Tạ Duy rời chỗ trọ trước khi các cửa mương mở lượt sáng. Trời phủ mây thấp, nhưng thửa ruộng anh nhận khảo ở cách khe một quãng phải đi sớm mới đủ ngày. Anh ghé nhắc Ninh Vũ mình về muộn, rồi mang thước lên đường, không nhờ nàng bỏ ca để đi tìm nếu cần hỏi số.
Chủ ruộng đã chờ cạnh bờ tre. Việc hôm nay là đo hiện trạng ba bậc đất nối nhau, chỉ rõ chỗ bờ bị lấn vào lối kéo cày. Ông trả một trăm đồng cho bản đủ dùng đối chiếu, không trả cho lời bảo rằng nhìn qua cũng biết bên nào rộng hơn.
Tạ Duy so thước với cữ nhà ông trước, căng dây theo những điểm hai bên cùng chỉ. Một gốc tre làm dây lệch, anh phải đo từ hai phía rồi nối số, mất gần hết buổi sáng cho bậc trên. Tới trưa, người chủ hỏi còn kịp không. Anh đáp kịp nếu không phải đổi mốc ranh; phần cần hỏi người giữ bờ bên kia nên gọi tới ngay, đừng đợi anh vẽ xong mới nói.
Người ấy được mời tới, chỉ một hòn đá cũ dưới cỏ. Tạ Duy đo thêm điểm đó, ghi riêng ranh đang được hai người nhận. Anh chỉ giao hiện trạng và điểm họ chỉ, không đem dấu khảo của mình quyết đất thuộc ai. Đến khi mưa bắt đầu rơi, các số ngoài đồng đã đủ, nhưng tờ nháp phải bọc dưới áo để khỏi nhòe.
Anh ngồi dưới mái hiên ghép lại bản. Chủ ruộng nhìn những đoạn dây anh vẽ, nhận ra lối kéo cày chỗ nào đang hẹp, chỗ nào chỉ vì bờ tre nghiêng nên trông như mất đất. Ông yêu cầu anh đọc lại một số khó nhìn rồi mới đếm đủ một trăm đồng.
“Lần sau có việc thì ta gọi. Nhớ đừng đổi hẹn sát sáng.”
Tạ Duy nhận lời, cất tiền cùng bản sao. Chưa tối, anh đã tới nhà Lê Trác, trả nốt năm mươi đồng. Lê Trác lấy tờ hẹn, gạch phần còn thiếu và đưa anh giữ. Anh không nhắc những buổi cũ, cũng không nói công hôm nay mua thêm được điều gì ngoài món nợ đã hết.
Trên đường về, Tạ Duy mua hai mươi đồng thức ăn mang theo cho những ngày tới. Khi cất ba mươi đồng còn lại, anh mới ngẩng lên nhìn những vệt mưa còn đọng trên lá. Trận mưa không lớn, nhưng nước bám kín mặt đường, và lối xuống ruộng trơn hơn hẳn buổi sáng.
Anh gặp người chủ ruộng đầu đang thu một tấm đậy cạnh cửa. Ông bảo lượt nhà mình đã bớt, phần sau được đẩy sớm lên. Tạ Duy dừng chân.
“Ai đổi?”
“Ninh Vũ. Chúng ta đã xem cùng nhau. Ngươi xuống dưới mà hỏi.”
Tạ Duy đi nhanh hơn. Anh đã dành cả ngày kiếm tiền để trả buổi đặt cữ, còn các ca vừa phải sửa lại khi mình không có mặt. Tới cửa giữa, anh thấy dấu mực mới bên cạnh giờ cũ, thói quen đầu tiên là muốn hỏi tại sao không để phần cần đổi chờ anh về.
Ninh Vũ đứng ở cuối, đang để chủ bờ đọc mức. Nàng nghe tiếng chân anh, chỉ tờ giờ đặt dưới đá chặn.
“Mưa tới trước lượt thứ hai. Nhà đầu và nhà giữa đã ngậm thêm nước, họ nhận bớt. Ta chuyển phần còn lại xuống cuối, đóng sớm khi tới dấu.”
“Mọi người đổi cả giờ mở?”
“Có. Không nâng cữ. Ba nhà đã đọc trước khi chuyển.”
Tạ Duy nhìn ruộng. Nhà đầu không có nước tràn qua bờ, cuối khe đang nhận một dòng đủ đều, không phải sợi nước mỏng của lúc mới tới. Anh kiểm dấu nguồn rồi hỏi chủ bờ phần thực nhận. Ông chỉ cả vệt mưa trên đất lẫn dấu nước vào khoảnh, phân biệt chỗ nào do trời, chỗ nào do mương. Các trang không bị sửa thành lịch vẫn chạy như cũ; giờ ngắt trước được giữ cùng lý do đổi.
“Nếu đợi ngươi về,” Ninh Vũ nói, “hết khoảng mương có thể mở rồi. Mai lại có ca khác.”
Nàng nói xong quay lại buộc cửa, không chờ anh phán xét xong mới làm. Tạ Duy đứng một lúc, tự đọc những dấu người trong nhà đã ghi. Anh vẫn cần kiểm xem lịch này lặp được khi nào, nhưng không có căn cứ bảo kết quả hôm nay phải bỏ chỉ vì người đổi không phải mình.
“Lượt này đổi đúng,” anh nói. “Giữ cả số trước và sau. Ta ghi lại cách mọi người đã bàn rồi quyết.”
Ninh Vũ đưa anh trang gốc, bảo sáng mai mang trả để còn đối lần khác. Tạ Duy mở sổ, viết tên nàng bên cạnh giờ sửa, rồi đi cùng chủ bờ xem lần cuối. Bùn dưới chân kéo chậm bước, khác hẳn điều anh vừa tưởng khi chạy xuống: không có ai chờ người giữ bản vẽ về cứu một lịch nước đang hỏng.
Khi các cửa đã đóng, anh trở lên nhà Hà Sâm, xin sáng mai cùng xem các lượt sau mưa. Trong túi là tờ hẹn Lê Trác đã gạch hết, còn dưới tay là một lượt nước vận hành được lúc anh đi làm nghề ở nơi khác.