Khoản hứa góp bị rút khiến người giữ tiền gọi Duy tới. Trên bàn không có thêm đồng nào, chỉ có một cách tính mới: khi cầu mở, bỏ lối vòng qua bến cũ thì người qua lại sẽ dồn hết lên cầu. Tiền thu chắc hơn, người còn đang chần chừ sẽ dễ bỏ vốn.
“Chúng ta làm đường mới mà vẫn nuôi cả đường cũ thì bao giờ lấy lại tiền?” người bán vải hỏi.
Duy đọc tờ dự tính. Những hàng tính người qua cầu được điền bằng số người đang qua cả hai lối. Lúc mới nhìn, anh thấy nhẹ trong ngực: có người dùng đều, một công trình của anh không phải lo nằm im như chiếc đèn dưới rương. Đến dòng ghi tháo ván lối vòng, anh mới đặt giấy xuống.
“Các vị đã hỏi người đang dùng chưa?”
“Có cầu rồi còn cần vòng làm gì?”
Anh không trả lời thay họ. Duy cầm bản phác, đi theo đường vòng tới bến cũ. Lối ấy xa hơn cho hàng từ bãi sậy sang chợ, nhưng không phải ai cũng bắt đầu ở bãi. Từ mấy căn nhà phía trên, người ta xuống bến gần hơn và quen giờ chuyến đò nhỏ.
Một người bán rau đang ngồi lựa bó héo bên bậc ván. Nghe hỏi về cầu mới, bà bảo nếu đi từ chỗ giao hàng bên bãi thì sẽ tiện. Còn sáng từ nhà, bà vẫn xuống đây; mang giỏ nhẹ đi đường vòng không phiền bằng chen vào đám xe hàng chờ trước cầu.
Duy hỏi bà có chịu trả phí qua cầu không. Bà nói cần thì trả, nhưng lúc không cần cũng phải trả chỉ vì lối kia bị dỡ thì khác. Bà cầm giỏ, xuống đò trước khi anh kịp hỏi thêm. Người chèo nhận tiền chuyến, chẳng nhìn bản cầu trong tay anh.
Đò rời bậc, để lộ những tấm ván còn chắc. Có một mép long đinh cần đóng lại, nhưng lối vẫn dùng được. Duy ngồi xuống kiểm, nhờ người giữ bến ghi chỗ ấy vào việc sửa thường. Anh không cho mình cái cớ gọi cả bến nguy hiểm để việc bỏ nó nghe hợp lý hơn.
Một người từ trên đường vòng xuống, mang đôi sọt rỗng. Duy nhờ anh chỉ đoạn thường ngập khi mưa, nghe kể xong mới biết việc giữ lối không đồng nghĩa nó tốt quanh năm. Có hôm người ấy sẽ chọn cầu, có hôm vẫn tới bến. Anh ta nói tự nhiên, không có ý giúp bên nào thắng; Duy ghi điều ấy ở mặt sau tờ tính khách, tách khỏi những lượt đi bị cộng dồn trước đó.
Nhiên tới lúc anh đang lên đường. Cô đã nghe chuyện tính dồn khách và muốn biết anh định nhận điều kiện ấy không. Duy đưa cô tờ giấy. Cô xem phần luồng rồi nói bến cũ còn dùng cả lúc nhịp mới cần sửa; chẳng ai có thể hứa cầu sắp xây sẽ không phải đóng một buổi nào.
“Đội cô giữ bến này?” anh hỏi.
“Không chỉ đội tôi. Người chèo nhỏ cũng chạy ở đây. Tôi không ký cho họ bỏ nghề được.”
Duy gấp giấy lại. Nếu đồng ý điều kiện dồn người, anh có thể bớt khoảng thiếu vốn và đỡ chờ ngày khởi việc. Những dòng thọ buổi sáng cũng khiến anh muốn một nguồn dùng lâu. Nhưng cái bến trước mắt không vì anh cần khách mà hết công dụng.
Trở lại buổi bàn tiền, anh đề nghị gạch điều kiện tháo lối vòng. Cầu phải có phí đủ trả người trực và sửa, không được đem số người bị ép đi qua ghi thành nhu cầu đã có. Anh chỉ vào các dòng dự tính, bảo phải làm lại theo những ai thực sự thấy đường mới tiện hơn.
Người bán vải khó chịu. Ông không muốn góp cho một con đường để rồi dân cứ chọn đường không mất phí cầu. Duy nói có thể ông cần đổi mức góp, nhưng anh không nhận thiết kế dựa trên lời hứa sẽ khiến lối khác không còn dùng được.
“Ngươi có chắc rồi họ vẫn qua không?”
“Không chắc được hết.”
Câu ấy làm phòng im. Một người bảo thế thì không thể giữ lời mời góp tiền như ban đầu. Duy đồng ý sửa giấy, để phần thu chỉ là ước tính, không bảo đảm hoàn vốn bằng cách đóng bến. Anh mất một điều kiện có thể kéo người góp trở lại, và khoản thiếu vẫn nằm đó.
Họ bàn tiếp phần nào có thể làm trước mà không ôm hết tiền. Một vài người đề nghị vận động thợ góp ngày công làm cữ và mẫu, tiết kiệm cho vật liệu sau. Duy nhận phần tổ chức đợt đầu, ghi ai thực sự đồng ý và phần nào còn phải thuê. Anh chưa biết lời hứa ngày công ấy giữ được bao lâu.
Chiều, anh cùng Nhiên tới trả bản giờ bến cho người giữ lối. Dấu cho tháo ván đã bị gạch, không có ngày đóng bến nào được ghi thay. Người giữ bến hỏi vậy còn cần sửa mép long đinh không. Duy bảo vẫn cần, theo công việc của bến, không chờ cầu mới.
Nhiên đi ra chỗ đò, hỏi hôm sau anh có cần chuyển thêm mẫu không để xếp giờ có trả công. Duy nói sẽ báo sau khi biết số thợ. Cô gật đầu, đẩy đò rời bậc. Anh đứng lại nhìn một người xách giỏ xuống chuyến kế, trên con đường vẫn mở như trước khi họ nhắc tới cây cầu.