Đường xuống xóm bãi bắt đầu sau đám sậy, thấp dần rồi mất trong bùn. Duy đi theo Tố từ lúc nước rút. Cô mang thước, anh vác phao cùng cuộn dây, nghĩ sẽ đo được một chỗ đặt chân đèn trước khi về ăn trưa.
Một người đàn bà gánh hai sọt rau đi ngược lên. Đến vệt nước ngang lối, bà đặt gánh xuống, cởi dép buộc lên đòn rồi mới lội. Nước chưa tới đầu gối, nhưng bùn giữ chân khiến mỗi bước phải nhấc cả người. Tố chờ bà lên khỏi rãnh, hỏi sáng nào cũng qua đây sao.
“Nước thấp thì qua. Nước cao đợi thuyền. Đợi trễ, rau tới chợ chỉ còn bán rẻ.”
Bà nhìn chiếc phao trên vai Duy, hỏi có mở đường ban đêm thật không. Anh nói đang xem chỗ đặt đèn. Bà gật đầu, kéo dép vào, rồi đi tiếp như đã nghe một việc còn xa. Vết bùn từ gót bà rơi từng mảng trên lối khô.
Xuống thêm một đoạn, họ gặp thuyền chở củi mắc ngoài bãi. Người lái không thiếu ánh sáng; trời nắng đến chói mặt nước. Anh ta thiếu chỗ cho mũi thuyền vào sát đất chắc. Hai người nhận củi phải lội ra, chuyền bó qua một thân cây, áo ướt tới bụng.
Duy đặt phao xuống. Vệt sáng anh định mở có thể giúp họ thấy mép rãnh, nhưng không làm sọt rau nhẹ hơn hoặc đưa mạn thuyền qua lớp bùn. Anh hỏi Tố bờ nào có thể đóng một hàng cọc ngắn.
Cô dẫn anh đi hết mép xóm rồi mới trả lời. Bờ phía trên chắc, song cách nhà quá xa và bị lối xe hàng chắn. Đoạn dưới gần đường, nền có một dải cát cứng khi dò tới, nhưng nước ròng thuyền phải dừng ngoài. Muốn cập được cần lối bước từ bờ ra, có chỗ giữ thuyền và chỗ người tránh nhau.
“Tôi tưởng chỉ đưa đèn tới,” Duy nói.
Tố cắm thước, nhờ anh kéo dây thẳng.
“Anh cứ đưa đèn tới trước cũng được. Người ta vẫn lội chỗ này thôi.”
Anh không đáp, cúi buộc dây vào cọc tạm. Chân đã liền da nhưng bùn lạnh làm vết cũ căng lên. Duy thử bước theo lối người gánh rau vừa đi, qua nửa rãnh thì hụt một bàn chân. Anh chống sào đứng lại, nhìn dấu bùn mới cao hơn đầu gối.
Một ông sửa thuyền trong xóm cho họ mượn hai tấm ván để đứng đo. Ông nói ván chỉ cho mượn tới chiều, mai còn dùng lật đáy thuyền. Duy kê ván trên chỗ cao, Tố đánh dấu độ nước; từng đoạn nền chắc được ghi lại để khỏi nhầm với mặt bùn khô giống hệt bên cạnh.
Trưa, mấy người trong xóm tới xem. Người muốn cầu rộng để gánh hàng, người sợ cọc giữ rác làm nước dềnh vào sân. Một người lái bảo lối quá thẳng sẽ đâm ngay chỗ thuyền phải quay. Tố nghe, đổi chỗ đánh dấu đầu cầu, rồi nhờ người ấy đưa chiếc thuyền không thử vòng ngoài.
Duy đứng bên, ban đầu chỉ mong họ thống nhất để mình nhận làm. Nhưng mỗi lần thuyền quay, anh lại thấy một chỗ chưa nghĩ tới. Nếu lấy luôn đoạn bờ thuận nhất cho thuyền, người gánh rau phải đi trên ván hẹp. Nếu đưa cầu thẳng theo lối bộ, mũi thuyền sẽ quét sát cọc lúc nước lên.
Ông sửa thuyền lấy một mảnh gỗ cong kê thử chỗ hai tấm ván gặp nhau. Khi Duy bước lên, đầu ngoài nhấc khỏi bùn. Ông giữ anh lại, bảo đừng tính một tấm ván nằm yên là một lối đi. Người gánh nặng đặt chân lệch sẽ làm nó bật. Duy nhấc ván xuống, cùng ông đánh dấu chỗ cần chống, còn Tố ghi khoảng nước sâu dưới mối nối.
Cuối cùng họ chọn làm chỗ cập nhỏ trước, chỉ cho thuyền nhẹ. Không ai hứa nó chịu được xe hàng. Tố nhận đo tiếp phần nền, người sửa thuyền xem lại gỗ sẵn có, còn Duy nhận tìm công và dây buộc. Đó là việc dùng tay, tiền và thời gian; anh không thắp đèn để làm những chiếc cọc tự đứng.
“Tiền ở đâu?” một người hỏi.
Duy đưa ra khoản công sửa đèn vừa nhận, trừ dầu và phần dây đã bù. Nó không đủ cả chỗ cập. Anh chỉ dám ứng tiền gỗ cho một đoạn thử, phần sau phải tính khi biết vật liệu. Người trong xóm bàn nhau góp ngày công; người không đi làm được có thể cho mượn thuyền, nhưng không ai bị ghi tên trước khi nói chịu.
Chiều, họ thu ván trả ông sửa thuyền. Người đàn bà gánh rau trở về, đôi sọt nhẹ hơn nhưng rau còn một ít. Bà ngồi nghỉ cạnh cọc đo, nghe nói đoạn cập sẽ nằm thấp hơn lối cũ một quãng, bèn chỉ chỗ sân nhà mình có thể cho người đi nhờ khi nước lớn. Tố bảo sẽ xem độ cao, chưa nhận ngay.
Duy trở lên miếu với chiếc phao vẫn trên vai. Nó chưa có chỗ đặt, nhưng anh không còn nghĩ chuyến đi chỉ là một buổi chậm việc. Anh vẽ thêm lối từ xóm ra nước vào bản bến, chừa một khoảng cho chỗ cập thử. Tới giờ ca, anh gác bản vẽ cho khô, ra giữ đèn cũ. Dưới chân bậc, một người lái đang dùng sào đẩy thuyền rời bùn; Duy xuống giúp trước khi ngồi vào chỗ của mình.