Miên đem vỏ kính về bằng một chiếc giỏ lót rơm. Em không tự làm cả bộ: người thợ ở xưởng đã giúp ghép ống và thử chỗ bịt, ghi riêng tiền kính, da và công. Duy đặt tiền cọc lên tờ ghi. Chỗ còn thiếu anh hẹn trả bằng hai buổi sửa đèn của xưởng, sau giờ đã trống trong lịch.
Họ thử ở chậu trước. Đầu ống có kính kín, phần nhìn đi bằng những đoạn nghiêng đặt trong vỏ, đủ đổi góc qua khúc gấp đầu. Nó không soi xuyên đá hoặc rọi tới bất cứ đâu. Miên xoay một miếng vải ở đầu xa, bảo anh nhìn đúng phần sáng nhỏ rồi mô tả. Duy thấy một mảng trắng méo, phải chỉnh lại mới nhận ra nút buộc đen.
“Xuống nước còn đục hơn,” em nói. “Thấy gì thì nói đúng phần ấy.”
Buổi nước họ chọn rơi vào sáng, còn ca đèn ở tối sau. Kha tính đủ giờ đưa Miên về chuyến chiều; nếu chậm phải dừng, không lấy việc cha để giữ em lại. Tố mang cọc mực nước mới, nhờ hai người bờ ngoài nhìn dấu hạ lưu. Mỗi khi nước khác buổi trước, họ phải kéo ống về, dù dưới ấy chưa có gì rõ.
Duy đưa đầu kính vào theo khe đã đo, không nạy thêm đá. Ống vừa qua khúc gấp thì mặt nhìn tối sầm. Anh tưởng nó đã hỏng, nhấc lên kiểm, thấy bùn phủ một lớp mỏng trên kính. Lần thứ hai anh đổi góc trong phần trống còn lại, dùng đèn thường hắt vào theo đường ống. Vệt sáng chỉ đủ thấy một mặt đá ướt và khoảng tối cao hơn.
Miên giữ đoạn nối. Tố kiểm dấu nước. Duy áp mắt, đợi vệt đục đi qua. Một vật sẫm nằm chéo trong khoảng sáng, có những ngón cong quanh nó. Anh chớp mắt, nhìn lại. Bàn tay gầy, móng dài, một ngón giữa lệch ở đốt cũ.
Anh từng nhìn ngón ấy quặp quanh quai ấm trong những buổi cha nghỉ tay. Khi còn bé anh hỏi sao không nắn thẳng, cha bảo xương liền lâu rồi, nắn bừa sẽ mất cả tay làm việc. Duy không nhớ mình đã nghe câu trả lời bao nhiêu lần cho tới khi thấy đúng đốt lệch ấy sau kính.
“Có bàn tay,” anh nói, giọng bật ra quá nhỏ.
Miên hỏi ở đâu. Anh nhường mắt, chỉ cách xoay đầu nhìn, còn tay giữ chặt mối ngoài. Em nhìn lâu hơn anh chịu được. Khi ngẩng lên, em không hỏi đó có phải cha không, chỉ bảo đưa ánh cao thêm một chút.
Duy chỉnh vệt sáng. Bàn tay động, vật chéo nhích rất ít rồi đứng lại. Một khuôn mặt nghiêng xuống gần đó. Tóc rối che trán, má hõm, râu dài; nhưng khi người ấy quay về phía sáng, Duy thấy sống mũi và vết lõm nhỏ bên chân mày.
Anh gọi cha trước khi kịp đưa miệng vào đầu nghe. Tiếng vỡ trên mặt nước, chẳng biết tới được đâu. Anh gọi lại qua ống riêng. Người bên kia cử động môi; nước ù trong ống, chỉ còn một âm thấp không thành câu. Bàn tay trên cần vẫn không rời.
Miên bật khóc mà không buông mối kính. Duy muốn nhích đầu sâu hơn để thấy hết buồng. Anh lấy que gạt một miếng bùn ngoài, định mở góc nhìn. Tố lập tức gọi dừng. Người bên bờ giơ vải: nước đã vượt vạch thấp.
Anh chưa phản ứng, mắt vẫn ở lỗ kính. Bàn tay cha siết mạnh, bả vai lệch đi, nét mặt biến dạng vì một sức anh không nhìn thấy. Tố nắm cổ tay anh kéo khỏi que. Lần này anh buông ngay, cùng cô thu ống về dấu cũ rồi rút hẳn.
Ngoài bãi, nước lùa lên một bậc vốn khô. Kha tháo dây phụ để thuyền khỏi xoay ép vào vách. Họ không biết miếng bùn bị gạt hay nhịp triều cùng lúc đã gây đổi nước, nên dừng tất cả thay vì thử lại để phân biệt ngay. Tố chờ hai dấu bờ hạ xuống mới cho thuyền lùi.
Duy ngồi giữa mạn, bàn tay còn giữ hình vòng quanh đầu kính đã cất. Cha sống. Anh không cần gõ thêm nhịp để tự hỏi nữa. Nhưng cùng lúc ấy anh nhớ vẻ mặt cha khi nước dâng, và từ phía ngoài anh đã suýt đẩy cái cần trong tay ông nhúc nhích vì chỉ muốn nhìn rõ hơn.
Miên ngồi cạnh, lau mặt bằng tay áo. “Là cha,” em nói.
Anh gật, phải thử hai lần mới trả lời được. Tố không cắt ngang, đợi họ bình lại rồi hỏi những gì thực sự đã thấy: một người giữ cần, có khoảng khí, đá trong buồng, chưa có đường ra. Duy nói từng điều, giọng cứ nghẹn ở phần tên.
Họ về trước chuyến chiều. Miên còn khóc khi xuống bậc nhưng vẫn tự gói kính, dặn không đổi góc ngoài dấu hôm nay. Duy đưa em chén nước, ngồi đợi tới khi em uống được. Hai anh em không ai nhắc chuyện nên vui hay nên sợ trước. Bách nghe hai anh em nói cha sống, ngồi phịch xuống ghế. Ông đưa tay lên mặt rất lâu. Không ai trong miếu đốt thêm hương để thử gọi ông về. Duy chỉ lấy tờ giấy báo nước dâng đặt cạnh hình bàn tay, giữ cả hai trên bàn.