Mảnh gỗ Hữu Phúc tháo ở mép đáy có những vết lõm nối nhau, tròn và sâu hơn dấu mọt trong ván khô. Kha đặt nó gần cửa khoang, ngửi thấy mùi dầu cũ khi nắng làm mặt gỗ ấm lên. Phần thấm dầu kéo thành đường sẫm từ ngoài vào trong, đúng chỗ bị gặm nặng nhất.
“Con ở bùn,” Hữu Phúc nói. “Đáy thấp lại nằm qua lượt nước, nó tìm tới. Đóng gỗ còn mùi ấy vào thì thay xong cũng có thể bị.”
Kha hỏi có cách đuổi không. Ông bảo có người bôi thứ cay, có người rải thuốc quanh bãi, nhưng thân đi qua các lạch thì không thể mong mọi bãi đều đã được dọn sạch cho mình. Muốn sửa chỗ này bền, trước hết phải tìm vật liệu ít dẫn chúng tới, không lấy keo lấp hết những vết răng rồi đếm là ván lành.
Hắn nhìn phần vừa thay đã mất tiền, lo rồi họ sẽ tiếp tục tháo tới lúc không còn gì trong quỹ. Liễu tới xem, hỏi có phải bỏ cả các đầu ván mới không. Hữu Phúc tách mấy tấm khô, chỉ phần nằm sát mép bùn cần đổi; không phải mọi ván trên thuyền đều gặp cùng một điều kiện.
Nhóm mua vật liệu kê tạm và che phần đã mở, ghi hai linh thạch vào chi vận hành sửa chữa. Gỗ tốt cho đoạn đáy vẫn chưa có. Kha không nhận việc khiêng, giúp so dấu các tấm cần giữ, vai thả lỏng theo lời dặn. Hữu Phúc cho hắn lấy những mẩu bỏ để thử mùi, miễn không lẫn trở lại đống dùng.
Ở mép bãi, Kha buộc một mẩu ngấm dầu và một mẩu khô vào khung lưới thấp, đặt xuống cùng độ bùn. Dây đủ kéo từ trên, người đứng bờ không phải lội tìm khi nước đổi. Một thủy thủ phụ giữ, nhìn hắn đánh dấu rồi hỏi liệu tối kéo lên có còn gì không. Kha nói chỉ dùng mẩu bỏ, nếu hết cũng biết phần nào hết trước.
Sáng sau, gỗ dầu có thêm những vết trắng mới ở mép. Trong bùn gần đó còn một con nhỏ thân bẹt, lưng xám, miệng bám vào góc gỗ. Kha kéo khung chậm, nó buông ra rồi lẩn xuống, không chạy theo chân người trên bờ. Mẩu khô cũng có dấu chạm, nhưng không bị khoét cùng mức.
Liễu xem, đề nghị hỏi người từng sửa đáy vùng cạn. Họ không có đủ thời gian ngồi canh từng con, cũng không muốn vì một phép thử nhỏ mà vội tin đã biết mọi mùa. Kha mang hai mẩu tới hàng vật tư, gặp người bán những đoạn gỗ lau già cho thợ vá lạch.
Người ấy lấy một mẩu cho ngửi. Gỗ có mùi khô hơi hăng, khác dầu dính tay ở mảnh cũ. Giá phần tốt cao hơn nhóm có thể lấy ngay, lại không đủ số dài cần dùng. Kha hỏi nguồn, người bán chỉ bãi lau phía nhánh dưới, nói chỗ ấy có người giữ, không phải lau mọc hoang muốn lấy bao nhiêu cũng được.
Hắn xin mua vài mẩu nhỏ để thử trước, tính trong vật liệu đã dành, không đặt cả lô qua lời tả. Người bán cho chọn phần thừa vừa cắt, ghi nơi cung cấp lên giấy. Liễu mang một mẩu hỏi Hữu Phúc, người thợ kiểm thớ rồi mới đồng ý cho thử cùng gỗ dầu.
Hai buổi tiếp, khung dưới bãi được kéo lên từng lượt nước. Phần lau già ít bị gặm, mặt thớ sau ngâm còn chắc. Mẩu dầu tiếp tục mất mép; Kha thôi cố dùng nó làm phần có thể cứu, gói lại để chỉ người giữ bãi lý do họ tìm gỗ khác. Hữu Phúc nhắc phải xem cây lấy có đủ tuổi, mùi một mẩu tốt không khiến mọi thân trong bãi đều dùng được.
Một mẩu bị dòng xoay mặt xuống bùn, lúc kéo lên dấu răng ít hẳn. Người phụ mừng bảo có thể dùng cách bọc dưới như vậy, Kha tháo nó ra nhìn lại vị trí buộc rồi ghi riêng. Mẩu ấy chỉ không lộ cùng mặt để con bùn gặm, chưa phải tự gỗ tốt hơn. Hắn buộc lại, đổi mặt cho đều với những mẩu khác, đợi lượt nước sau. Kết quả tới chậm thêm, nhưng lúc mang cho Hữu Phúc xem, hắn chỉ rõ được tấm nào đã chịu cùng cách ngâm, tấm nào chưa.
Liễu tính đường tới bãi, hỏi nhóm còn đủ người làm ở xưởng không. Họ chia phần việc chờ gỗ, giữ mặt mở khô và tập bộ neo đã sửa bằng tải nhỏ. Kha mang sách hành khí, định tập trong lúc đợi đò, được Hữu Phúc nhắc đặt mẩu gỗ xuống đã, đừng vừa siết tay giữ đồ vừa bảo mình đang nghỉ.
Đò tới bãi lau vào buổi sáng nhiều gió. Kha thấy những thân già đứng xen giữa lớp mới, có lối kéo gỗ và cọc ghi giới hạn cắt. Một người từ chòi giữ bãi ra hỏi họ tới mua gì. Hắn đưa mẩu đã thử, xin xem đúng phần có thể lấy, Liễu đứng bên cất tay khỏi những cây sát đường.
Người giữ bãi nhìn mảnh đáy bị gặm, rồi chỉ lạch bên ngoài đang bít một đoạn. Ông hỏi họ có thuyền và người khơi được việc không. Liễu đáp đang sửa thân nước cạn, nếu đổi công phải đi xem chỗ ấy trước. Người kia đóng cổng bãi, cầm sào dẫn họ xuống lối ven lạch.