Sáng ngày thứ tư, Hoài Ninh xuống bến với hai bao cát mượn trong kho. Tú Nương bắt anh đặt chúng lên cân trước khi khiêng xuống thuyền. Hai bó sắt hôm trước vẫn nằm trên bậc; nàng nhìn chúng, lắc đầu.
“Hôm nay chỉ thử chừng này. Anh còn muốn xem neo thì phải chừa chỗ kéo dây.”
Hoài Ninh chuyển bó sắt vào mái che. Anh đã kiểm lại phần vỏ lộ ra khi thuyền dỡ hết, nhưng những dấu than chưa cho biết nó sẽ chịu nước thế nào trên cả tuyến. Lần này anh không đem đầu dò theo. Trong túi nghề chỉ có thước, than và giấy ghi.
Một người đứng đợi đò hỏi có thể đi cùng không. Thuyền còn rộng, ông chỉ mang một cái giỏ.
“Chuyến thử, chưa nhận khách,” Hoài Ninh đáp.
“Tôi không bắt anh giảm tiền.”
“Tôi cũng không thu tiền chuyến này.”
Ông nhìn hai bao cát, vẻ khó hiểu, rồi đi lên sân. Hoài Ninh muốn giải thích thêm nhưng Tú Nương đã gọi anh đỡ dây. Anh xuống thuyền, ngồi vào chỗ nàng chỉ, giữ lối giữa thông thoáng.
Họ thử neo trước ở khoảng nước gần bến. Hai thuyền viên dịch bao cát theo lời Tú Nương, từng lần một. Dây căng lên, thuyền chậm lại; Hoài Ninh cúi nhìn chỗ giữ neo trên mạn. Vết phấn anh vạch qua mép đệm vẫn liền. Anh ghi lại rồi nhường chỗ cho người kéo dây, không đưa tay chạm vào kiện đang chịu lực.
Qua lần thả thứ hai, Tú Nương mới cho đi xa bậc đá.
Sương sáng đã mỏng. Trên bờ đối diện, một vạt đất vàng hiện ra dưới hàng cây. Hoài Ninh nhìn về trụ đèn ở khúc sông phía dưới, nghĩ từ đó trở về chắc vừa kịp bữa trưa. Người thuyền viên đang gác mũi cũng quay lại hỏi:
“Đi tới trụ giữa rồi vòng được không? Neo giữ rồi.”
Tú Nương không trả lời ngay. Nàng nhìn vạt đất bên kia, bảo anh ta lấy sào.
“Đoạn cuối hôm trước đã đi,” người ấy nói thêm. “Không cần chở cát tới tận đấy chứ?”
Hoài Ninh nhìn trang giấy. Anh đã ghi neo giữ ở hai vị trí gần bến. Những chỗ còn lại đều để trắng. Nếu quay về, chiều nay anh vẫn có thể nói đã thử neo, nhưng không thể chỉ vào đâu mà bảo đó là đường họ sẽ đưa khách qua.
“Đi hết tuyến,” anh nói. “Việc trên sân để về làm sau.”
Tú Nương gật nhẹ. Thuyền viên cúi lấy sào, không cãi nữa.
Họ đi chậm hơn chuyến thường. Gần doi đất vàng, đầu sào chạm đáy sớm đến mức Hoài Ninh cũng nhận thấy. Người gác mũi đổi sang phía ngoài, đo lại rồi báo. Tú Nương giữ thuyền ở khoảng nước sâu hơn, cho một người hãm mái chèo.
“Đừng tiến nữa.”
Hoài Ninh nhìn mặt sông phía trước. Nước vẫn trôi êm; dưới lớp sáng lóa không thấy được gờ cát. Nếu chỉ đứng trên bờ xem, anh sẽ nghĩ đó là đoạn dễ đi nhất.
Tú Nương chỉ về trụ giữa.
“Trước men theo đèn ấy là qua. Giờ bãi đã nhô ra.”
“Đổi từ bao giờ?”
“Từng ít một. Lần trước tôi đã phải tránh. Hôm nay mang tải thử, tôi muốn biết tránh được bao xa.”
Nàng cho thuyền lui rồi đi chếch lên một đoạn. Người gác mũi đo nước liên tiếp. Có lúc anh ta phải đợi sào thẳng mới đọc dấu, có lúc dòng đẩy lệch đầu thuyền khiến họ phải làm lại. Hoài Ninh giữ chặt mép giấy, ghi cả những lần không đo được. Gió từ sông thổi lạnh hai đầu gối dù nắng đã lên.
Ở phía trên doi cát có một lối hẹp. Nước nông hơn đoạn gần bến, nhưng chiếc thuyền đáy nông còn qua được với lượng tải hôm nay. Tú Nương không cho họ men sát bờ. Nàng chọn đường giữa hai điểm đo, đi hết rồi mới cho quay đầu thử chiều về.
“Thêm bao nữa có được không?” Hoài Ninh hỏi.
“Chưa thử thì chưa nhận.”
Anh gạch dưới dòng ghi tải. Hai bao cát nằm yên giữa thuyền, bỗng có vẻ đáng tin hơn những chỗ trống quanh chúng.
Tới bờ bên kia, họ dừng đủ lâu để xem chỗ lên xuống. Bậc thấp phủ bùn trơn. Hoài Ninh giúp gạt lớp cành mắc ngang, còn Tú Nương chọn chỗ áp mạn khác. Chuyến về, họ lại thả neo ở đoạn nàng đã chỉ. Lần này dây giữ được nhưng thuyền xoay khác phía trước; người kéo phải đổi tay, nhường chỗ cho mái chèo.
Lúc cập Hồi Đăng, cơm đã nguội. Người giữ nhà hỏi sao một chuyến không có khách lại lâu đến thế. Hoài Ninh đặt trang giấy lên bàn, lấy chén chặn góc rồi mới ngồi xuống.
“Luồng cũ không còn đi thẳng được. Chúng tôi phải tìm lối vòng.”
Tú Nương ăn vài miếng, đứng lên ra xem dây phơi. Hoài Ninh mang giấy theo nàng, đối lại những điểm anh chưa rõ. Trên sông, trụ giữa vẫn sáng nhạt dù nắng đã cao. Nhìn từ bến, nó dẫn đúng vào khoảng nước họ vừa phải lùi ra.
Anh đánh dấu vị trí ấy trên giấy. Chuyến thử không mang về một đồng nào, và việc lò còn đang đợi. Nhưng chiều nay, khi có người hỏi thuyền đi theo đường nào, anh sẽ không chỉ tay vào cây đèn cũ nữa.