Ngày bãi hàng đóng cửa kiểm kho, Duy xin chủ hàng cho vào xem lại trục giếng. Ông đồng ý, dặn anh đừng tháo gì giữa lối. Bên trong, những chồng bao đã phủ bạt; ngoài cổng treo tấm gỗ báo nghỉ mà dân trong ngõ quen nhìn mỗi kỳ đếm hàng.
Người gánh nước đi ngang, thấy Duy thì dừng lại.
“Hôm nay ngươi cũng làm?”
“Tôi xem trục thôi. Ông lấy nước đâu?”
“Sáng lấy bên ngõ dưới rồi. Xa thêm một đoạn, nhưng khỏi đứng chờ họ mở cổng.”
Ông đặt một đầu đòn lên cọc nghỉ chân. Duy hỏi mỗi buổi ông thường kéo bao nhiêu gàu. Người ấy đếm trên ngón tay, đếm được một lúc lại thôi: có hôm khách mua nhiều, có hôm nhà trong ngõ tự ra lấy, ông làm sao nhớ hết.
“Nếu quay tay này không treo gàu, có ai chịu làm lấy công không?” Duy hỏi.
“Có tiền thì có người. Nhưng quay để làm gì?”
“Xem ổ có nóng.”
Người gánh nhìn anh, vẻ không tin hẳn, nhưng cũng không hỏi nữa. Ông đã có chuyến nước đợi giao. Trước khi đi, ông dặn nếu trục vẫn nhẹ thì đừng sửa cho chặt hơn; lần trước ở giếng khác, thợ siết xong khiến ông phải dùng cả hai tay mới kéo được.
Duy đợi cánh cổng khép lại rồi tháo dây gàu khỏi trục. Anh cất gàu vào góc sạch, quay tay không. Không có tải, chiếc tay quay đi dễ đến mức chỉ cần đẩy nhẹ là nó trôi thêm một đoạn. Anh đánh dấu lên mép gỗ, lấy những viên sỏi nhỏ đếm lượt.
Một lúc sau, tiếng gọi trong kho khiến anh ngẩng lên. Chủ hàng cần người đọc giúp dấu trên hai kiện bị nước làm nhòe. Duy sang xem, nhận ra số khắc trên thanh nẹp rồi trở lại. Đống sỏi vẫn còn đó, còn anh đã quên viên cuối cùng tính hay chưa.
Anh bỏ cách đếm ấy, ghi thời gian thay vào.
Chủ hàng đi ra, hỏi anh còn cần xem chỗ nào. Duy nhờ ông quay giúp để mình áp tay kiểm mặt ổ. Ông nhận lời, quay một đợt rồi giao cho người coi kho vừa rảnh tay. Có người khác làm, anh mới thôi vướng điều đã thử với chiếc ấm. Duy ngồi bên trục, dặn họ giữ nhịp như lúc kéo nước. Chiếc gàu vẫn nằm dưới đất. Không ai cần đưa nước lên, cũng không có thùng nào chờ được đổ đầy.
Qua một đợt quay, anh dừng lại kiểm dầu và mặt ổ. Không có vệt nóng khác thường. Những hạt sỏi từng làm anh sốt ruột giờ nằm rải dưới chân ghế, không giúp nói điều anh cần biết. Duy nhặt chúng vào lòng bàn tay, đổ sang chân tường cho khỏi vướng lối. Nếu có người nhận việc này, họ cũng sẽ mỏi tay như anh, còn cuối buổi phải được trả tiền thật, dù sáng sau anh có nhận thêm hay không.
Đến trưa, cánh tay anh mỏi. Phổi chưa đau nhiều vì không phải dùng sức kéo nước, nhưng ngồi bên trục quay mãi khiến lưng cứng lại. Duy nghỉ, uống nước mang theo rồi quay thêm một đợt ngắn. Anh từng nghĩ nếu mỗi vòng chuyển động đều có phần ngày sống, có thể dành một ít tiền thuê người làm thay. Nay ý nghĩ ấy nằm ngay trong từng vòng nhẹ bẫng trước mắt.
Chiều xuống, anh lắp lại dây gàu, kiểm chốt và cho nước chảy qua một lượt để thử. Gàu nước ấy đổ vào thùng rửa sân của bãi. Anh ghi riêng, không tính lẫn với buổi quay không tải. Chủ hàng nhìn trang giấy của anh, hỏi có phải lại tính thêm tiền bảo trì.
“Không. Việc hôm nay tôi tự xem, không tính ông.”
“Thế càng tốt. Nhưng mai mở bãi, đừng giữ giếng cả buổi.”
Anh ra về khi người thợ cửa đã thu gần hết các món cần sửa trong ngõ. Một buổi công trôi qua, anh chỉ nhận được bữa cơm chủ hàng sai mang ra từ kho. Duy ăn hết, giữ phần giấy gói để lót túi dụng cụ. Anh chưa thể lấy thời gian sống mình mong có đem trả tiền gạo.
Sáng sau, khoản nhận giảm so với những ngày giếng phục vụ dân. Đèn vẫn sáng tối qua; chiếc ấm còn ở nhà cuối ngõ, và người đàn bà đã nói sẽ dùng nốt đợt thuốc. Duy nhìn trang ghi đầy vòng quay. Buổi quay không tải của anh không lấp được phần hụt ấy.
Anh chưa vội xé trang giấy. Anh đến giếng khi bãi vừa mở, nhường tay quay cho người gánh nước rồi ngồi ngoài mép sân. Hôm nay mỗi vòng đều kéo một trọng lượng lên, dây căng, nước sánh khỏi miệng gàu. Người gánh thỉnh thoảng ngừng để đổi thùng. Một bà tới sau không chờ nổi, tự múc bằng gàu nhỏ bên cạnh.
Duy giúp bà ghìm dây vì tay bà ướt. Bà cảm ơn rồi mang nước đi, để lại vệt chân tối trên nền. Anh nhìn chiếc tay quay đứng yên sau mỗi lần đổ gàu, bỗng thấy việc mình đếm hôm qua thiếu một phần quá rõ: nước ở đâu, và có ai cần mang nó về.
Ngày tiếp theo, khoản nhận từ hôm trước trở lại gần mức cũ. Chênh lệch không đủ để anh tính mỗi gàu đáng bao nhiêu, nhưng đã đủ làm anh gạch ý định thuê người quay không tải.
Anh sang xưởng thợ cửa nhận một mẻ sửa chốt nhỏ. Chủ xưởng hỏi hôm qua bận gì mà không tới. Duy nói mình ngồi xem giếng. Người kia cười, đẩy cái khay đầy chốt gỉ sang.
“Xem xong chưa? Chỗ này thì thật sự cần người làm.”
Duy kéo ghế lại. Anh vẫn giữ trang đếm vòng trong hộp, bên cạnh những dòng ghi thuốc và tiền nợ. Nhưng hôm ấy, khi tay quay giếng kêu ngoài bãi, anh không đứng dậy đi đếm nữa.