Người giữ giếng đọc mức đầu tiên khi Ninh Vũ vẫn đứng bên chốt bể.
Nước đã hồi cao hơn lúc hụt gàu ngày trước, nhưng bốn vò chở tới vẫn nằm trong các nhà. Tạ Duy xin họ giữ phần ấy cho hết buổi đo, đừng vì giếng vừa lấy lại được mà đem trả vò sớm. Chủ đất nhìn dấu rồi nhận, chỉ nhắc hết giờ hẹn thì người đứng đọc phải đi làm, anh cần lấy số nào phải nói ngay từ đầu.
Họ đặt người ở giếng, mép bể và cửa mương. Ninh Vũ nhận giờ báo chung, Tạ Duy đi kiểm cách kê dây, để người đọc đứng đúng chỗ đã tập. Lượt đầu chỉ theo mức khi mương cũ chạy qua phần ca thường ngày, nhánh bể còn khóa. Tới giờ cối mở, mương đổi như lịch, giếng không có một lần tụt nhanh đi cùng như buổi thử bể.
Tạ Duy chép cả quãng trống giữa những lần đọc. Nếu cứ chờ thấy một dấu xấu mới vội ghi, anh sẽ tự chọn hộ điều mình đang tìm. Chủ giếng giữ bản riêng, gọi mức xong tự đánh một nét bên cạnh, thỉnh thoảng hỏi lại bên bể có nghe rõ không.
Sau khi có số phần tĩnh, họ mới bàn một lần xả nhỏ từ lượng bể đang giữ. Tạ Duy xin hứng ra thùng để đo phần lấy đi, chưa đưa tới luống hay thêm dòng từ nguồn. Chủ giếng nhận với điều kiện ngắt ngay ở dấu đã chọn, người trong nhà không được phải dùng tới giọt dự phòng cuối cùng mới gọi.
Ninh Vũ mở cữ ra một khe hẹp. Lượng ấy ít hơn lần nạp trước, đủ để thấy mực bể rời dấu, rồi được đóng lại khi thùng tới vạch. Người bên giếng báo sau một quãng trễ, mực đổi theo. Họ tiếp tục đọc sau lúc cửa đã ngắt, cho tới khi độ đổi chậm lại, thay vì lấy một lần cùng thấp để gọi là đã hiểu hết.
Ở phần mương trên đá, dòng đang giữ mức cũ. Bên bể đất, chỉ một lần lấy bớt đã đi cùng thay đổi ở giếng. Tạ Duy trải ba dải giờ cạnh nhau, thấy phần phải khảo chung nằm quanh bể và giếng, không thể giải bằng việc chỉnh thêm một chút ở đầu mương xa hơn.
“Vậy dưới này có cùng một hang như chỗ mất nước trước?” người chủ hỏi.
Tạ Duy lắc đầu. Họ thấy khe ở thành, số mức và độ trễ; hình dạng khoảng nước đi qua giữa hai nơi còn nằm ngoài những điểm chạm được. Đào nối từ dấu này sang dấu kia có thể làm hỏng cả đường lấy nước trước khi biết nên bịt đâu. Anh không xin người đem cuốc ra mở thêm một rãnh sâu.
Thay vào đó, anh vẽ lại đáy bể. Phần nước trữ phải được tách khỏi nền, có cách hứng và xả riêng để khi mở không kéo theo phần quanh giếng. Giữ một lớp bờ sét trên mặt như hiện nay chỉ ngăn được nước tràn qua lối, không làm chiếc bể đứng độc lập với những gì vừa đo bên dưới.
Chủ giếng cầm bản vẽ, hỏi nếu làm kín hơn thì ông có phải đứng chờ một lần hụt gàu nữa mới biết đúng sai không. Ninh Vũ chỉ bốn vò đã giữ, rồi dấu ngắt ở thành. Phần thử mới sẽ chỉ có thể bắt đầu sau khi họ xem vật liệu, nhận mức và đủ lượng uống cho từng buổi. Tạ Duy gật đầu, để lời ấy vào cạnh phương án thay đáy, không ký thay người giữ chốt.
Tới gần trưa, người đọc cuối cùng xin nghỉ theo giờ hẹn. Họ thu số, giữ cửa bể buộc đóng, chuyển thùng nước hứng về đúng phần dùng tưới đã được cho. Người có xe tới nhận vò sau khi các nhà giữ lại phần đã thống nhất cho mình; không có thêm chuyến nào được ghi nợ mà Tạ Duy chưa hỏi giá.
Hạn đất cũng hết trong ngày ấy. Tạ Duy đem bản kết quả tới hỏi chủ giếng và người cho khoảnh khảo, không đi tìm vật liệu trước rồi mặc họ phải nhận. Anh xin được giữ bể ở trạng thái khóa, khảo vật liệu và thay cấu trúc trong đúng chỗ đã chỉ, tới ngày năm tháng ba. Nếu chưa đủ điều kiện thử, họ có quyền giữ chốt, tới hạn anh phải tháo hoặc bàn lại.
Người đàn bà chỉ khoảnh mạ, bảo phần giống ấy không thể cứ chờ hết lần này sang lần khác. Bà chỉ nhận giữ một dải nhỏ làm đối chiếu, phần còn lại trả về việc nhà mình. Tạ Duy sửa phạm vi ngay trên giấy. Chủ giếng nhận thêm hạn với điều kiện lối uống còn như cũ và việc dựng mới được xem trước khi đào.
Buổi chiều, anh ngồi ở nhà Hà Sâm xem các loại vật liệu từng dùng làm lòng máng. Khảo sư chỉ tên nơi có gốm chịu dòng ở Nham Khê, rồi bảo giá và chuyến chở phải tự hỏi. Tạ Duy nhìn con đường trên bản vùng, nghĩ tới túi tiền rỗng và công việc chưa nhận cho những ngày tới.
Anh đã tìm được việc cần làm khác với đào theo một khe tối: thử một đáy tách nước, đo xem giếng có giữ được mức khi bể vận hành. Chọn được việc ấy chưa đem vật liệu tới bờ. Sáng mai anh phải đi kiếm đủ phí khảo trước khi đặt bất cứ mẫu gốm nào lên bàn.