ấy, nói chỉ cần có thêm dây thì vẫn qua được. Kha không tranh xem tay chèo ai giỏi hơn. Anh hỏi người ngồi cùng có đồng ý ra lúc cờ đã kéo không. Người ấy lắc đầu, bảo chỉ vừa quay đi lấy sào đã thấy thuyền rời bờ.
Duy chờ chiếc ngoài cuối cùng về, xác nhận đủ người rồi kết lượt thử. Anh hạ đèn báo mở, đưa tấm chắn ngang lối xuống. Một chủ hàng đứng xem hỏi đóng cả tuyến làm gì khi chỉ một thuyền không nghe. Tối nay ông còn hẹn nhận đồ sửa miếu ở bờ kia.
“Phao đang bị gỗ kéo, đường quay chưa giữ được,” Duy nói. “Chúng tôi tháo ra và đo lại. Chưa xong thì tối nay không nhận lượt trên đoạn ấy.”
Ông chủ hàng quay sang Kha, mong người lái đổi ý. Kha chỉ đống dây ướt, nói có thể chở theo đường dài hơn bằng chuyến thường nếu ông chịu chờ và trả công. Người ấy gọi họ làm khó, rồi bỏ đi hỏi thuyền khác.
Người trẻ ngồi bên thuyền một lúc mới mang mái chèo tới. Anh ta không xin lỗi trơn, chỉ hỏi phải làm phần nào. Kha giao gỡ nhánh gỗ từ bờ bằng dây, không cho ra kéo trực tiếp giữa dòng. Người cùng chèo nhận giữ đầu dây, lần này đợi nghe đủ mới bước xuống.
Tới khi kéo được nhánh gỗ lên, họ mới thấy một nút dây phao đã tụt sát mắt cọc. Người trẻ giữ cọc cho Kha sửa, bàn tay vẫn hơi run. Duy ghi thêm dấu tụt ấy bên vạch nước; lần sau người ở bờ có thể nhìn nó trước lúc phải đoán sức của mười cánh tay ngoài dòng.
Duy ghi việc thử dừng ở đâu và những người còn đang ngoài nước lúc kéo cờ. Anh báo từng người đã hẹn ca tối, không đợi họ tới mới chỉ tấm chắn. Có người phàn nàn, có người quay về sớm. Đến lúc trời tối, anh vẫn ở bến với một chiếc đèn thường, cùng Kha kiểm lại chiếc phao vừa kéo lên, chấp nhận tối ấy không có khoản góp chuyến nào để bù buổi công đã mất.