Nhiên không đồng ý với nhịp cố định trên bản Duy vừa sửa. Cô đặt ngón tay vào khoảng dưới mặt cầu, hỏi anh đã tính chiếc đò lúa đầy hàng đi qua khi nước lên chưa.
“Tôi đã dời trụ khỏi chỗ quay,” anh nói.
“Trụ tránh được rồi. Hàng vẫn phải đi dưới nhịp này.”
Duy xem lại độ cao. Phương án đang giữ đường lên vừa sức người gánh, nền hai phía đã đội chi phí. Nâng cả mặt cầu thêm để chừa mọi chuyến đò sẽ kéo dài dốc, đụng tới đất chưa được bàn. Anh đã ghi việc hỏi thuyền cao từ buổi đầu, nhưng chưa có kích thước chiếc Nhiên đang nói.
Cô mời anh ra bến xem. Chuyến đò lúa cập lúc nắng đã nghiêng, bao hàng xếp cao, trên cùng buộc một lớp che. Duy không trèo lên hàng; anh nhờ người giữ thước tại mạn, đo tới điểm nhô cao rồi đối mực nước dự kiến. Khoảng gầm trong bản không đủ, dù hai bên trụ không chạm đò.
Người lái bảo có thể hạ lớp che một ít, không thể tháo hết bao giữa dòng chỉ để lọt qua cầu. Nhiên đứng bên, hỏi Duy định cho chuyến ấy đổi đường nào. Anh nhìn đoạn nhánh sau lưng đò. Nó đang dùng một con đường thật, không phải từ nay có cầu thì tự dưng mất quyền đi.
“Tôi thử nhịp mở,” anh nói. “Chưa biết giá giữ nổi không.”
Về xưởng, anh cùng Khang dựng một mẫu nhỏ từ số gỗ mẫu đã mua. Thay vì nâng cả đường dẫn, một đoạn nhịp có thể mở lên khi đò qua. Khang giữ đầu dây, Duy đặt vật nặng thay mặt nhịp rồi tìm vị trí trục. Lần đầu kéo lệch khiến mẫu xoắn, một chốt bật khỏi lỗ. Họ nhặt lên, ghi chỗ phải đổi, không gọi một lần nâng được là đã có cầu dùng được.
Nhịp động cần thêm bản lề, chốt giữ và người vận hành. Duy chỉ tính phạm vi mới, chưa chọn loại hợp kim hay đặt cả lô. Phần chi phí tăng được viết ngay bên phần tiết kiệm do không nâng toàn cầu. Nhìn xong, anh hiểu vì sao người góp sẽ không vui với lời giải này.
Anh giữ mẫu ở trạng thái mở một lúc, quan sát xem sợi dây giữ có trượt không. Một đầu gỗ vẫn hơi chúi, phải kê lại trục mới đứng đúng. Khang định giữ tay cho thẳng khi người góp đến xem, Duy ngăn: chỗ cần bàn tay đỡ phải để họ thấy. Người ta có thể đồng ý trả tiền làm mẫu tiếp, nhưng không được nhìn một món cần người giấu tay giữ rồi tưởng nó đã tự đứng vững. Cậu buông ra, đặt cây kê lộ hẳn bên cạnh.
Trong buổi xem mẫu, người bán vải kéo thử dây rồi hỏi ai trả công người đứng mở. Một chủ hàng khác bảo ông góp vì muốn đi nhanh, đến lúc phải chờ nhịp thì lợi ít hơn đã tưởng. Nhiên nói giờ mở cần bàn theo cả đò và chợ, chưa có lịch nào cho ông xem hôm nay.
Hai người xin rút phần định góp cho xây. Duy lấy sổ, phân biệt khoản khảo sát đã quyết toán với khoản vật liệu chưa thu. Họ không đòi lại tiền việc đã làm, chỉ bỏ phần hứa góp tới đây. Anh gạch số ấy khỏi bảng, thấy khoảng thiếu mở rộng ngay dưới tay.
“Nếu giữ cầu thấp thì chúng ta vẫn đủ hơn,” một người nói.
Duy để chiếc bao mẫu dưới nhịp. Nó mắc đúng chỗ thanh ngang. Anh không kéo mạnh để ép qua, chỉ nhấc mặt nhịp lên rồi đưa bao đi tiếp.
“Thuyền thật không nhỏ lại theo số tiền ta có.”
Không ai cười. Một lát sau, người giữ tiền hỏi nếu góp theo đợt thì đợt đầu được làm gì. Duy nói trước hết giữ tiền cho bản thiết kế và mẫu kiểm, vật liệu mua sau khi thống nhất phần còn thiếu. Anh không lấy khoản đủ nửa việc đem đặt một cây cầu mà chưa biết ai trả nửa còn lại.
Nhiên ngồi lại khi những người khác về. Cô đưa giá vận chuyển gỗ, đá và phôi theo chuyến, có phần công bốc riêng. Đội đò có thể nhận việc ấy nếu lịch thống nhất trước, không phải cứ cầu được gọi là việc chung thì người của cô chở không công.
Duy xem giá, hỏi có thể ghép các chuyến nhỏ theo thời gian gia công không. Cô tính lại hai lượt, bớt được một lần chờ, nhưng nói rõ nếu hàng trễ phải trả công giữ người. Anh ghi điều ấy, tách khỏi phần công khảo sát đã quyết toán, rồi đặt cạnh bảng những khoản các nhà còn hứa góp cho việc xây.
Khang rót nước, nhìn mẫu nhịp vẫn nằm trên bàn. Cậu hỏi ai sẽ được tập mở trước. Duy bảo chưa tới lúc giao người trực; họ còn phải làm ra một bộ thử đủ để biết cách nào an toàn, sau đó mới bàn người và ca. Nhiên gật đầu, không nhận lời giữ mãi chìa nhịp cho anh.
Khi cô đi, Duy hạ mẫu xuống. Đầu dây còn ấm trong tay sau nhiều lượt kéo. Anh kẹp tờ giá đội đò bên ngoài bản vẽ, để lần tới ai nhìn cây cầu cũng nhìn thấy cả phần công của con đường đang đi dưới nó.