Tạ Duy theo chuyến thuyền sáng ngày một tháng tư tới Nham Khê, mang theo hai bản kích thước máng cối.
Ở bến hợp lưu, thuyền chở gốm nằm sát những kho thấp. Người khuân phải chờ tấm ván nối bờ được kê vững mới chuyền từng bó lên, miệng gọi nhau giữ mép. Anh đứng tránh lối, nhìn những mặt gốm được bọc rơm, hiểu thêm vì sao một lời nói sẽ tìm vật liệu chưa đủ đưa chúng tới Bạch Tảo.
Xưởng có loại gốm chịu dòng chủ cối đang dùng. Họ nhận xem kích thước, rồi báo một trăm đồng cho phần gốm đợt đầu, đủ lòng một đoạn đã chỉ, giao theo chuyến chia lô ngày ba. Phần còn cùng chỗ kê phải đặt tiếp, giá và ngày nhận cần người mua duyệt. Tạ Duy lấy phiếu nguồn, mẫu mép và báo giá, chưa đem tiền riêng mua thay để rồi yêu cầu chủ cối phải nhận.
Anh đi thuyền về Bạch Tảo ngay chiều ngày một. Chủ cối đối kích thước với hai bản đã đo, xem loại gốm rồi mới duyệt đợt đầu, giao đủ một trăm đồng ủy nhiệm mua. Tạ Duy bọc khoản ấy riêng với phiếu đặt, không đưa vào túi tiền ăn đường của mình.
Sáng ngày hai, anh trở lại Nham Khê, trả đúng xưởng và nhận giấy giao. Ngày ba, lô đầu được chở tới Bạch Tảo, người nhận của cối kiểm đủ rồi gửi lại bản xác nhận theo chuyến thuyền. Phí chở mười đồng do Tạ Duy trả, ba lượt thuyền đi lại mỗi lượt năm đồng, chỗ nghỉ đầu đợt mười đồng nữa. Năm mươi đồng mang đi còn mười lăm, phần lương khô đã mua giúp anh ăn được trên những lượt chạy bến.
Lòng gốm đã tới, hai đoạn máng vẫn còn việc lắp và phần vật liệu sau. Bốn tấm dưới bể cũng còn thuộc chủ cối. Tạ Duy cất giấy nhận đợt đầu cạnh hẹn tháng năm, rồi đi tìm nơi có thể nhận việc khảo trong những ngày phải ở Nham Khê.
Mạch ty đang cần bản so hai đường vận chuyển từ bến tới dải kho phía trong. Đường ngắn men chân đồi, đường kia vòng qua sườn, cả hai mới có mốc sơ bộ. Tạ Duy mang phiếu phụ khảo và bản đối chiếu công việc Bạch Tảo tới xin nhận, nói trước ngày mười hai phải về khảo ba mảnh ruộng đã hẹn.
Người nhận hồ sơ đưa anh tới phòng bản mốc vào ngày bốn. Chủ sự Lương Cảnh đứng bên bàn, đọc phạm vi anh có thể làm rồi hỏi vì sao phải xem cả đường vòng trong khi xưởng đang cần lối ngắn hơn.
“Nếu chỉ đo một đường thì tôi không có thứ để so,” Tạ Duy đáp. “Đường vòng tốn ở đâu, đường ngắn vướng gì phải để cùng trên bản.”
Lương Cảnh nhấc tờ địa hình lên, chỉ những khoảng chỉ mới nối theo hai đầu mốc. Ông cần khảo hiện trạng, cao độ, đường tiếp cận và phần còn phải đo, không mua một lời bảo đảm cả tuyến đủ xây. Tạ Duy nhận phần ấy, xin quyền dùng kho mốc đúng hai hành lang, có người giữ kho đối dụng cụ khi mượn.
“Quyền xem mốc không cho ngươi dời một căn nhà,” Lương Cảnh nói. “Đất có người dùng thì ghi người dùng. Việc chưa đo đủ phải để trên bản giao.”
Phí hợp đồng là năm trăm đồng: ứng hai trăm năm mươi khi nhận, một trăm năm mươi sau bản sơ bộ hẹn ngày sáu, một trăm cuối sau bộ so sánh đủ phạm vi vào ngày mười sáu. Những điều kiện chưa quan trắc dài phải ghi rõ; ngày mười sáu không biến chúng thành đã được chứng minh an toàn. Kho mốc cho dùng từ ngày bốn tới hết ngày mười sáu, ngoài phần ấy phải xin lại.
Tạ Duy đọc từng mốc, ghi ngày mười hai dành trọn cho Bạch Tảo và quãng đi về, để hợp đồng mới không chiếm một ngày đã đem đổi. Lương Cảnh nhìn lịch, yêu cầu anh tự bố trí đủ phép đo còn lại. Ông nhận việc khảo, chưa nhận một công trình đường, càng chưa hứa vì mương Bạch Tảo chạy được mà đổi phương án gom mạch ở những nơi khác.
Khoản ứng được người giữ quỹ giao sau khi phạm vi nhận xong, có phiếu riêng. Tạ Duy đếm đủ hai trăm năm mươi, cộng tiền cá nhân còn mười lăm thành hai trăm sáu mươi lăm đang giữ, trong đó anh phải dành cho công và ăn ở đợt khảo. Một trăm năm mươi kế tiếp vẫn chờ bản thực giao, không nằm sẵn trong số có thể chi.
Người giữ kho mở cho anh xem cọc chuẩn của hai hành lang và những bản được phép sao. Tạ Duy chọn dụng cụ cần dùng ngày mai, ghi nhận tình trạng trước khi mang đi. Những ngăn khác còn khóa; quyền một hợp đồng không trải hết tới mọi giấy của Mạch ty.
Ra khỏi kho, anh nghe xưởng phía bến kéo xe gốm qua một khúc lồi. Cả nhóm dừng đỡ thùng, một người chạy tìm tấm kê khác. Con đường ngắn trên bản nằm ngay sau dải mái nhà thấp. Tạ Duy cuộn giấy lại, hẹn sáng mai đi từ bến tới hết chân đồi trước khi dùng một nét liền nối hai mốc của người khác.