Tạ Duy nghe tên mình từ bãi bán vật liệu trước khi nhìn thấy Bùi Kính.
Ông đang nói với mấy người hỏi giá gốm. Cạnh xe có người chủ ruộng đầu, tay cầm tờ khảo nhánh đã gạch. Tạ Duy tới gần đúng lúc Bùi Kính nhắc rằng ngay nhà góp công sớm nhất còn phải bỏ khoảnh chờ, thì người chưa góp gì khó mong được chia hơn.
“Nước để trong bể, ngoài ruộng có chỗ vẫn khô,” người chủ ruộng nói. “Việc khảo cho nhà ta cũng rút rồi.”
Những câu ấy đều có phần thật. Tạ Duy đứng lại nghe, không bước tới giật tờ giấy khỏi tay ông. Bùi Kính lấy chuyện giếng từng hụt gàu kể cùng, rồi nói có người ở khe bảo tới giờ còn không dám dùng giếng, ba nhà cũng chưa chắc nhận đủ lượt.
Người từ khoảnh ngoài từng hỏi mua nước nhìn sang Tạ Duy. Ông đã không được hẹn bán, nay hỏi có phải cả phần mương đang dùng cũng chưa có một lần đủ. Nếu Tạ Duy chỉ nói tất cả là lời bóp méo, người đứng cạnh Bùi Kính với tờ hẹn bị hủy sẽ thành bằng chứng ngược lại ngay.
Anh hỏi người chủ ruộng còn giữ trang ca mới không, rồi mời ông tới đọc cửa trong đúng lượt chiều. Phần khoảnh bị bỏ ngoài và ngày khảo đã rút sẽ để nguyên trên bàn; số nước trong lịch hiện tại cũng cần đứng cùng, chứ không lấy một phần thật kéo thành mọi ca đều mất.
“Đọc được đủ thì đất cao của ta tự ướt à?” ông hỏi.
“Không. Ông vẫn có quyền chê phần ấy. Ta muốn tách chỗ chưa được hứa thêm với phần đã nhận mà bị nói là chưa ai có.”
Bùi Kính cười nhạt, bảo anh làm người ta nghe nhiều điều kiện quá mới biết một con mương có ích không. Tạ Duy đáp người mua vật liệu cũng cần biết loại gốm giữ được nước có dùng cho lòng tưới được hay không; người nhận nước càng phải biết mình đang được hứa phần nào. Anh không hỏi ông có định rút đề nghị mua đất, vì đó là việc của những nhà giữ đất tự quyết.
Buổi chiều ngày mười lăm, người chủ ruộng đầu đem cả hai giấy tới. Ninh Vũ để ông đứng ở cọc nhà mình, đọc trước rồi đọc lại cùng người nhận ca. Ông cúi nhìn hơi lệch, sửa theo dấu ngang đã khía trên đá. Lượng tới đúng phần thấp đã thống nhất, vẫn ít hơn dấu đầy đầu tiên ông từng muốn nhận.
Ông chỉ dấu cũ, nói mình nhớ rõ chỗ ấy. Tạ Duy nhận, mở bản sửa sau khi thêm nhà cuối, để ông đối lần giảm nào được bàn và phần nào thực nhận hôm nay. Không có con số nào biến phần ông chịu bớt thành chuyện chưa từng xảy ra. Nhưng cũng không có một lượt hụt trong giấy buổi chiều để gọi là nước hứa ở mức thấp đã bị lấy mất.
Người ruộng ngoài theo xuống cuối, nhìn độ trễ sau ca cối và phần đuôi còn tới. Ông hỏi vì sao ở đầu cùng một mức mà người dưới phải chờ. Chủ bờ cuối tự trả lời bằng trang mình giữ, chỉ giờ nước có thể đi vào khoảnh. Tạ Duy không cần đứng giữa nhắc từng câu cho ông, chỉ kiểm khi hai bên gọi một mức khác nhau.
Tới giếng, người đang múc kéo gàu từ bậc quen. Tạ Duy đưa bản ngày mực hạ bên cạnh các lượt bể tách nền. Giếng đã từng không lấy được trong giờ thử, đó là lỗi phải giữ trong câu chuyện. Còn lời tới giờ chẳng ai dám múc thì người đứng trước họ có thể tự nhìn thấy không đúng.
Hôm sau, nhà giữa nhận ca đổi công thứ ba như đã hẹn, ngày mười sáu. Người đàn bà đọc xong tự đem bản tới so, rồi về luống giống đang chờ. Người chủ ruộng đầu vẫn đi ngang xem, chưa nhận rằng cách chia hiện tại đã đủ công bằng cho mình. Ông nói nếu không mở khoảnh cao, công ông góp sẽ còn khó tính.
Tạ Duy mời ông ghi yêu cầu ấy vào phần bàn sau tuần, tách khỏi trang nhận đủ hôm nay. Anh không gọi người cùng nói chuyện với Bùi Kính là người của thương nhân, cũng không bảo ai cầm đề nghị mua đất thì mất quyền đọc cửa. Chính người phản đối còn đang dùng nước và giữ dấu trên đất mình.
Bùi Kính nghe chuyện buổi đối, khi gặp lại chỉ hỏi phần đất chưa mở có vẫn nằm ngoài mương không. Tạ Duy đáp có. Ông gấp bảng giá, nói vậy người muốn bán vẫn có lý do riêng để nghe mình. Cuộc nói chuyện kết thúc mà chẳng có ai bị một trang số loại khỏi mọi lợi ích ở Bạch Tảo.
Đến tối, Ninh Vũ thu bản ca từ người nhận sau, nhờ Tạ Duy để chỗ các nhà lấy được. Người chủ ruộng đầu tự giữ tờ hẹn đã hủy và bản nước đã đọc. Anh nhìn hai thứ ấy trong cùng tay ông, hiểu rằng đo được một lời sai không xóa những điều người ta vẫn có thể trách đúng.
Ngày mai, họ còn phải bàn ai giữ từng khóa khi Tạ Duy vắng. Anh đặt trang có lời chê chưa giải xuống cạnh trang lượng nhận, để việc bầu người đứng cửa tới đây không thành chuyện chỉ gọi những người sẵn lòng khen mình.