Người đàn bà đặt rổ củ xuống bàn nhận khách, gỡ tấm lá đậy bên trên.
“Anh lấy chừng này, cho hai mẹ con tôi sang. Bán bên kia xong, chiều về tôi trả thêm.”
Hoài Ninh nhìn đứa con đứng sau lưng bà. Nó cầm một rổ khác nhỏ hơn, quai rổ đã được nối bằng dây gai. Hai rổ cộng lại không nặng bằng bao hàng đang chờ dưới bậc, nhưng chỗ đặt chân trên thuyền không vì thế mà rộng thêm.
“Bến chưa nhận củ thay tiền vé,” anh nói.
“Hôm qua người ta bảo anh đã nhận gạo.”
“Gạo của ai?”
Bà chỉ về kho. Hoài Ninh quay lại thấy mấy bao cát chưa đổ hết, miệng buộc bằng dây trắng. Anh phải dẫn bà tới nhìn. Người đàn bà im một lúc rồi lại đậy lá lên rổ, gương mặt sạm nắng đỏ thêm.
“Tôi nhìn nhầm.”
Hoài Ninh không biết bà tự nhìn hay nghe ai nói. Anh chỉ thấy bà nhấc rổ rất chậm. Sau lưng đã có thêm một người mang bó rau và một ông gánh củi, cả hai đều chờ xem anh nhận thế nào.
Nếu nhận hết, kho sẽ đầy những thứ phải đem bán hoặc dùng trước khi hỏng. Anh có thể ăn củ vài bữa; hai thuyền viên vừa nhận lương không thể mang phần thu ấy về nhà thay cho mọi khoản cần trả. Hoài Ninh gọi người giữ nhà ra hỏi chỗ cất còn bao nhiêu, rồi xuống bàn với Tú Nương.
Nàng nghe xong, nhìn ba gánh đang đợi trên sân.
“Anh nhận hàng thì tôi vẫn tính tải. Đừng để họ đưa lên rồi mới nói là tiền vé.”
“Tôi muốn thử đổi công. Sân và chỗ xếp củi còn cần người.”
“Ai trông họ làm?”
Hoài Ninh quay về phía nhà trú. Người giữ nhà vừa trải lại chiếu, thấy anh nhìn liền bước tới. Khi nghe cần người nhận việc, người ấy chỉ đống củi chưa phân ở bên kho.
“Tôi chỉ được chỗ xếp. Nhưng họ làm xong, anh phải tới nhận. Tôi còn khách trong nhà.”
Anh nhìn lịch buổi sáng của mình. Khoảng định xem lại giá đèn phải lùi xuống sau trưa.
“Được. Tôi nhận việc.”
Họ bàn ngay trên bậc, trước khi mời những người trên sân lại. Thử ba ngày, mỗi ngày hai suất. Việc là một canh giờ dọn sân hoặc phân củi khô theo chỗ đã chỉ; không xuống nước, không kéo thuyền và không đụng đồ lò. Phần công ấy đổi vé cho một người trong lượt đi và về đã đăng ký, vẫn phải theo tải cùng giờ Tú Nương nhận.
“Nếu làm rồi mà thuyền dừng?” người giữ nhà hỏi.
Hoài Ninh thêm vào giấy: giữ phần vé đã đổi để dùng chuyến an toàn sau, không bắt làm lại. Anh đọc cho Tú Nương nghe, nàng đòi ghi cả việc không bảo đảm một giờ đi tùy ý. Cuối cùng, tờ giấy ngắn đã phải viết sang mặt sau.
Người đàn bà nghe xong hỏi hai mẹ con phải làm hai suất hay một. Hoài Ninh chỉ rõ tính theo người. Đứa trẻ không phải làm việc của người lớn; nếu muốn hai vé, bà phải có phần công tương ứng, và hôm nay chỉ còn chừng ấy chỗ đổi.
Bà nhìn con rồi nhìn đường xuống bến.
“Làm xong thì quá buổi chợ.”
“Bà có thể ghi trước cho ngày mai.”
“Củ để qua mai lại mất giá.”
Hoài Ninh không tìm được câu nào khiến hai điều ấy cùng vừa. Người đàn bà kéo quai rổ lên vai, hỏi lối sang đò ngoài. Anh chỉ đường men bờ rồi vòng qua xóm, nhắc bà hỏi giá trước khi chuyển hàng xuống. Bà gật, gọi con đi theo, không quay lại ghi tên.
Người gánh củi cũng rời đi. Ông bảo nhà còn người chờ bó củi bán lấy tiền, không tiện bỏ cả buổi ở sân. Hoài Ninh đưa họ tránh dải đất đang tưới cạnh vườn, đứng nhìn một đoạn rồi trở về bàn.
Chỉ người mang rau ở lại hỏi việc. Chị định sang thăm nhà bên kia vào chiều, nên chưa cần đi ngay. Một người khác nghe chuyện, gửi gánh hàng ở mái chờ rồi xin suất còn lại. Hoài Ninh ghi riêng tên nhận việc, số vé đổi và buổi họ muốn đi, không cộng vào phần tiền đã thu.
Trong lúc họ phân củi, anh mang những đoạn mục ra chỉ trước. Người mới làm xếp lẫn một bó còn ướt vào chỗ dùng cho lò, Tạ Nghi đi ngang phải dừng lại. Hoài Ninh nhận mình chỉ chưa rõ, cùng dỡ bó ấy ra rồi mới để họ làm tiếp. Suất đổi công không giúp anh rảnh hơn ngay buổi đầu.
Gần trưa, hai người làm xong. Anh nhận việc, trao mảnh giấy ghi vé rồi đưa bản còn lại cho Tú Nương. Một người hỏi mai còn suất không. Hoài Ninh chỉ hai dòng trống của ngày sau, bảo tới ghi nếu đã thu xếp được giờ, không hứa kéo dài sau ba ngày thử.
Khi dọn bàn, anh nhặt được chiếc lá người đàn bà đánh rơi. Mặt dưới còn dính đất từ rổ củ. Anh đem bỏ cùng rác sân, rồi trở vào ghi những suất đã nhận. Ngoài bậc, hai người đổi công đang hỏi Tú Nương chiều phải xuống trước bao lâu; còn lối men bờ sang đò ngoài đã vắng bóng hai mẹ con.