Sáng hôm sau, Hoài Ninh ôm cuộn dây ra khỏi lò thì gặp một cây sào chắn ngang lối.
Đầu sào kê trên hai hòn đá. Bên kia, một người đàn bà đang vun lại luống rau bị giẫm lệch. Bà thấy anh dừng chân bèn chỉ sang đường bậc đá vòng phía ngoài.
“Mang đồ xuống bến thì đi đằng ấy.”
Hoài Ninh nhìn cuộn dây trong tay. Từ lò xuống thuyền, lối qua vườn gần hơn một quãng, mặt đất cũng bằng. Anh đã thấy người thuyền viên đi qua đây hôm trước.
“Tôi tưởng đoạn này nằm trong bờ thuê.”
“Anh tưởng thì rau nhà tôi vẫn bị giẫm.”
Bà nói xong lại cúi xuống, gom đất quanh một gốc non. Hoài Ninh đặt dây lên bậc cao, tránh phần đất xốp. Mấy dấu giày chạy suốt mép luống, dừng ở chỗ bánh xe lún thành rãnh. Đây không phải chuyện chỉ cần nhấc sào rồi xin lỗi là xong.
“Bà chờ tôi gọi người giữ giấy ranh.”
“Giấy của tông hay giấy của nhà tôi?”
“Xem được cả hai thì càng tốt.”
Hứa Đạc tới cùng tấm sơ đồ đã ố mép. Ông trải nó trên nắp hòm, lấy chuôi bút chặn góc đang cuộn. Người đàn bà mang ra tờ giấy của gia đình, giữ bằng cả hai tay. Hoài Ninh không chạm vào ngay; anh xin bà chỉ vị trí hòn đá mốc rồi mới đối từ giấy xuống đất.
Dải bờ tông thuê kéo dọc chân đèn và bến đá. Sân lò thuộc phần được dùng. Nhưng giữa sân và đường xuống có một góc vườn lấn vào hình anh đã tự dựng trong đầu. Lối chân người đi lâu ngày khiến góc ấy trông như đường chung.
“Bản này không ghi quyền qua,” Hoài Ninh nói.
Hứa Đạc nheo mắt xem lại.
“Trước vẫn cho đi.”
Người đàn bà đáp ngay:
“Trước người ta cũng gánh đất lấp rãnh cho tôi.”
Hoài Ninh bước xuống đường bậc đá. Nếu chuyển đồ bằng lối này, mỗi lượt phải nhấc qua khúc gấp sát mép nước. Ngày khô còn được; mưa trơn, một người ôm kiện sẽ không còn tay bám. Anh thử đi hết đoạn, trở lên, thấy người đàn bà vẫn đứng giữ giấy của mình.
“Bà có định cấm hẳn không?”
“Tôi cấm xe kéo nghiến lên luống. Còn người qua thì phải cho nhà tôi biết giờ. Sáng đang tưới mà người chen vào, đổ hết cả gánh.”
“Nếu gom việc chuyển đồ vào buổi sáng sau khi bà tưới xong, chiều trước khi trời tối? Chỉ đi dải sát hàng rào, không kéo xe qua khi đất mềm.”
Bà nhìn về phía lò, chưa trả lời.
Hoài Ninh nói tiếp:
“Tôi đang kiểm, chưa nhận bến. Nếu nhận, tôi sẽ ghi cho cả đội. Làm hỏng phải dọn trả, không để bà đi tìm từng người.”
Lần này bà đặt tờ giấy xuống nắp hòm.
“Dọn trả cả rãnh nước.”
Anh nhìn vệt bánh xe rồi gật đầu.
Trong lúc Hứa Đạc ghi lời thỏa thuận, Hoài Ninh đi theo hàng rào ra sau nhà trú. Ở đây có một lối mòn lên gò cao, cỏ thấp bị giẫm sát đất. Anh dừng lại nhìn. Nếu dưới bến có việc, muốn đưa người khỏi mép nước thì lối này dễ đi hơn đường bậc đá.
Nhưng lối mòn vẫn đi qua đất dân.
Anh trở lại hỏi. Người đàn bà gọi thêm chủ khoảnh đất bên cạnh ra. Người ấy nghe đến chuyện trú khẩn liền hỏi bao nhiêu người, có để hàng lại trên gò hay không. Hoài Ninh chưa đủ biết để hứa một con số tùy tiện. Anh mời họ đi cùng đến nhà trú, đếm những chỗ kê nằm còn nguyên.
“Nhà này có hai mươi bốn chỗ. Khi cần rời nhà, người ở đây phải có đường lên cao. Hàng thì không được chất chắn lối.”
“Người lên rồi còn rác, còn bếp?”
“Bến chịu dọn. Không dựng thêm lều hay chiếm đất sau khi hết việc khẩn.”
Hứa Đạc nhấc bút lên:
“Phần ấy nên để người nhận ký.”
“Tôi cũng cần biết họ có cho phép trước khi nhận.”
Ông Hứa ngừng một chút rồi viết tiếp, để trống chỗ ký của bên vận hành. Hai người chủ đất cùng xem. Một người không đọc sõi, yêu cầu ông đọc lại chậm hơn. Hoài Ninh nghe từ đầu tới cuối, sửa chữ “được dùng” thành “được đi qua khi trú khẩn”. Anh không muốn vài tháng sau có người mang bàn ghế lên đó rồi bảo giấy đã ghi thế.
Đến gần trưa, cây sào được dời vào cạnh hàng rào. Cuộn dây vẫn nằm nguyên trên bậc cao. Hoài Ninh quay về lấy, lần này đi đúng dải đất đã bàn. Người đàn bà ngăn anh lại, đưa chiếc xẻng cán ngắn.
“Anh nói dọn rãnh.”
“Tôi nhớ.”
Anh đặt dây xuống, xúc phần đất bánh xe đã đẩy sang bên. Rãnh không sâu, nhưng bùn bám xẻng khiến công việc lâu hơn anh nghĩ. Khi nước tưới chảy lại được, trời đã đứng bóng.
Hoài Ninh rửa tay cạnh giếng rồi nhìn cửa phòng bên lò. Muốn đóng cửa ấy để luyện, trước hết phải biết người đưa đồ tới sẽ đi đường nào, và người trú bên cạnh sẽ chạy về đâu khi cần. Anh lau tay, đem hai tờ thỏa thuận mới về bàn Hứa Đạc.
Hai mươi bốn giờ kiểm sắp hết. Lần này anh đã có điều cụ thể để hỏi trong hợp đồng.