Đầu tháng tư, người bán vải ở chợ mang tờ phác của Nhiên tới, đặt giữa bàn rồi chặn bằng túi tiền. Ông muốn biết cả cây cầu hết bao nhiêu trước khi đưa thêm cho bất cứ việc gì. Hai người góp cùng đi theo, một người đứng ngoài cửa vì trong xưởng hết chỗ.
Duy nhận ra nét nối hai bờ trên giấy. Nó được vẽ từ trước buổi đi xem, chưa có vùng đò quay và những chỗ đất mềm anh đã ghi riêng.
“Bản này chưa tính được giá,” anh nói.
“Thì ngươi tính. Có giá rồi chúng ta mới biết góp nổi không.”
Duy đem những tờ đo sơ đặt cạnh. Anh có thể ước tiền một đoạn mặt cầu và phần gỗ, nhưng nền hai bờ chưa rõ, người giữ đất chưa đồng ý, chỗ đò quay còn phải đo theo chuyến hàng. Đưa một con số trọn gói bây giờ sẽ khiến người bỏ tiền tưởng những việc ấy đã được tính xong.
Người bán vải hỏi nếu đo xong mới bảo không làm được thì ai chịu tiền đo. Duy nói phần công đã làm và chuyến đò đã thuê vẫn phải trả. Ông đẩy túi tiền trở lại phía mình.
“Vậy ngươi có thể đo mãi, còn chúng ta cứ trả?”
Duy kéo một tờ giấy mới tới. Anh ghi phạm vi đợt đầu: đo nền và khoảng đi ở hai bờ, đo phần luồng đò đang dùng, lập hai đường so sánh. Có ngày giao kết quả, tiền công và cước đò ghi riêng, vật dụng lấy đúng khoản đã duyệt. Cần thêm việc ngoài đó phải báo trước; chưa được đồng ý thì dừng, không tự làm rồi lấy cớ đã tốn công.
Người đứng ngoài cửa bước vào xem, hỏi có tính cả buổi Nhiên đưa anh đi trước không. Duy chỉ dòng đã kê: chuyến qua hai bờ có công vận chuyển, không biến thành một lần thuê nữa. Anh gọi Nhiên tới đối lại phần ấy trước khi nhận tiền.
Cô đến sau chuyến giao hàng, đọc giấy rồi sửa một chỗ giờ thuê đò. Người bán vải nhìn hai người đối từng dòng, cuối cùng mở túi. Khoản giao chỉ đủ cho đợt khảo sát, không phải tiền đặt cọc cây cầu. Duy đếm, viết biên nhận, để vào một hộp riêng. Tối ấy, tiền thuốc vẫn phải lấy từ công sửa đồ trong ngăn cũ.
Sáng hôm sau, anh cùng Khang ra bãi với dây đo và cọc đánh dấu. Nhiên đã bố trí người chèo theo đúng giờ trả công. Họ bắt đầu từ đường ngắn nhất mà người khuân từng chỉ. Duy đo khoảng cách hai mép bờ chắc, rồi đóng dấu ở trên đất, không giăng dây ngang đường đò.
Khang giữ thước ở dấu đầu trong khi Duy ghi độ chênh từ mặt bãi xuống mép nước. Đến chỗ đất mềm, anh yêu cầu đo lại từ cọc phía trong, không lấy mép vừa sạt làm mốc. Người bán vải đã dặn làm gọn cho đỡ tiền, nhưng bỏ một lần đo sẽ chỉ khiến hai tờ kết quả không đối được với nhau. Họ ghi cả vị trí cọc, để người tới sau biết khoảng nào thực sự đã đo và khoảng nào mới là nét nối trên giấy.
Trên giấy, đường ấy dùng ít vật liệu nhất. Mố đặt sát hai phía, nhịp ngắn, lối lên gần hàng đang chờ. Anh ghi phần có thể bớt nếu chọn nó, sau đó xin người chèo đi theo khoảng đuôi chiếc đò chở gỗ thường quét qua.
Đò của họ nhỏ, xoay gọn. Nhiên bảo đừng lấy nó làm chuẩn. Họ đợi chuyến chở gỗ đi vào như lịch, đứng ngoài đường chạy để nhìn góc quay, rồi hỏi người lái chỗ nào cần chừa khi gió đổi. Duy đưa thước đo chiều rộng phần hàng nhô, ghi thêm khoảng tránh người lái yêu cầu, không chỉ tính bề ngang thân đò.
Đến trưa, các nét chồng lên đường cầu rẻ nhất đã thành một vùng kín. Đặt trụ ở đó, dù thân đò lọt được, đuôi và bó gỗ vẫn thiếu chỗ xoay. Điều buổi trước nhìn thấy bằng mắt nay có khoảng đo và chuyến hàng để đối. Anh không thể đem phần vật liệu tiết kiệm được so như thể đường đò không tồn tại.
Khang giữ đầu dây trên bờ, hỏi nếu dịch mố một ít thì sao. Duy kéo đường mới ra ngoài vùng quay, thấy chiều dài tăng và lối lên chệch khỏi khoảng đất trống. Anh đánh dấu phần phải hỏi, chưa tô thành vị trí đã chọn.
Khi người bán vải tới xem, Duy mời ông đứng đúng cọc ngắn nhất. Chuyến đò kế đi qua, đuôi lướt gần chỗ ông vừa định đặt trụ. Ông lùi lại, nheo mắt nhìn khoảng nước.
“Đặt thấp xuống, giấu dưới nước được không?”
“Trụ vẫn ở đó. Đò không đi xuyên qua được.”
Ông im một lúc, rồi hỏi đường tránh tốn thêm bao nhiêu. Duy nói sẽ tính trong hai phương án, phần tiền nền phải đợi kết quả đo. Lần này ông không thúc lấy ngay một giá cả cây nữa.
Cuối đợt, Duy giao bản đo, đối tiền công của Khang, tiền đò và khoản mua cọc. Phần chưa dùng trả về cho người giữ tiền góp. Anh lĩnh công khảo sát của mình sau cùng, đủ trả thuốc tới kỳ và bớt nợ một ít. Trên bàn vẫn chưa có vốn mua vật liệu cầu. Chỉ có đường rẻ nhất được gạch khỏi những đường có thể chọn.