Buổi sau, khi Tạ Nghiên và Túc tới, đội lắp đã căng xong đường cáp bên ngoài. Người thợ trưởng đứng trên nền gọi Túc lên giữ đầu phụ. Một xe hàng đang chờ dưới dốc; ông muốn kéo thử kiện rỗng qua đúng đường trước khi kiểm những chỗ còn nghi.
Túc không bước lên. Cậu hỏi chốt hãm ở đâu, người dưới thuyền có nghe được lời dừng từ phía trong không. Người thợ chỉ thanh gỗ mới đóng, bảo đó là việc của người đứng hãm. Cậu chỉ cần giữ đầu mình, chạy xong mới biết phải chỉnh chỗ nào.
Nghiên nhìn kiện. Nó rỗng, nhưng cao quá đầu người và có thể quét qua lối lên nếu xoay. Một người phụ việc đang lom khom buộc đáy, chưa ra khỏi khoảng cáp. Anh gọi người ấy đứng ngoài rồi hỏi ai cho lượt này bắt đầu.
Thợ trưởng nhíu mày.
“Chưa kéo mà các anh đã đòi dừng. Đợi đủ dấu thì hết buổi.”
Ông có lý do để sốt ruột. Đội ấn còn kiểm nền ngoài, phải chờ thay một miếng kê; còn đội lắp được tính công theo phần giao, không phải theo ngày đứng nhìn. Xe chở kiện tiếp đã tới cửa bến. Nghiên nghe tiếng người coi xe hỏi bao giờ thông lối, thấy cả buổi sáng bị ép lại giữa một đoạn kê chưa thay và những người không được trả tiền để chờ.
Túc đặt cuộn dây mình mang xuống.
“Tôi không lên lượt này.”
Người thợ quay hẳn về phía cậu, hỏi cậu đến nhận việc hay đến xem. Túc bảo nếu cần kiểm cáp bằng sức ở phần nền thấp thì cậu nhận; còn đứng trên dàn chưa có cách hạ rõ, cậu không làm. Giọng cậu nhỏ hơn tiếng xe ngoài bến nhưng không lẫn.
“Ca này tính cho người khác nhé,” thợ trưởng nói.
Túc đáp vâng. Nghiên nhìn cậu. Mới hôm qua cậu còn hỏi đến buổi sau vì muốn có công đều; giờ người ta đã quay đi gọi một phu khác. Anh thấy mình có thể giữ im lặng, chỉ nói phần khảo của mình không bao gồm lượt chạy ấy. Như thế, anh vẫn giữ được cửa vào bến, còn quyết định của Túc chỉ là việc một người làm thuê từ chối.
“Phần tôi xem hôm nay cũng chưa cho chạy,” anh nói. “Nếu ông dùng tên lớp để gọi người lên thì phải bỏ tên ấy ra.”
Thợ trưởng ngừng gọi. Ông bảo không dùng tên ai, chỉ cần một người có sức giữ cáp. Nghiên nhận đó là quyền thuê người của ông, nhưng đề nghị mời người phụ trách dàn xuống xem lối hạ trước. Anh không giật dây hay đứng chặn người khác; anh cùng Túc thu đồ khỏi đường làm.
Chủ bến tới khi xe hàng thứ hai đang chờ. Nghe hai phía kể, ông hỏi có thật cần hoãn cả buổi chỉ vì một kiện rỗng. Nghiên đưa sơ đồ đã đối hôm trước, chỉ vị trí người đứng dưới không nghe được đầu trong. Lúc hàng còn sát sàn, họ có thể thử bằng sức và thống nhất cách gọi. Khi kiện đã qua đầu người, một câu không tới nơi sẽ thành việc khác.
Người giữ hãm được gọi xuống. Anh ta không giận như Nghiên lo; anh hỏi thợ trưởng muốn thả về hướng nào nếu kiện xoay. Hai người tranh luận một lúc, rồi cùng nhìn một thanh gỗ khác đang chắn chính lối hạ. Thanh ấy được kê để giữ đồ nghề, tháo ra không khó. Điều khó là trước đó không ai nghĩ lượt thử của mình phải chờ người khác dọn nó.
Cuối cùng chủ bến cho làm lại lối xuống và kiểm bằng sức, chưa kéo lên cao. Ông không trả công chờ cho Túc, cũng không hứa bù ca đã gọi người khác. Nghiên nhận phần xem của mình chưa có thêm tiền; anh chưa được thuê làm buổi khảo thứ hai chỉ vì đã có mặt.
Khi đội lắp chuyển ván, Túc kéo anh ra sát hàng cọc.
“Thầy không cần trả ca ấy cho tôi.”
Nghiên nhìn bàn tay cậu đang giữ đầu cuộn dây. Anh đã định đề nghị đúng điều đó. Nếu trả ngay, anh có thể thấy mình đã đứng cùng cậu đủ. Nhưng Túc vừa quyết định không đổi sự yên tâm lấy ca công; đem tiền lớp lấp vào không khiến quyết định ấy dễ giữ ở lần sau.
Anh hỏi cậu có còn muốn tham gia khảo nếu bến chấp nhận cách dừng không. Túc bảo có, nhưng phải biết mình được nhận công phần nào. Cậu không muốn những ngày tới đều thành đi theo thầy rồi chờ người khác thương.
Hai người ngồi ngoài dốc, chia lại việc có thể chào chủ bến: lượt thấp, người hãm riêng, đường hạ trống và lời báo tới được cả hai đầu. Nghiên chưa gọi đó là giải pháp cho cả chuyến. Anh chỉ thấy một chỗ có thể bắt đầu mà không cần ai bước lên dàn để chứng minh mình gan.
Lúc họ đứng dậy, thợ trưởng đang cùng người giữ hãm thử thanh chốt dưới sàn. Ông không gọi Túc trở lại ca đã mất, nhưng hỏi ngày mai cậu có mang đoạn cáp quen tới không. Túc nhìn Nghiên rồi tự đáp rằng cần xem phần thuê trước. Nghiên để cậu nói hết, không nhận lời thay.