Đến ngày thứ ba làm mẫu, chiếc bàn dài chỉ còn hai người. Một người đợi Duy tới để xin đi sớm, người kia cất bào từ lúc chưa hết buổi. Những thanh gỗ cần làm cữ nằm nguyên, mép kẻ chưa được đụng tới.
Duy nhìn danh sách ngày công. Buổi đầu đông, ai cũng bảo thu xếp được một ít giờ. Anh đã dựa vào số ấy chia việc, đặt người đến xem mẫu vào cuối đợt. Nay phần chưa xong không thể nhấc sang buổi sau mà vẫn giữ lời hẹn.
“Tôi có việc trả tiền ngoài chợ,” người cầm bào nói. “Nếu ở đây thêm, nhà tôi lấy gì ăn?”
Anh ta không giận dữ, chỉ nói như nhắc một việc Duy chưa tính. Duy hỏi có phải phần làm khó hơn đã bàn không. Anh ta lắc đầu: việc không khó, nhưng từ một buổi giúp thành mấy ngày bỏ nghề thì khác. Lời cảm ơn hôm đầu không mua được gạo ngày thứ ba.
Duy để anh đi, không giữ dụng cụ hay nhắc tên trên danh sách như một món nợ. Người còn lại làm thêm nửa buổi rồi cũng phải trả một đơn đã nhận. Duy ghi đúng giờ họ có mặt, để riêng phần việc còn thiếu, không chấm thành đủ ngày vì ai cũng từng hứa.
Khang tới sau khi giao món ở xưởng, nhìn bàn vắng rồi tự kéo một thanh gỗ lại. Duy ngăn cậu nhận hết phần bỏ trống. Họ vẫn có khách nuôi xưởng, còn Duy không chịu nổi một chuỗi ngày gắng làm bù. Nếu giấu thiếu người, hết đợt chỉ có mẫu dở và thêm một người ho ở góc bàn.
Anh đi cùng Khang hỏi những người đã nghỉ. Có người nhận ca ngắn trả công, có người dù trả cũng không quay lại kịp vì đã hẹn chỗ khác. Một người đề nghị nhận theo phần cữ hoàn thành, miễn vật liệu giao đủ và có người kiểm ngay để lĩnh tiền. Duy ghi cả hai cách, không coi ai từ chối là chống việc chung.
Buổi chiều, anh trải dự toán trước người giữ tiền. Khoản công mới phải lấy từ đâu đó. Vật liệu chịu lực chưa được thử, không thể bớt tùy ý. Phần kiểm và chuyến đò cũng không thể giả là miễn. Còn một khoản đã dành cho đầu lan can chạm và tấm biển lớn, thứ giúp người góp nhìn thấy cây cầu của họ từ xa.
Duy gạch phần chạm trước.
Người bán vải lập tức giữ tờ giấy lại. Ông đã khoe với khách rằng cây cầu sẽ có dáng bề thế, không giống mấy tấm ván kê. Bỏ đầu lan can và biển, người ta nhìn vào lấy gì biết ai góp?
“Lan can giữ người vẫn làm đủ,” Duy nói. “Phần chạm để sau. Tên người góp có trong sổ. Không thể bớt tiền công thợ để làm cái bảng lớn.”
“Lúc vận động, ngươi cũng có mặt.”
“Tôi đã tính số ngày giúp vào như thể chắc chắn có. Giờ phải sửa phần đó.”
Anh chỉ chỗ mình tính thiếu, không đẩy hết sang người thợ vừa đi kiếm ăn. Khang đứng cạnh, cầm các giấy hẹn cũ cho mọi người đối. Những chữ nhận giúp không có chữ nào hứa làm cả đợt không công; có người còn ghi rõ chỉ thu xếp một buổi.
Họ đồng ý chuyển khoản trang trí sang tiền công có giới hạn, giữ nguyên yêu cầu lan can và kiểm an toàn. Không ai mở thêm một túi tiền lớn. Số đủ thuê bao nhiêu phần thì giao bấy nhiêu, chưa đủ phải lùi phần khác, không nhận người vào rồi cuối buổi bảo chờ góp thêm.
Người giữ tiền thu một đợt nhỏ đúng phần mẫu và công đã thống nhất, ghi ai thực đưa, ai mới hẹn. Những khoản trang trí chưa thu được gạch khỏi dự toán, không tính như tiền đã có thể trả. Duy nhận phần ứng đủ cho các món sắp giao, còn tiền mua vật liệu cầu theo lô vẫn chưa đụng tới. Anh nhờ Khang đối số rồi mới đi gọi người trở lại.
Ngày kế, Duy mời lại những người đã nhận điều kiện mới. Trước lúc làm, anh đọc phần việc, cách nghiệm thu và giờ trả công. Người cầm bào quay lại ca ngắn, mang theo thước riêng; người bận đơn khác chỉ nhận một món đem về làm sau. Bàn chưa đông như hôm đầu, nhưng mỗi chỗ có người đều biết mình sẽ làm tới đâu.
Khang kiểm từng cữ với Duy. Một chiếc lệch phải sửa, người thợ nhận lại không vui nhưng không cãi rằng mình đã giúp miễn thì dùng tạm. Khi đạt, anh ta lĩnh công ngay từ khoản đã tách, không bị giữ lại đợi cả mẫu xong.
Qua vài buổi, các phần thiếu được bù dần. Duy báo lại giờ xem mẫu, nhận lời phàn nàn vì lùi lịch và vì bản đầu lan can trông quá trơn. Anh đặt thanh mẫu không chạm lên bàn, mời người xem nắm thử mặt đã bào, chỉ phần còn phải kiểm trước khi làm thật.
Tới chiều, Khang xếp sổ công bên tờ hình cầu cũ. Trên hình, phần biển lớn đã gạch bỏ, khoảng trống ấy khiến cả cây cầu có vẻ nhỏ đi. Cậu hỏi sau này có tiền có làm lại không. Duy nói nếu người dùng còn cần và trả nổi thì bàn sau, hôm nay còn phải trả chuyến chở mẫu.
Anh mang khoản cước đã để riêng ra bến. Lúc trở về, người thợ cầm bào đang mua gạo đầu ngõ, túi dụng cụ đặt dưới chân. Anh ta thấy Duy, giơ tay chào rồi cúi nhận đấu gạo vừa đong.