Lâm Kỷ tới Trầm Lô sau hai ngày đường, xin xem những mẻ bị hạ phẩm hoặc bỏ trong các lượt nước phải trả sớm. Người quản mẻ không đưa ngay sổ tổng. Ông dẫn anh tới góc kho, nơi từng khay đã được ghi ngày, rồi bảo đếm từ đồ thật trước.
Khay đầu còn nguyên hình, bề mặt nhẵn. Kỷ nhìn tưởng có thể sửa cho dùng ở tải thấp. Người thợ lấy một miếng mẫu từ cùng mẻ ra bẻ ở chỗ thử, vết tách chạy bên trong chứ không theo đường ngoài. Phần nguội không đều khiến nó không được giao theo đơn cũ.
“Bán hạ phẩm được một phần,” ông nói. “Còn phần công không tự hạ theo cho dễ đâu.”
Thợ đã đứng đủ giờ, vật liệu đã vào lò. Mẻ không giao được nghĩa là đợi việc khác bù, hoặc nhận chậm phần công theo mẻ. Kỷ ghi riêng, không chỉ chép giá vật liệu trên sổ.
Một người thợ mở tờ giao hàng, chỉ phần khách còn nhận được ở giá thấp. Ông muốn giữ khoản ấy trong phép tính, dù ghi cả mẻ mất sẽ dễ đòi giờ nước hơn. Kỷ đối dấu trên khay, chia lại số phần đã cứu với phần thật phải bỏ. Khi anh hỏi còn chờ bao lâu mới lấy được công, ông chỉ nói tới mẻ thay, chưa có ngày. Câu trả lời ngắn làm anh thấy rõ khoản chậm trả không chỉ nằm ở một hàng tiền.
Ở khay sau, phần hỏng rõ hơn, cong và rạn mép. Anh đối ngày, thấy có hôm nước đủ tổng lượng nhưng bị ngắt giữa đoạn cần liền. Phương án mỗi bên bớt một giờ của anh chưa phân biệt được giờ ở đầu chuẩn bị với giờ nằm giữa phần nguội.
Người quản mẻ không vì thế chịu cho anh kết luận bến phải nhường hết. Ông chỉ bảo nếu anh muốn đổi lịch, phải nói rõ mẻ nào dời, ai làm lại và phần nào còn giao được. Chữ mất một giờ đã quá nhẹ so với mấy khay trong kho.
Buổi chiều, Kỷ được đứng nhìn một mẻ theo lượt vận hành đã có, không phải xin thêm ca cửa để thử ý mình. Anh mang thước và bản mốc tự đo, chỉ đọc phần nguồn nước ở đầu nhánh dẫn vào gian. Lúc nước đã thu một phần theo lịch, mặt mốc vẫn chưa xuống nhiều, anh báo phần nguội có lẽ còn đủ.
Người thợ trong gian không làm theo lời báo ấy. Ông đang nhìn mốc phía mẻ và dấu nhiệt bên trong, yêu cầu Kỷ tới đối ngay.
Anh vừa bước qua cửa gian đã nhận ra chỗ mình bỏ thiếu. Nguồn nước còn mức không có nghĩa dòng nguội đi qua vật liệu vẫn giữ cùng cách. Anh đã lấy chỗ dễ nhìn từ ngoài làm đại diện cho phần đang làm việc bên trong.
Mẻ được xử lý theo người chịu trách nhiệm cũ, không chuyển sang phép tính chưa được kiểm của anh. Kỷ đứng cạnh, ghi thứ tự mốc đổi và lúc mình biết lời báo sai. Trong tay anh còn nhớ một nhịp rung đều ở chỗ nguồn, rõ tới mức vài hơi thở trước anh đã tin nó đủ.
Cuối lượt, anh kiểm với người thợ phần nào được giữ, phần nào phải hạ phẩm. Có một phần mép không đạt chuẩn. Ông ghi nó vào đúng mẻ hôm nay, không gom thêm vào số xấu để thắng cuộc bàn nước. Kỷ ký xác nhận phần đã tận mắt xem, chừa các mẻ chỉ được đọc sổ ở cột khác.
Tới tối, thư Tri Vi gửi từ bến được người mang hàng đưa lên. Anh đọc hai cột giờ rời và giờ báo về, thấy dấu đủ chuyến nằm trước một đêm ngủ lại. Người phía dưới cũng đã làm việc đủ mà công không tăng theo phần chờ.
Kỷ ngồi trước hai tập giấy khá lâu. Anh từng nghĩ chỉ cần cả hai cùng đo, chuyện lịch sẽ tự tìm được đáp án sáng sủa. Bây giờ đồ hỏng trong kho không khiến đêm ngoài bến bớt tối, còn khoản cơm người chèo trả cũng không làm các mẻ rạn thành thứ giao được.
Sáng sau, anh hỏi nhóm thợ giờ nào có thể đổi mà ít phá mẻ nhất. Có người chỉ đoạn chuẩn bị, có người nhận dời công nhưng muốn báo trước đủ lâu để thu xếp việc nhà. Một người khác từ chối ca muộn vì đường về xa. Kỷ ghi cả lời từ chối, không tự gộp thành đội có thể linh động.
Hà Uẩn xem bản đếm, bảo giữ những phần bất lợi cho môn nếu chúng đúng, nhưng đừng đưa cấu hình mẻ ra ngoài khi chỉ cần chứng minh giờ thiệt. Kỷ tách bảng tổn thất khỏi chi tiết nghề, rồi xin phép đem một miếng mẫu hạ phẩm đã ghi nguồn xuống buổi bàn.
Người quản mẻ cho anh mượn, dặn phải trả lại đúng khay. Đó vẫn là mẫu đối việc giao hàng, không phải đồ bỏ để ai mang đi lúc nào cũng được. Kỷ bọc kỹ, ghi việc hoàn trả cùng ngày mẻ, cất vào hòm trên hai lõi di động chưa dùng.
Trước khi rời môn, anh quay lại chỗ mốc nguồn đứng thêm một lúc. Tiếng rung đều vẫn còn, anh có thể nhận ra nó giữa tiếng thợ nói. Anh ghi lên mép bản hình vị trí phía mẻ phải đối thêm, rồi xóa dấu đạt đã viết sớm lúc chiều.
Sau hai ngày về trạm, miếng mẫu vẫn nằm nguyên trong gói. Kỷ đặt nó lên bàn cạnh thư bến, đem con số từng mẻ tới người giữ cửa trước khi xin lại một giờ nước cho môn mình.