Ngày đường phao được kiểm lại, một nhà buôn tới đặt tiền sửa mái lên bàn. Ông mang theo mảnh ngói, nói ở kho còn một đống, đủ thay chỗ dột và làm thêm mái che dầu. Duy nhận mảnh ngói xem, hỏi ông muốn đặt sửa đèn hay dùng chuyến nào.
“Tôi cần cậu soi giúp một lối,” nhà buôn nói. “Cũng gần nước, chẳng khác đường ra kho bao nhiêu.”
Ông lấy mẩu giấy vẽ đường từ bến tới một căn nhà sát rạch. Ban đầu Duy tưởng người trong nhà muốn được dẫn ra. Anh hỏi họ đi giờ nào, dùng thuyền gì. Nhà buôn vuốt mép giấy, đáp không cần họ đi; chỉ cần biết đêm ấy có ai tới, có thuyền nào đưa hàng ra sau nhà.
Duy đặt mảnh ngói xuống.
“Ông muốn xem nhà họ?”
“Người ấy nợ tôi. Tôi nghe nói cứ tối lại chuyển đồ đi. Tôi chỉ xin cậu giữ đường cho rõ, người của tôi đứng ngoài nhìn. Không bắt cậu đòi tiền.”
Ngoài hiên, Bách đang căng tấm cót che chỗ dột. Một giọt nước đọng từ trận mưa đêm trước rơi xuống bàn. Nhà buôn nhấc túi tiền tránh ra, bảo vật liệu có thể đưa tới ngay chiều nay, thợ cũng đã hỏi được. Duy nhìn mẩu giấy lần nữa, tìm xem có phần việc nào đúng với đèn của mình mà không giấu điều họ định làm.
“Người nhà ấy có xin soi lối không?”
“Họ mà xin thì tôi tới đây làm gì?”
Ông bật cười rồi thôi, thấy Duy không cười theo. Ông nói mình không đòi soi xuyên vách, chỉ làm sáng bờ rạch như một đoạn đường bình thường. Duy hỏi đã đo chưa. Nhà buôn bảo sẽ thuê anh đo, tiền riêng, không để mất công.
Anh không thể lấy chuyện chưa khảo sát làm câu trả lời xong việc. Dù đo đủ, điều người này cần vẫn là theo dõi những người không đứng ở đây. Anh nói rõ phần ấy mình không nhận. Nếu chủ nợ muốn đi tới cửa bằng đường đã mở, có thể hỏi chuyến như người khác; đèn không cho anh biết trong nhà ai giấu gì.
Nhà buôn kéo túi tiền lại gần, hỏi có phải cần người mắc nợ tới cùng. Duy đáp đến đây nói một lời không tự làm ý định dò xét thành việc dẫn người. Nếu họ thực sự cần một chuyến, phải bàn chuyến ấy; anh cũng không giữ người lại để chủ nợ hỏi chuyện.
“Tôi có giấy nợ,” ông nói.
“Vậy ông dùng giấy ấy ở nơi nhận giải quyết nợ. Tôi chỉ sửa và giữ đèn.”
Không khí trong hiên im đi. Bách ngừng kéo dây, rồi cúi buộc tiếp. Nhà buôn nhìn mái cót, nói ngói tốt không phải lúc nào cũng rảnh để chở. Duy biết. Anh vẫn đẩy mảnh ngói về phía ông, cảm giác nhám ở đầu ngón tay còn nguyên khi vật đã rời đi.
Người ấy cất tiền, không chửi. Trước lúc xuống bậc, ông hỏi tuyến tối có nhận người của mình không. Duy nói có, nếu là chuyến nằm trong lịch và người lái nhận được, không mang thêm một lời hứa theo dõi. Nhà buôn ngẫm một lúc rồi đi, để lại trên bàn vài hạt đất đỏ vụn.
Duy gom đất vụn vào lòng bàn tay, đem đổ ngoài sân. Anh nhớ lúc mới tới, người ấy đã cẩn thận đặt mảnh ngói lên một miếng vải, sợ làm xước mặt bàn nghề. Khoản đổi chác không có vẻ hung dữ nào để anh dễ tức giận. Trở vào, anh lau chỗ đặt túi tiền rồi lấy khung đang sửa ra làm tiếp.
Chiều, Kha tới kiểm dây, nghe chuyện thì hỏi Duy có nghĩ sẽ mất cả việc sửa mái không. Anh đáp có nghĩ. Kha không bảo làm vậy rồi sẽ được bù nhiều hơn, chỉ hỏi tối nay dầu đủ chưa. Duy đưa chai dự phòng; đủ lịch cũ, không có phần để mở thêm ca.
Họ cùng Bách vá tạm đúng chỗ vừa rơi nước. Tấm cót kéo căng được một lúc lại võng, phải kê thêm thanh tre bên dưới. Duy giữ thang cho ông già, nhìn giày mình lấm vữa cũ. Nếu nhận số ngói, buổi chiều này hẳn khác; anh không thấy cần giả vờ khoản tiền vừa mất chẳng có ích gì.
Cuối buổi, người đại diện Liên thuyền ghé qua, mang khung đèn mới hỏi giá. Ông ta đã nghe nhà buôn kể chuyện, hỏi chỉ cần có người xin soi đường thì Duy nhận, hay còn phải đoán họ dùng đường ấy làm gì. Duy đặt khung lên bàn, xem bản lề rồi mới trả lời.
“Tôi không đoán được mọi việc. Nhưng ông ấy vừa nói rõ muốn nhìn nhà người nợ. Tôi đã nghe thì phải trả lời đúng việc ấy.”
Người đại diện hỏi thêm vài câu về kính, không nhắc tiền ngói nữa. Ông ta chọn mang khung về để tính cùng đơn hàng khác. Qua vai ông, Duy thấy thuyền của nhà buôn đang chờ ở bến bên trên; họ vẫn có đường đi và cách đòi nợ của mình, không vì anh từ chối mà biến mất.
Tối, tuyến mở lại sau khi phao được kiểm. Duy nhận những người đã chờ theo giờ cũ, ngồi cạnh đế khi Bách châm dầu. Mái cót phía sau còn một chỗ rỉ nước xuống thúng. Anh nghe từng tiếng nhỏ, giữ sáng cho chiếc thuyền qua khúc cong, rồi ghi việc phải kiếm tiền sửa mái vào mặt sau tờ báo giá còn để trắng.