Đò cập trạm lúc nắng đã nghiêng qua mái bếp. Từ cầu ván lên nhà trực có hai lối: một lối vào buồng sổ, một lối men theo dây vịn tới chân đèn. Người quản trạm đón lấy giấy của Kha, xem dấu rồi chỉ vào buồng ngủ.
“Đồ để đó. Ăn xong ta chỉ cách nạp bấc.”
Kha nhìn ngọn đèn trên trụ. Ánh sáng đang đều, tuy yếu, mặt kính có vết lau ngang chưa sạch. Dưới nó là sàn gỗ ôm quanh thân trụ, thấp hơn nhà trực một quãng. Hắn hỏi lối xuống.
“Tới giờ hãy xuống. Giờ đèn ít tải, xem cũng thế.”
“Vậy càng dễ nhìn chỗ hỏng.”
Người quản trạm không vui, nhưng vẫn lấy chìa khóa. Kha gửi túi vải vào buồng, mang theo bản giấy đã ký. Trong buồng có một giường tre, chăn phơi chưa khô hẳn và cửa sổ nhìn về Hạ Lau. Hắn chưa mở tay nải, sợ vừa bày đồ ra đã bị kéo vào ca mà không kịp xem gì.
Lối xuống chỉ rộng bằng hai bàn chân. Mỗi bậc có vệt muối khô, cạnh bậc bị giày mòn tròn. Kha buộc dây ngang hông, kéo thử móc sắt hai lần rồi mới bước. Người quản trạm ở trên giục hắn đừng mất cả buổi vì sợi dây.
“Nếu móc bung, ông phải tìm thêm người.”
“Móc ấy dùng mấy năm rồi.”
Kha không đáp. Chính những thứ đã dùng mấy năm mới cần nhìn kỹ trước khi dựa cả người vào.
Đèn có hai hốc bấc. Hốc chính đang đỏ, hốc phụ đóng nắp đồng xỉn. Dưới hộp đèn, một đường dẫn khí ôm quanh trụ, chia ra hai rãnh vào lõi. Kha từng sửa chuông luồng nên nhận ra chỗ cho người trực truyền linh khí; phần còn lại hắn phải hỏi. Quản trạm chỉ mỗi rãnh một lượt, nói khi ánh sáng thấp thì nạp thêm, đừng để tàu gọi lên mới làm.
“Lúc đổi triều cũng thế?”
“Lúc ấy đèn hay chập chờn. Ai trực chẳng biết.”
Kha ngẩng lên. Trong giấy giao việc không có chữ nào về chập chờn lúc đổi triều. Người quản trạm tránh mắt hắn, mở hộp để chứng minh lõi vẫn mới.
“Có tắt hẳn không?”
“Đôi khi. Nạp lại là lên.”
“Người giao việc bảo chỉ cần biết giữ bấc.”
“Ngươi muốn tăng công thì nói thẳng. Giá đã định, ta không sửa được.”
Kha đặt giấy lên tấm gỗ khô cạnh hộp.
Gió luồn qua tay áo làm mép giấy bật lên. Hắn đè tay giữ lại, nhìn từ hộp đèn xuống mặt nước đang lùi khỏi chân trụ. Khoảng cách ấy ở trên bờ dễ khiến người ta tưởng mình còn nhiều thời gian. Đứng dưới sàn, hắn chỉ cần cúi thấp là đã nghe nước vỗ ngay sau gáy.
“Tôi muốn ông ghi giờ hay tắt và tình trạng này. Công có cao hơn cũng không giúp tôi tìm đèn trong tối.”
Quản trạm đứng im, rồi lấy than ghi một dấu lên thành hộp, chỉ mốc con nước tối. Ông ta nói còn tùy gió. Kha bắt ông ghi vào tờ bàn giao, giữ bản của mình bên cạnh để đối chiếu. Hắn không biết ông giấu vì sợ mất người hay thực sự coi đó là chuyện nhỏ; hắn chỉ biết tối nay người đứng ở đây là mình.
Một luồng nóng phả lên dưới cổ áo. Kha tưởng do hộp bấc mở, nhưng khi đóng nắp lại, hơi nóng vẫn còn. Hắn quỳ xuống, đưa tay qua khe sàn. Đầu ngón tay chạm phải lớp bồ hóng ẩm.
“Dưới này có chỗ thoát khói chứ?”
“Có. Ở mặt sau trụ. Đừng tháo sàn, nước lên rất nhanh.”
Kha nghiêng mặt nhìn. Khoảng dưới sàn tối, chật và hắt mùi dầu khét. Một làn khói mỏng bò ngang trước khi chui lên chỗ bậc xuống. Hắn không thể nhìn tới mặt sau trụ từ vị trí ấy. Dây vịn chỉ cho phép vòng tới một góc, xa hơn phải sang móc khác mà chưa rõ chỗ đặt chân.
Hắn đứng lên, phủi bàn tay đen vào giẻ.
“Khói đang tụ. Cần ghi cả việc này.”
“Chưa ai ngạt ở đây.”
“Tôi không định đợi tới lúc có người ngạt mới ghi.”
Quản trạm giật lấy mẩu than, viết thêm mấy chữ. Nét chữ mạnh đến gãy đầu than. Kha để ông bực, đọc lại rồi mới ký bên dưới. Hắn chưa có cách sửa khói, cũng chưa biết nó có liên quan đến đèn tắt hay không. Ghi nhận chỉ giúp mai khỏi cãi nhau về thứ đã có từ hôm nay.
Trước bữa tối, hắn tập đường lên xuống hai lượt, thử mở nắp hốc phụ trong găng, chuyển tay từ dây vịn sang tay quay. Những việc ấy khiến vai áo hắn dính muối, nhưng tới lúc trời tối, hắn đã biết chỗ nào có thể đặt gối mà không trượt.
Người phụ đèn mang cơm ra. Kha hỏi người giữ trước đâu rồi. Người ấy nhìn về buồng sổ, đáp chỉ biết đã rút khỏi kỳ này. Hắn không hỏi ép.
Khi nước dưới trụ bắt đầu xoáy ngược, ánh đèn run một cái. Kha đang cầm bát, lập tức đặt xuống và xuống sàn. Dưới chân hắn, khói lại bò qua khe ván. Hắn ngồi đúng chỗ đã tập, giữ dây ở phía ngoài cánh tay, rồi đưa linh khí vào rãnh chính. Đêm thử việc của hắn bắt đầu bằng một đốm sáng thấp dần trong hộp kính.