Chủ bờ cuối không cho Tạ Duy đặt thước xuống luống giống.
Ông kéo chiếc ghế ra ngoài cổng, bảo anh trải giấy ở đó. Người trong nhà mang rổ giống qua, phải nghiêng người tránh cuộn dây trên vai anh. Tạ Duy tháo dây đặt dưới ghế, chừa lối, rồi mới mở bản đường vòng.
“Mương men ngoài bờ, không vào luống. Chỗ qua lối này đặt tấm đậy để đi được.”
“Nước xuống ruộng nhà nào?”
Tạ Duy chỉ hai khoảnh đã tính từ đầu. Một ở dưới bãi, một nằm lệch về phía máng cũ. Ruộng của người chủ bờ ở ngoài nét phân nước ấy. Trong phương án ngắn ban đầu, anh không đi qua đất nhà ông nên cũng chưa tính tới họ; đổi sang đường vòng, anh chỉ kéo tuyến qua nơi nền đủ chắc.
“Qua đất nhà ta mà không có phần nhà ta?”
“Nếu lấy thêm ở đây, phần dưới sẽ giảm. Ta phải tính lại cửa.”
“Vậy tính rồi tới. Ta không cho đào chỉ vì chỗ này tiện.”
Ông đứng lên, gấp một góc bản vẽ trả cho anh. Lời từ chối gọn đến mức Tạ Duy không có chỗ dùng phần đã chuẩn bị về đá chắc và độ dài. Anh nhìn luống giống sát bờ, hỏi gia đình cần nước vào giờ nào. Người chủ bờ chưa ngồi lại, nhưng đáp rằng hứa có giờ chưa đủ, họ phải nhận được nước thật mới gieo tiếp.
Tạ Duy xin đo từ ngoài lối để xem có thể đặt cửa chia hay không. Lần này ông chỉ rõ chỗ được đứng, chỗ phải tránh. Được đo không có nghĩa được đào; anh nhắc lại điều ấy trước khi căng dây.
Ninh Vũ tới khi anh đang kiểm mức bờ thấp nhất. Nàng xem đường phác vào ruộng nhà này, rồi đặt một viên đá nhỏ lên chỗ nước phải rẽ. Chỉ một nhánh ngắn trên giấy, ngoài đất vẫn cần một người mở cửa và biết đóng lúc phần dưới thiếu.
“Ngươi có định giữ mọi cửa không?” nàng hỏi.
“Không thể. Nhưng ta chưa hứa bao nhiêu cho nhà này.”
“Thế thì cùng họ bàn trước. Đừng thêm cửa xong mới tìm người nhận nước.”
Tạ Duy gọi chủ bờ ra, đưa ông xem phần có thể chia. Anh không hứa dòng mới đủ cả ruộng. Trước mắt chỉ có một lượng nhỏ, phải thử tới nơi rồi mới định được giờ. Người chủ bờ nghe xong hỏi vì sao hai nhà trước có phần mà mình chỉ được nghe chưa chắc.
“Hai nhà trước cũng phải giảm,” Tạ Duy nói. “Ta sẽ đưa cả bản này cho họ xem.”
Ông nhìn Ninh Vũ, như muốn biết nàng có giữ cùng điều kiện ấy không. Nàng bảo nước sinh hoạt vẫn đi riêng, còn mương thử thì người cuối có thể báo thiếu để nàng đóng. Bất cứ cửa nào được thêm cũng phải nằm trong lượt quan sát, không có chuyện người đầu mở xong coi phần sau đã nhận.
Buổi trưa, Tạ Duy mang bản về hai nhà góp ván. Người đàn ông vừa nhìn cửa chia đã hỏi có phải tiền mình mua ván giờ dùng tưới người khác. Tạ Duy đặt phiếu mua xuống, bảo ván vẫn là phần của hai nhà; nếu không chấp nhận đường mới, họ có quyền lấy lại. Nhưng không có quyền đi qua bờ cuối thì số ván ấy cũng chưa đưa được nước tới ruộng nào.
“Ta đã góp từ lúc ngươi chưa biết đi đường nào,” ông nói. “Bây giờ lại nhận ít hơn?”
Tạ Duy im một lúc. Anh không thể đáp bằng lời nước sẽ nhiều lên sau này, vì ngay phần hiện tại vẫn chưa được thử thật.
“Đúng. Ta tính ban đầu thiếu người giữ đất. Nếu ông không nhận mức giảm này, ta phải dừng đường ấy, tìm chỗ khác. Không thể giữ lời hứa cũ bằng đất nhà họ.”
Người đàn bà ngồi cạnh dùng móng tay gạch một đường trên bụi ở ghế, hỏi giảm tới mức nào. Tạ Duy lấy cữ cửa bằng gỗ, chia lại độ mở dự kiến ngay trước mặt họ. Phần cửa đầu hẹp đi, nhánh cuối có mức chặn riêng. Những dấu ấy để làm thử, chưa phải lượng nước đã được chứng nhận. Anh xin họ có mặt khi thử để nhìn phần thực nhận.
Cuộc bàn kéo dài sang chiều. Cuối cùng hai nhà chịu thử ở mức thấp hơn, chưa chịu cho anh gọi là đã đủ tưới. Đổi lại, tấm đậy trên lối đi phải làm trước, công đào đã hẹn không được kéo quá buổi. Tạ Duy mang những điều ấy quay về cổng nhà cuối, lần này với cả người góp ván đi cùng.
Chủ bờ nghe họ nói trực tiếp mới nhận cho tuyến men qua mép ngoài. Ông tự chọn chỗ cửa chia, tránh nơi bọn trẻ thường chạy xuống. Ninh Vũ dời nó thêm một đoạn cho người giữ đứng vững, và họ cùng đánh dấu lại.
Tạ Duy đặt thước cạnh dấu mới. Cửa ấy khiến đoạn cuối phức tạp hơn, phần dự kiến cấp cho ruộng đầu ít hơn, nhưng phần đất vừa chặn đường anh đã được chủ nhà cho tuyến đi qua. Anh thu bản cũ, xin hẹn ngày kiểm dốc trước khi ai đào. Chỗ tiếp giữa hai phần bờ trông thoải khi đứng trên cao; xuống thấp nhìn lại, anh không còn muốn chỉ dựa vào mắt mình.