Ngày bảy tháng ba, Tạ Duy đi hết mương với bản nhận của từng nhà, không mang tờ mở khoảnh cao nữa.
Hai lượt bình thường sau đó cho ba khoảnh đang dùng đủ tới mức thấp. Ở giếng, người lấy vẫn đứng được bậc quen, số gàu được đặt cạnh mức đầu và cuối ca. Bể giữ lượng nhỏ như ba vòng đã thử, có người đọc sau lúc xả. Những tờ khác nhau đã bắt đầu kể được cùng một việc, thay vì chỉ nhìn trên bản của Tạ Duy mới thấy hệ thống đang chạy.
Anh mua hai mươi đồng thức ăn cho những ngày tới, còn ba mươi trong túi. Đến cuối một lượt, anh ngồi bên máng tập dẫn tức, cảm được chỗ dòng đổi rõ hơn mấy hôm trước. Vừa có người gọi mức nước dưới cuối, anh ngừng thở theo phép, lấy thước xuống kiểm. Cảm giác giữ lâu thêm không thay được một con số cần đưa cho nhà khác.
Sáng ngày chín, Ninh Vũ mở phần nạp bể theo lượng các hộ đã cùng nhận, rồi đóng ở dấu thấp. Người chủ ruộng đầu nhìn lượng nước còn nằm sau cữ, đề nghị xả nốt vào khoảnh ngoài. Đất ở đó đang se mặt, nếu cứ giữ trong bể mà dưới ruộng vẫn có chỗ khô thì theo ông, phần đang chứa chưa giúp được gì.
Tạ Duy theo ông ra xem. Khoảnh ngoài nằm cao hơn phần vừa đi hết vòng; đưa thêm nước vào hôm nay có thể làm nó ướt, nhưng phần ấy chưa có trong mức tối thiểu ba nhà đang kiểm. Ông không xin mở cả một cánh đồng, chỉ chỉ xuống một dải nhỏ sát chân bờ, khiến lời từ chối trở nên khó hơn một nét gạch trên kế hoạch.
“Chưa tới tuần gieo mà đã để khô thế này,” ông nói. “Giữ bể cho ai nhìn?”
Người đàn bà nhà giữa nghe được, đem trang nhu cầu của mình tới. Bà cũng có phần giống ngoài dải thử chưa đủ, nhưng vài ngày tới phải xuống thêm mạ đúng lứa. Nếu bể trống trước đó, tới lúc lượt mương yếu bà sẽ lại đứng nhìn mặt đất khô và muốn tự mở như đêm trước.
Tạ Duy trải lịch tuần gieo giữa hai người, hỏi lượng nào đã có giờ nhận, lượng nào mới là phần họ mong thêm. Những ca bình thường vừa qua giúp giữ vụ đang có, chưa gặp lúc các nhà cùng cần tăng. Bể chứa ở mức nhỏ chỉ đủ làm một phần đệm; xả hết ngay thì ngày nước tới không khớp nhu cầu, họ chẳng có gì để cùng chọn.
Chủ bờ cuối bước xuống từ giếng, đặt cạnh lịch số giờ ca sau cối đã nhận. Ông đề nghị giữ một dấu dự phòng, chỉ mở xuống khi một khoảnh đã đăng ký thiếu ở dấu báo. Phần bể không thuộc riêng nhà có ca nạp, cũng không mặc nhiên là phần thưởng cho người chịu trực nó.
“Vậy ta bớt phần vào hôm nay, mai có phải xin lại thứ của mình không?” người đầu hỏi.
Ninh Vũ nói họ phải nhận cách dùng trước khi bớt, không tới lúc cần mới để người giữ cửa tự định. Nàng lấy thùng đo lượng ra từng phần nhỏ, cho ba nhà nhìn dấu trên thành bể ứng với lượng có thể xả. Mức giữ không vượt dấu đã thử; phần cấp vào được lấy trong ca các nhà tự nhường, không kéo dài giờ nguồn hay lấn nước uống.
Họ bàn tới những luống sẽ phải lựa nếu cùng thiếu. Người đàn bà chỉ phần mạ mới cần giữ trước, chấp nhận phần gieo muộn hơn tiếp tục chờ. Người đầu nhận giữ bể nhưng muốn số nhường hôm nay được ghi, không biến thành ông đã tự bỏ phần. Chủ bờ cuối cũng giữ quyền nói lượng mình tới thực ít hơn tờ chia, không chịu nhận một lịch đẹp mà đất vẫn khô.
Tạ Duy chép lượng từng bên nhận bớt cùng điều kiện dùng, để mỗi nhà giữ một bản. Họ không gọi phần ấy là nước dư đem hẹn bán. Đó là phần có thể tưới ngay nhưng đang chọn chưa dùng, vì tuần tới những người ở đây sẽ phải đứng cạnh nhau khi một lượt không đủ cho tất cả luống.
Buổi chiều, Ninh Vũ dẫn họ thử một lượt ngắt ở dấu dự phòng. Cửa xả đóng được trước khi chạm phần giữ, nước trong bể dừng ở nơi cả ba nhà nhìn rõ. Chủ giếng kiểm dấu cuối, nhận ca ngày hôm ấy nhưng nhắc khi lượng uống thiếu thì việc tưới vẫn phải ngắt trước. Tạ Duy đưa lời ấy vào bản lượt, không xóa ưu tiên cũ vì một cuộc bàn mới vừa xong.
Đến tối, dải đất ngoài khoảnh đầu còn khô. Người chủ cầm cuốc đi qua, không hỏi lại lần nữa, nhưng cũng không tỏ vẻ hài lòng. Tạ Duy đứng nhìn rồi ghi nguyên phần chưa được tưới trên bản mình. Giữ vụ hiện tại không có nghĩa làm cho mọi người vui sau mỗi lượt mở cửa.
Bể còn nước, lối uống còn khô, những người giữ ca có ngày giờ đã nhận và quyền báo thiếu. Anh đem trang tuần gieo tới treo trong mái che, nơi người sắp nhận ca có thể đọc trước. Lượt thử đủ ở mức tối thiểu đã qua; từ ngày mai, những luống mới xuống đất sẽ thử cách họ vừa nhận chia phần còn lại ấy.