Sáng hôm sau, Tạ Duy mang bản phác tới cửa lấy nước đầu khe. Ninh Vũ đang ngồi bên máng, tháo một mảnh rễ khỏi lưới chắn. Nàng đặt nó lên bờ, lau tay rồi mới nhận giấy, để khỏi làm nhòe mực.
“Ngươi muốn mở từ đây?”
“Một cửa nhỏ. Chưa đào ngay. Ta muốn hỏi chỗ đặt và người giữ thử.”
Ninh Vũ xem đường bút chì kéo từ máng tới ruộng. Tạ Duy nghe tiếng nước gõ rời rạc vào thành gỗ; so với vệt bạc trên sa bàn tối qua, dòng trước mặt mỏng hơn nhiều. Anh đã chép cả điều ấy bên cạnh bản vẽ, nhưng khi nàng hỏi người cuối khe lấy nước ở đâu, anh vẫn phải nhìn lại.
“Máng dưới vẫn giữ nguyên.”
“Lúc ngươi chặn dòng trên để đặt cửa thì sao?”
“Ta chỉ chặn một lát.”
Ninh Vũ gấp mép giấy lên, trả cho anh phần đường xuống cuối khe. Nàng hai mươi sáu tuổi, đã có chứng nhận thủ trận; tấm thẻ dùng khi nhận ca treo trong túi vải cạnh hộp khóa. Tạ Duy tìm nàng chính vì có người bảo nàng từng giữ những cửa nước khó hơn chỗ này. Anh chưa nghĩ câu trả lời đầu tiên sẽ là không.
“Một lát của ngươi có thể đúng vào lúc họ xuống gánh. Nước uống ở đâu?”
Tạ Duy nhìn theo những mái nhà thấp bên cuối dốc. Trên bản ruộng, chỗ ấy chỉ là khoảng trắng giữa hai đường đồng mức. Hôm qua người đàn bà phải đợi đầy từng vò đang sống trong khoảng trắng đó.
“Ta sẽ báo trước.”
“Báo trước cho họ biết phải nhịn thì có ích gì?”
Giọng nàng không lớn, cũng không có vẻ muốn đôi co. Ninh Vũ lấy lại mảnh lưới, kiểm xem còn rễ mắc không. Tạ Duy đứng thêm một lúc rồi hỏi nếu có nước dự phòng thì cần giữ bao nhiêu.
Nàng bảo anh xuống hỏi các hộ. Nàng biết lúc nào cửa dễ nghẹt, không biết thay mỗi nhà sẽ dùng mấy vò. Anh cất bản phác, đi dọc máng xuống dưới.
Mất gần hết buổi sáng, Tạ Duy mới có một trang ghi lượng nước từng nhà muốn giữ trong lúc thử. Có nhà chỉ xin đủ nấu ăn, có nhà phải giặt vải bọc thuốc nên cần thêm. Một người bảo cứ để nước trong chum nhà mình, khỏi thuê gì cả; người ở xa hơn không muốn phải qua nhà hàng xóm mỗi khi cần một gáo.
Cuối cùng, anh quay lại chỗ bể gốm lớn dưới mái kho. Bể dùng để trữ nước khi sửa máng, hiện bỏ trống. Chủ bể nghe anh nói thời hạn thì đòi ba trăm đồng, gồm chở đến bãi đất cạnh đường gánh nước và cho dùng đến hết ngày thứ năm. Nếu giữ thêm, tính lại từ đầu.
Tạ Duy bóp túi tiền qua lớp áo. Ba trăm đồng bằng nửa số anh còn. Nếu trả, những ngày tới anh phải ăn dè và dành phần linh sa từ số còn lại. Nếu không trả, bản vẽ có đẹp đến đâu Ninh Vũ cũng chẳng nhận giữ cửa.
Anh xin nhìn đáy bể trước. Hai người nghiêng nó trên đòn gỗ; bên trong không có vết nứt, chỉ bám một lớp cặn cũ. Anh hỏi thêm tiền rửa. Chủ bể đưa cho anh cái bàn chải, bảo tự làm thì không lấy công.
Đến quá trưa, bể được đặt vào bãi. Tạ Duy đếm đủ ba trăm đồng trước mặt người chủ, nhận mảnh giấy ghi hạn rồi xắn tay rửa cặn. Nước đổ lượt đầu đục ngầu, phải múc hết ra. Anh vừa cọ vừa nghĩ tới hai lượt thử còn lại ở nhà Hà Sâm. Trước khi dùng tới chúng, anh đã tiêu nhiều hơn mình dự tính.
Ninh Vũ tới lúc anh đang chùi miệng bể. Nàng đọc mảnh giấy thuê, rồi xem trang ghi của các hộ.
“Ai đưa nước vào?”
“Ta nhận phần công ấy. Nhưng cần nhờ họ chỉ lúc nào lấy ít ảnh hưởng nhất.”
“Được. Đầy bể rồi mới bàn giờ thử.”
Tạ Duy đặt bàn chải xuống. Anh muốn hỏi như thế đã đủ để nàng nhận ca chưa, nhưng Ninh Vũ còn nhìn bản phác.
“Có một điều nữa. Khi ta giữ cửa, thấy nước cuối khe hụt hoặc người ở đây báo thiếu, ta đóng. Ngươi có đang đo cũng phải chờ.”
Anh thoáng nghĩ tới một lượt thử đang chạy dở, tới linh sa đã tiêu và những người phải đợi. Theo thói quen, anh định đề nghị nàng gọi mình trước. Nhưng từ đầu khe xuống đây, nhanh nhất cũng mất một quãng dốc. Đến lúc anh có mặt, người đứng bên cửa đã phải tự quyết rồi.
“Cứ đóng trước,” anh nói. “Sau đó ghi giờ cho ta.”
“Không mở lại chỉ vì ngươi tiếc lượt thử.”
Tạ Duy gật đầu, viết ngay điều ấy lên phần giấy còn trống. Anh đưa nàng đọc, rồi chép một bản để dưới viên chặn bên bể. Chưa có lời hứa đào mương, chỉ có bể phải đổ đầy và những điều sẽ khiến cửa thử đóng lại.
Chiều xuống, anh mượn hai thùng gỗ, theo người gánh nước lên máng. Quai thùng cứa vào ngón tay sau mấy lượt đầu. Anh đổi cách cầm theo lời người đi bên cạnh, nước bớt sánh ra giày.
Ninh Vũ đứng ở bãi, nhận từng thùng đổ vào bể. Đến khi mặt nước vượt qua dấu đã thống nhất, nàng mới lấy nắp che lại. Tạ Duy duỗi bàn tay đỏ rát, ngồi xuống cạnh đòn gánh.
“Ngày mai ta đi cùng họ,” anh nói. “Từ lượt đầu tới lượt cuối.”
Nàng nhìn bản ghi mới chỉ có giờ buổi sáng của anh, rồi đưa lại chiếc bút.
“Vậy chừa đủ giấy.”