Người giữ bãi phía chợ đưa Duy đi dọc hàng rào, dừng ở chỗ đất cao cạnh kho. Ông bảo có thể cho đặt đầu cầu tại đây. Nền ít phải bồi, lối vào chợ ngắn; trên bản dự tính mới, đó là chỗ đỡ tốn nhất sau khi bỏ đường cản đò.
“Nhưng lối này dành cho bãi ta,” ông nói. “Các ngươi làm lan can dẫn thẳng vào cổng. Đừng để người đi tắt tạt qua chỗ xếp hàng.”
Duy nhìn cổng gỗ có then. Anh hỏi ngoài giờ bãi mở, người qua cầu đi ra đâu. Ông chỉ lối vòng phía sau kho, nói ban ngày cứ qua cổng, tối không có hàng thì vòng một đoạn cũng chẳng sao.
Người gánh hàng đi cùng lập tức hỏi sáng sớm bán rau có được mở không. Ông chủ bãi bảo muốn qua thì gọi người coi cổng. Người ấy cười một tiếng, đặt quang gánh xuống đất.
“Tôi qua lúc người nhà ông còn ngủ. Nếu gọi mãi không dậy, tôi đứng trên cầu chờ?”
“Đất ta thì phải có cửa giữ. Các ngươi muốn đặt chân cầu, không lẽ ta bỏ cả bãi?”
Duy không cắt ngang. Ông có lý do giữ hàng và không phải người nào xin đi qua cũng có quyền mở kho của ông. Nhưng một đầu cầu dẫn vào cánh cổng ấy sẽ khiến lối công cộng phụ thuộc giờ mở bãi, bất kể cầu chắc đến đâu.
Anh nhờ mọi người đứng lại, cùng Khang đo chiều rộng mép ngoài hàng rào. Phía ấy có một dải đi chung hẹp, xuống thấp hơn nền kho. Đặt mố lệch ra đó sẽ chừa cổng riêng của bãi như cũ, nhưng phải làm thêm đường dẫn, không thể chỉ kê đầu cầu vào nền cao sẵn có.
Chủ bãi xua tay. “Chỗ thấp ấy mà làm thì tốn. Ta đã cho chỗ tốt, các ngươi còn chê.”
“Tôi không chê,” Duy nói. “Tôi cần người qua cầu ra được ngoài mà không phải xin mở cổng.”
Ông khoanh tay, bảo tùy họ chọn, phần đất của ông không được đào trước khi bàn xong. Duy nhận lời, gỡ dấu tạm khỏi vị trí cũ. Anh chỉ để một nét mực trong bản so sánh, ghi rõ chưa được dùng đất.
Buổi chiều, người giữ tiền góp đem hai bản đặt cạnh nhau. Bản vào bãi rẻ hơn, lại ít phải đắp đường. Có người đề nghị chấp nhận trước rồi khi cầu đông khách sẽ thương lượng giờ mở sau. Duy nghe, nhớ một bình nước cũng đủ khiến người ta chọn lối gần hơn. Người đã gánh hàng qua tới đây không thể sống bằng lời hứa rằng rồi cánh cổng sẽ dễ mở.
“Nếu giờ mở không đổi được thì sao?” anh hỏi.
“Đến lúc ấy tính.”
Duy đặt bút xuống. Anh nói phần nền cao được cho dùng chỉ đúng với điều kiện có cổng, không thể ghi nó vào dự toán rẻ rồi lờ điều kiện ấy đi. Nếu họ chọn vậy, anh phải vẽ cả cổng và giờ đóng trong phương án để người góp biết mình mua lối nào.
Người gánh hàng kéo quang gánh tới, đặt lên đoạn đường phác bằng hai thanh gỗ ngoài sân. Anh ta thử đi từ mép cầu tưởng tượng tới cửa bãi rồi dừng trước cái then được Khang đặt tạm. Người đang ủng hộ phương án rẻ đứng đối diện, tự phải cầm then mở cho anh ta qua.
Lần thử chẳng cần bao lâu. Một người hỏi nếu giữ lối ngoài hàng rào thì bãi có phản đối không. Duy nói phải hỏi ranh giới và người đang dùng dải ấy trước. Họ đi ngay trong chiều, mang bản đo cho người quản lối và những nhà sát đó xem. Không ai được hứa rằng chỉ cần thợ thấy trống là đào được.
Qua thêm mấy lần đo, họ giữ được một hướng dời mố ra ngoài. Đầu đường dẫn phải nâng và gia cố, khoản nền tăng lên; đổi lại, cổng kho vẫn là cổng riêng, người qua cầu không bị dẫn vào đó. Các bên đồng ý nguyên tắc chừa lối, còn ranh đào và phần thi công phải ghi rõ trước lúc làm.
Người chủ bãi đi tới xem dấu mới, lấy chân gạt cỏ sát hàng rào để chỉ ranh mình nhận giữ. Duy nhờ ông đứng lại, cùng người quản lối đo từ hai mốc còn rõ. Anh ghi điều mỗi bên xác nhận, không để một dấu chân trong cỏ thay cho giấy bàn đất. Mố dời ra không làm ông mất quyền giữ kho; đường dẫn cũng không được tùy tiện lấn ngược vào bãi lúc xây.
Duy thu hai thanh gỗ thử về xưởng, nhờ Khang tính lại đoạn đường dẫn. Cậu nhìn những con số tăng, bảo phần công của họ không còn nhiều nếu người góp nhất quyết giữ số tiền cũ. Duy nói phải báo số mới, không âm thầm lấy tiền thuốc hay công cậu bù.
Tối, anh mang bản dịch mố tới người giữ tiền. Người này thở dài, lật đi lật lại phần nền. Duy ngồi chờ, không vẽ đường trở vào cổng cho con số nhỏ xuống. Cuối cùng ông bảo sẽ gọi các nhà bàn tiếp, chưa giao thêm tiền.
Ra về, Duy gặp người gánh hàng đang buộc lại đôi quang. Anh ta hỏi lối ra đã giữ được chưa. Duy nói đã có hướng, còn phải ghi ranh và lo nền. Người ấy gật đầu, nhấc gánh lên; hai đầu gánh đi qua chỗ đặt then thử lúc chiều, không phải chờ ai nhấc tay mở nữa.