Người góp tiền mua ván tới bãi trước cả Tạ Duy. Ông đang lật một thanh lên xem đầu gỗ có nứt không. Thấy anh cầm chiếc chậu hôm qua, ông hỏi nếu bán lại thì còn được mấy đồng.
“Ta chưa hỏi. Ván chưa cắt nhiều, vẫn dùng được.”
“Dùng vào đâu?”
Tạ Duy đặt chậu xuống. Đêm qua anh đã nghĩ mấy cách mở lời, từ việc dòng ấm đúng như mô hình tới phần nước sinh hoạt không bị cắt. Đứng trước những thanh ván, anh bỏ hết. Ông ấy góp tiền để nước tới ruộng, không phải để nghe những phần chưa hỏng.
“Đoạn thử không đưa được nước qua bờ. Nước lọt xuống khoảng rỗng dưới đá. Ta đã cho nối đoạn ấy khi chưa dò bên dưới.”
Người đàn bà có ruộng phía dưới tới sau, nghe hết câu cuối. Bà hỏi có đào rộng thêm được không, tránh chỗ nước mất rồi nối lại. Tạ Duy lấy bản vẽ trải trên chiếc ghế thấp, chỉ hai cọc và khoảng hở họ đã che.
“Chưa biết nó rộng tới đâu. Đào tiếp có thể gặp đúng khoảng ấy.”
“Vậy bốn mươi đồng coi như bỏ?”
“Máng còn. Nhưng lần thử này không được việc.”
Không ai vội trả lời. Một người đi lấy nước dừng bên bãi nghe, rồi đặt đòn gánh xuống cạnh đường. Đến lúc Ninh Vũ tới, đã có mấy người đứng quanh tờ giấy. Nàng mang phần ghi giờ đóng và xác nhận nước sinh hoạt hôm qua được giữ, nhưng không nói đỡ cho tuyến mương.
Tạ Duy đưa mọi người xem hình khoảng rỗng, kết quả sa bàn đặt bên hình chậu khô. Anh chỉ phần đã đo và phần nối theo hai đầu. Người góp tiền dùng ngón tay kéo theo nét đứt, tới giữa thì dừng.
“Ngươi biết ở đó chưa chắc mà vẫn thử?”
“Ta muốn kịp hạn bể. Nghĩ thử ít thì có thể biết thêm mà không tốn thuê lại.”
“Biết thêm bằng tiền của chúng ta.”
Tạ Duy nhìn ông. Anh đã tự trả công hai thợ và mất nhiều tiền hơn hai nhà cộng lại, nhưng đem điều ấy ra so lúc này chỉ khiến lời trách thành cuộc đếm ai chịu thiệt nhiều. Anh gật đầu.
“Đúng. Bởi vậy ta chưa lấy ván đi làm tiếp. Nếu hai nhà muốn dừng, ta tháo trả phần còn dùng được.”
Người đàn bà ngồi xuống ghế. Ruộng của bà đã se mặt, bà cần biết có nên chuyển số giống còn lại sang mảnh đất khác. Bà không thể cứ chờ một bản vẽ mới sau mỗi lần thất bại. Tạ Duy nghe xong mới hiểu câu hỏi về đào rộng không phải vì bà ham một phương án nhanh; bà đang phải chọn việc làm cho những ngày còn lại.
Anh xin khảo thêm, chưa xin đào mương. Lần này cần tìm ranh phần đá rỗng trước, chỉ đi trên bờ khô và chỗ được phép. Anh sẽ mang kết quả về cho họ xem, dù kết quả chỉ là tuyến này không thể dùng.
“Bao lâu?” bà hỏi.
Tạ Duy nhìn hai bàn tay mình trên mép giấy. Nếu nói đủ lâu, chẳng khác nào xin giữ cả vụ của người khác trong túi. Anh đề nghị ba ngày, tính cả hôm nay. Tới hết ngày thứ tám, không có đường đi rõ hơn thì phải trả lời là chưa tìm được.
Người góp tiền nhấc thanh ván dựa vào ghế, suy nghĩ một lúc rồi nói có thể để ván lại ba ngày. Ông không góp thêm, cũng không cho đào xuống thửa ruộng sát bờ. Những người khác thêm điều kiện: không tháo máng sinh hoạt, không lấy nước thử, cọc không cản lối gánh và tới giờ làm ruộng thì phải tránh.
“Đo ngoài bờ khô cũng phải hỏi nhà giữ bờ,” Ninh Vũ nói. “Đừng thấy chưa cấy mà tưởng đất không có người dùng.”
Tạ Duy nhắc lại các chỗ họ đồng ý cho đi, rồi nhờ từng người chỉ trên bản. Không ai ký cho anh quyền mở cả khe. Họ chỉ để anh khảo thêm ba ngày trong những khoảng đất ấy. Anh nhận lấy, cất bản tuyến thử thất bại cùng những lời dặn, không đè nó xuống dưới bản mới.
Gần trưa, bãi vắng trở lại. Ninh Vũ giúp anh chuyển ván vào mái kho mượn tạm. Tạ Duy kéo dây buộc bó gỗ, thấy tay mình đau ở vết quai thùng cũ. Anh tính tới việc khoan dò từ bờ, nhưng tiền còn lại không đủ thuê người mở hàng lỗ sâu. Nếu chỉ nhìn mặt đất, anh lại không biết phải bỏ tuyến tới tận đâu.
“Ngươi định mang khay xuống đây?” Ninh Vũ hỏi.
“Không. Khay vẫn phải có số. Ta đang thiếu cách lấy số ấy.”
Nàng nhìn về khoảng bờ đã chặn, nơi hôm qua tiếng sỏi rơi vang lên dưới lớp đá. Tạ Duy cũng quay lại. Từ bãi không thấy khoảng tối, chỉ thấy tấm gỗ che và mấy viên chặn ngoài dây. Trước khi dòng nước rút mất, chỗ ấy chẳng khác phần bờ bên cạnh bao nhiêu.
Anh gấp bản giấy, đi vòng ra lối chắc. Buổi chiều còn lại, anh xin từng nhà cho đứng ở bờ khô và đánh dấu những điểm có thể đặt dụng cụ. Ba ngày đã bắt đầu từ sáng; anh không muốn tới ngày cuối mới biết mình đã chọn một cách khảo chẳng được ai cho làm.