Người giữ nhà nghiêng thùng gạo, vét được một bát đầy rồi đặt xuống trước mặt Hoài Ninh.
“Bữa tối đủ. Sáng mai phải mua.”
Anh nhìn những tên trong sổ khách. Có người đã trả phần ăn, có người hẹn khi sang được sông sẽ gửi lại; mấy buổi sương kéo dài làm lời hẹn ấy lùi theo chuyến. Chỗ nằm vẫn chỉ hai mươi bốn, nhưng một người nghỉ thêm một ngày thì sáng hôm sau lại cần một bát cơm.
Hoài Ninh mang sổ ra mái, báo phải chốt tiền trú và tiền ăn riêng trước khi nhận tiếp. Một người đàn bà hỏi đóng đò vì sương sao lại bắt người nghèo trả thêm. Bà có tiền qua sông, không dự tính phải ăn ở đây nhiều ngày.
“Bà có thể tự lo bữa nếu mang gạo,” anh nói. “Bếp có giờ dùng, tôi nhờ người giữ nhà chỉ. Còn phần bến nấu phải mua gạo và tính công.”
“Tôi có gạo thì đã không hỏi.”
Hoài Ninh ngừng lại. Trả lời đúng khoản thu không khiến thùng gạo trước mặt bà đầy hơn. Nhưng nếu bảo hôm nay cứ ăn, ngày mai sẽ có thêm một lời hẹn anh chưa biết lấy gì giữ.
Hôm ấy là ngày thứ tám mươi sáu. Anh xin mọi người chờ tới sau buổi đối tiền rồi báo phần hỗ trợ làm được. Người giữ nhà nhắc phải hỏi mua trước khi quán trong xóm đóng cửa, anh ghi giờ, không lấy chờ bàn làm lý do đẩy bữa sáng sang một khoảng không rõ.
Người tới bàn tiếp theo mang hai hòm hàng khô. Ông nghe nói có kho, muốn gửi một đợt ngắn trong lúc chuyển tuyến. Hoài Ninh đưa sang xem phần kho cạnh lò, mở sổ giữ hàng cũ trước.
Lượt thuê từ ngày sáu mươi ba đã kết. Hàng cũ được trả đủ sau kỳ mười ngày, niêm đã đối, phần gửi trước không còn nằm trong kho. Ba viên của lượt ấy đã nhập sổ từ lâu; anh gạch rõ trang đã xong rồi mới mở dòng mới.
Hai hòm lần này nhỏ hơn, kê được vào phần khô mà không lấn dấu chừa lối sân. Khách muốn giữ tới hết ngày chín mươi sáu, giá ba viên, không tự gia hạn nếu đò còn ngừng. Hoài Ninh giữ hòm sách của mình sát phản như trước, để người ấy xem cả cách lấy dụng cụ rồi mới nhận hàng.
Khách đếm tiền sau khi niêm. Ba viên có thật trên bàn, cùng ba viên tiền đò và đồ sửa đã đối trong đợt thành sáu thu mới. Anh không lấy một lời có thể gửi thêm hàng làm nguồn mua gạo hôm nay.
Trở lại nhà trú, Hoài Ninh cùng người giữ nhà tính phần ăn bốn ngày tới. Khoản kho mới giúp bù một phần, không đủ để miễn mọi bữa. Anh dành hỗ trợ một số bữa đã ghi cho người đang kẹt mà chưa lo được tiền, báo rõ hết bốn ngày phải xem lại nguồn và số người.
Người đàn bà lúc nãy hỏi có thể làm gì đổi phần ăn không. Nghi vừa ra lấy nước, nghe anh định nhờ giúp việc bếp liền hỏi người giữ nhà có nhận thêm người đứng cạnh được không.
“Trong bếp chật. Phân củi khô và dọn sân thì được,” người ấy đáp. “Nhưng ai nhận việc phải xem họ làm xong.”
Hoài Ninh nhận phần ấy, chốt công trước mỗi buổi, đổi theo số bữa đã định trên giấy. Chỉ mở hai suất mỗi buổi trong đợt thử bốn ngày, ai không làm được vẫn được xét phần hỗ trợ đã giới hạn; không phải muốn ăn thì nhất loạt xuống làm.
“Tôi còn đứa nhỏ,” người đàn bà nói.
“Bà chọn buổi thu xếp được. Không chọn cũng không thành nợ công.”
Bà xin một suất chiều hôm sau, hỏi có thể làm sân thay vì xếp củi không. Anh ghi đúng việc bà chọn, chỉ chỗ để trẻ ngồi trong tầm mắt mà không chắn lối. Một người khác bảo chân đau, chỉ xin phần bữa hỗ trợ; người giữ nhà ghi cho ông, không lấy người vừa nhận việc ra so.
Hoài Ninh đi mua gạo trước giờ đã hẹn, mang về cùng người giúp chuyển theo phần công có trả. Anh thanh toán bốn viên gạo, hai lương và giữ nhà đến kỳ, một đèn cùng vật tư thường. Bảy viên chi ra, thêm sáu thu, quỹ còn một trăm linh bốn. Công đổi bữa được ghi riêng để đối, không biến thành tiền mặt thu thêm.
Tới bữa tối, anh đứng ở đầu bàn báo lại phần bốn ngày. Có người bảo ít quá, có người hỏi nếu hết kỳ vẫn sương thì sao. Hoài Ninh nhắc sẽ báo nguồn còn lại trước khi kết, không hứa một đợt miễn phí khác chưa có tiền.
Người giữ nhà múc phần gạo sáng hôm sau để riêng, đậy nắp thùng. Người đàn bà bế con ra chọn chỗ dọn sân ngày mai, hỏi anh có cần mang chổi không. Hoài Ninh đưa chiếc của bến, để bà thử cán cho vừa tay rồi cất ở chỗ hai bên cùng nhớ.
Lúc trả chổi, bà nhắc lại số bữa sẽ đổi để khỏi ghi lẫn phần của con. Anh đọc dòng công cho bà nghe, sửa theo đúng điều hai bên vừa nhận, không ghi cả nhà phải làm chung.