Bà lão kéo tay quay được nửa vòng thì dừng. Duy đứng cách đó mấy bước, chờ bà đổi tay, nhưng bà cứ giữ nguyên, vai nhô lên theo nhịp thở. Trong giếng, chiếc gàu đầy chưa lên khỏi mặt nước.
Anh bước tới đỡ tay quay. Bà lập tức buông ra, xoa cổ tay, cười như thể chuyện ấy không đáng nói.
“Ta già rồi. Để ít nước hơn là được.”
Duy kéo gàu lên, đổ vào bình cho bà. Trục không kẹt, không có tiếng cọ; chốt Khang thay vẫn nằm chắc. Cái giếng đã qua những lượt kiểm của cả hai, nhưng bà vẫn không lấy được một bình nước nếu không có người đứng cạnh.
Anh hỏi trước đây bà lấy thế nào. Bà bảo đợi người gánh nước rồi nhờ kéo luôn, có hôm chờ lâu thì tự xách gàu nhỏ. Hôm nay ông ấy đi giao sớm, bà tưởng trục đã sửa nhẹ hơn thì mình làm nổi. Bà nói xong, nhấc bình vào giỏ, chẳng có ý đòi anh sửa tiếp.
Duy giữ bình giúp bà qua bậc cửa. Đến lúc quay lại, anh thử tay quay bằng một tay, rồi đổi sang cách nắm yếu hơn. Với sức anh, một gàu không khó. Nghĩ như thế trước đây đã đủ để anh ghi chữ đạt sau mỗi lần thử.
Anh gọi Khang ra, nhờ cậu giữ thanh chống rồi đo khoảng trống quanh tay quay. Một tay đòn dài hơn sẽ đỡ sức, nhưng nếu chỉ nối thêm, mỗi vòng sẽ quét vào mép giá gỗ. Muốn đổi phải dời gối đỡ ra, sửa luôn phần khung vừa dùng tốt.
“Dùng gàu nhỏ thôi thì ít việc hơn,” Khang nói.
“Đúng. Nhưng người lấy hai thùng phải kéo nhiều lượt. Ta thử xem có giữ được gàu này không.”
Hai người làm một tay đòn bằng gỗ, kẹp tạm vào đầu trục để thử sức kéo, chưa thay khung thật. Người coi kho canh chốt hãm khi gàu lên giữa chừng, Duy để bà lão thử ở vị trí mới. Bà kéo được, nhưng đến đoạn thấp phải cúi quá sâu. Họ nâng điểm cầm một ít, đổi chiều lắp rồi thử lại. Khang đánh dấu lên thanh gỗ; vết chì đầu tiên bị gạch đi, chẳng ai cố giữ vì nó là chỗ vừa đo xong.
Giá vật liệu vượt khoản dầu và phôi dự phòng. Duy mang bản tính tới những nhà góp tiền, nói đây là đổi tay quay, không phải kiểm thường. Có người không muốn trả thêm vì tự kéo vẫn tốt. Anh giữ việc kiểm đã hẹn trong giá cũ, không lấy tiền dự phòng tự ý làm món khác.
Các nhà cần tay quay nhẹ hơn góp được một phần. Chủ bãi chịu phần dời giá vì nó nằm sát lối chở hàng. Phần còn thiếu, Duy bớt từ tiền công của mình, lấy khoản đã để dành sau các việc nguội mua vật liệu. Tiền thuốc tới kỳ anh vẫn để nguyên. Anh phải chờ thêm mấy ngày làm đủ khoản ấy, không thể cứ muốn đổi là có phôi ngay trên bàn.
Khang hỏi có tính công cậu vào phần bớt không. Duy nói không, đưa giá việc dũa và lắp như thường. Cậu nhìn lại bản tính, gật đầu rồi ghi giờ hẹn lấy phần phải thuê lò gia công. Mẻ ấy do người khác làm nóng, Duy chỉ kiểm phôi nguội khi mang về.
Đến ngày lắp, họ báo trước giờ nghỉ giếng, chuẩn bị gàu dây nhỏ cho người cần nước. Duy tháo tay quay cũ, thấy trên mép còn dấu mới từ lần chỉnh gần nhất. Anh gói nó lại, không cố nhét vào kết cấu mới chỉ để khỏi phí. Khang dời gối đỡ theo dấu, chừa khoảng tay người quay khỏi quệt vào khung.
Thử đầy gàu xong, Duy nhường chỗ cho bà lão. Bà nắm điểm cầm, đi hết một vòng chậm. Cánh tay phải đưa xa hơn, nhưng vai không còn gồng lên như trước. Nước nhích lên qua mỗi vòng. Duy đứng sát bên, lần này không chạm giúp.
Bà kéo được gàu tới miệng giếng, nhìn xuống như còn nghi ngờ. Khi đổ nước, bà lại làm rơi một ít ra ngoài vì chưa quen giữ. Khang kê miệng bình cho vững, bảo lượt sau cứ dừng vào chốt hãm rồi mới nghiêng gàu.
Người gánh nước tới thử, bảo chậm hơn cách cũ. Duy chỉ điểm cầm gần trục hơn, để ông tự chọn theo sức mình. Ông quay thử rồi chịu, miễn không phải tháo đổi món gì mỗi khi tới lượt.
Trước khi cho dùng tiếp, Duy kiểm khoảng tay đi qua khung ở cả hai điểm cầm. Khang giữ gàu nửa chừng để anh thử chốt hãm, rồi hai người đổi chỗ cho người coi kho làm lại. Người này nhắc góc giá nhô ra có thể mắc vào quang gánh khi khách đi sát. Duy lấy thước đánh dấu, cùng Khang sửa gọn góc ấy. Bà lão đã kéo được nước không có nghĩa mọi chỗ trên món mới đều xong; họ còn phải để người kế tiếp đứng vào mà không vướng chân nhau.
Buổi chiều, Duy ngồi ghi phần vật liệu đã dùng. Khoản lời nhỏ đi nhiều, có một đoạn khung cũ phải cất lại chờ việc khác. Ngoài giếng, bà lão chưa về ngay. Bà đang chỉ một người khác cách giữ ở chốt trước khi đổ nước. Anh nghe tiếng hai người cười khi làm tràn, rồi tiếng gàu lại hạ xuống. Lần này không ai gọi thợ tới kéo hộ.