Đào Nhiên đặt chiếc chốt hãm xuống bàn, cạnh hai món Khang vừa sửa. Một bên chốt mòn vẹt, vết gỉ mới bị cạo ra còn đỏ trên mặt gỗ.
“Chốt ở giếng sau bãi hàng,” cô nói. “Sáng nay người của tôi kéo nước, nó trượt một lần. Anh đã sửa cái giếng ấy?”
Duy nhận chốt, nhìn mặt mòn. “Tôi sửa trục. Chốt này chưa thay. Ai tháo ra?”
“Người coi kho. Đã chống tay quay lại, tôi nhờ họ chờ anh sang xem.”
Anh cất việc đang làm, bảo Khang trông xưởng rồi đi cùng cô. Nhiên dẫn đội đò ở Sa Loan, Duy từng nghe người gánh nước nhắc, nhưng đây là lần đầu nói chuyện. Cô đi nhanh, tới đầu ngõ mới nhớ anh phải chậm hơn, bèn dừng hỏi một người bán rau chuyện giờ giao hàng. Duy theo kịp thì cô thôi hỏi, không bình phẩm tiếng thở của anh.
Ở giếng, thanh chống đã giữ được tay quay. Gàu nằm dưới đáy, không ai cố kéo thêm. Duy kiểm trục trước rồi xem lỗ lắp chốt. Mép ngoài còn tốt, phần tỳ đã mòn lâu, đến lúc tay quay nhẹ người ta mới kéo nhanh hơn và lộ ra chỗ trượt. Anh đo lại, định thay cả chốt lẫn miếng tỳ, giữ trục nguyên.
Chủ bãi nghe báo giá liền nhắc khoản công lần trước đã tính xong.
“Tôi không tính lại trục,” Duy nói. “Đây là phần khác. Nếu chưa thay, tạm khóa tay quay, dùng dây gàu nhỏ.”
Người gánh nước đang đứng chờ nghe thế liền ngồi xuống bậc cửa. Không ai muốn trả thêm, nhưng cũng chẳng ai muốn một gàu đầy giật ngược. Nhiên hỏi cần những vật liệu nào, sau đó nhận ứng khoản mua trước. Đội đò của cô lấy nước ở đây, chờ sửa xong vẫn rẻ hơn đổi cả lịch tiếp nước.
“Tiền công lĩnh sau khi thử,” cô nói. “Có điều này phải nói trước: lần sau có người sửa được, dân được gọi họ.”
Duy đang ghi vật liệu thì dừng bút.
“Phần tôi làm, tôi cần biết ai động vào.”
“Biết để kiểm tra thì được. Giữ chìa chờ mỗi anh thì không.”
Chủ bãi nhìn hai người, bảo ông không định giao chìa giếng cho ai mang về. Nhiên gật đầu, nói người coi kho vẫn giữ như cũ. Tiền cô đưa không đổi thành quyền quyết ai được lấy nước. Cô chỉ muốn đò tới thì lấy được nước, có hỏng cũng không phải đợi một người đang ở đâu chưa rõ.
Người gánh nước hỏi chen vào rằng trong lúc chờ sửa, gàu nhỏ có lấy được không. Duy kéo thử dây rồi chỉ cho ông chỗ buộc tránh tay quay. Ông làm lại ngay, chưa quen nên dây cứ trượt trên lòng bàn tay. Nhiên giữ miệng thùng, đợi ông đổ xong mới quay về tờ giấy. Duy nhìn một gàu nước ít hơn thường lệ được chia vào hai thùng. Họ đang cần dùng giếng ngay lúc này, còn anh vừa nghĩ tới những lần sửa chưa biết bao giờ xảy ra.
Duy nhìn xuống chỗ trục vừa ghép lại mấy hôm trước. Một người thợ khác có thể thay phần của anh, và anh chưa biết khi ấy khoản nhận sẽ ra sao. Giữ công sửa về mình có vẻ yên tâm hơn. Nhưng ngay cả những hôm anh chỉ ngồi trong xưởng, dân cũng không thể mang gàu đến đợi đến lúc anh hết ho.
“Tôi ghi kích thước chốt và cách thử,” anh nói. “Người khác thay được, nhưng phải kiểm cả mặt tỳ. Chỉ đóng một chiếc chốt vào thì vẫn trượt.”
Nhiên đẩy tờ giấy lại gần. “Anh ghi cho người giữ giếng, đừng chỉ ghi trong sổ mình.”
Anh nhận tiền ứng, đếm trước mặt cô và chủ bãi rồi viết biên nhận. Phần vật liệu mua hết bao nhiêu sẽ đối lại, còn dư trả. Tiền công tách riêng. Nhiên đọc xong, hỏi thời gian giếng phải nghỉ. Duy hẹn làm phần thay ở xưởng trước, chỉ ngừng lúc lắp, để người gánh biết mà tránh chuyến ấy.
Khang dũa phôi chốt theo kích thước Duy đánh dấu. Cậu hỏi vì sao không khoét rộng lỗ rồi dùng chốt có sẵn trong khay. Duy đưa cậu xem mặt đo: khoét thêm sẽ ăn vào phần còn tốt. Khang thử ướm mẫu, hiểu rồi lấy chiếc dũa nhỏ hơn. Duy trả phần công ấy theo thỏa thuận, không gọi đó là buổi học được miễn tiền.
Hôm lắp, Nhiên cử một người đò mang thùng tới thử tải. Cô ở bến lo chuyến hàng, không ngồi trông anh. Duy thay xong, cho kéo chậm rồi giữ gàu giữa chừng; chốt ăn vào mặt tỳ, không trượt. Người coi kho tự làm lại một lượt, sau đó đọc những dấu kiểm anh đã viết lên tấm gỗ nhỏ treo gần cổng.
Chiều, Nhiên sang xem giấy đối vật liệu. Cô trả nốt công, nhận lại tiền thừa, hỏi giếng nghỉ tổng cộng bao lâu. Duy nói đúng quãng đã dùng, không tính thành tích vì làm nhanh hơn dự kiến một ít.
“Nếu tôi đi vắng, gọi người khác cũng xem được ở đây,” anh nói, chỉ tấm gỗ.
Nhiên đọc, kéo sợi dây treo cao thêm để khỏi bị nước bắn. Cô cảm ơn rồi đi về bến. Duy ở lại thu đồ, nghe người gánh nước đổ đầy hai thùng sau lưng. Phần tiền thuốc nằm trong túi anh, còn chiếc chìa giếng vẫn ở chỗ người coi kho.