Chiều ngày thứ bảy, nước rút xuống dưới vệt muối trên chân trụ. Mẫn vừa tới bằng đò vật tư, chưa kịp ăn đã thấy Kha mang dây ra. Hắn chỉ sơ đồ Sầm Uyên, cho bạn nhìn chỗ móc phía nhà trực, rồi nhờ đứng trên giữ đầu dây. Người phụ đèn ở sàn trước coi hai hốc bấc, không để việc xem khói làm mất người giữ ánh sáng.
Kha xuống từng bậc, chuyển móc đúng chỗ đã tập trên sàn. Mặt sau trụ lạnh và trơn, khác hẳn phía hứng nắng. Hắn chỉ nghiêng người đủ để nhìn dưới mép ván, không thả cả chân xuống nước. Mẫn hỏi dây có cọ cạnh không, hắn đưa tay sờ rồi bảo kéo chậm về phía nhà trực một chút.
Ở đó có một ống gốm chạy vòng dưới hộp đèn. Khớp nối ngoài cùng đọng lớp trắng dày như vỏ hà bám. Kha chọc que vào miệng ống, đầu que chỉ đi được một đốt. Hắn kéo ra, thấy muối và bồ hóng dính thành cục xám. Đặt tay gần mép, hắn hầu như không thấy hơi đi qua; ngược lại, hơi nóng đang phì ra từ một kẽ nứt hướng thẳng vào lòng sàn.
Hắn ra hiệu kéo mình trở lên trước khi soi thêm. Mẫn đỡ đầu dây, người phụ đèn giúp giữ cổ tay. Đứng vững rồi, Kha đưa cục xám cho hai người xem. Mẫn bóp nhẹ, lớp ngoài rời thành vụn muối, bên trong cứng và đen.
“Đường thoát bít rồi,” Mẫn nói. “Khói không ra được nên quay vào dưới này.”
Họ chưa vội mang đi cãi. Mẫn đứng ở phía hộp, nhờ người phụ đèn nạp một lượt ngắn trong khi Kha nhìn qua khe sàn. Làn khói xám hiện ra đúng phía khớp nứt; ngoài cửa thoát chỉ có vài sợi mỏng. Đợi ngắt lượt nạp, hắn mới lấy giẻ ướt chạm thử bên ngoài khớp. Giẻ nóng lên rất nhanh. Kha bỏ tay ra, bảo Mẫn ghi chỗ ấy, đừng dùng bàn tay trần để tìm lại trong bóng tối. Những thứ vừa thấy đủ giải thích vì sao hắn cứ tránh được một chỗ thì khói lại trườn sang chỗ khác.
Kha lấy mảnh gỗ làm dấu, chỉ lên hướng ống. Hắn xuống lần nữa trong cùng lượt nước thấp, chỉ để đo đoạn cần mở, có Mẫn đọc giúp từ trên. Đo xong, họ rút trước khi nước chạm vạch đã định. Một miệng ống tắc không đáng đổi lấy người kẹt dưới sàn.
Quản trạm tới lúc họ trải các mảnh bẩn lên giấy lót. Ông nhìn cục muối rồi bảo thay bấc khô là bớt khói; đèn đã dùng nhiều năm, tháo ống ra lại phải sửa cả vòng. Kha chỉ vết nứt vừa đo, nói thay bấc không làm đường thoát mở ra.
“Tiền vật tư tháng này đã chia rồi,” ông đáp. “Ngươi làm thêm được vài ngày, sửa cho ai?”
Kha nhìn Mẫn. Bạn im, để hắn tự trả lời. Chính hắn cũng đã nghĩ tới câu ấy. Hết kỳ, hắn có thể lấy tiền rồi đi tìm Liễu; người sau sẽ ngồi đúng chỗ hắn đang ngồi, ngạt khói và bị bảo nạp thêm. Còn nếu đèn lại tắt tối nay, hắn vẫn phải xuống giữ.
“Cho tôi thay đoạn hỏng, thông phần còn lại. Tôi lấy một phần lương trả vật tư.”
Quản trạm ngẩng lên ngay.
“Hỏng thêm thì sao?”
“Tôi chịu phần tự tháo làm hỏng, không chịu cả trạm. Cần ông ghi cho phép mở ống, cấp giờ dừng một hốc để làm. Không được tối sửa xong sáng lại bảo tôi tự ý.”
Mẫn xin xem phần ống dẫn lên hai hốc. Kha đợi bạn kiểm xong mới nói chỗ ấy chưa cần đụng, chỉ thay đoạn nứt và làm sạch cửa thoát. Họ tính lại số gốm, dây đai, keo chịu nóng theo vật tư trạm có thể đặt. Ba linh thạch. Với một viên tiền mặt còn trong túi, Kha không thể trả ngay.
“Trừ ba vào lương cuối kỳ,” hắn nói. “Vật tư giao tới phải ghi số. Nếu đủ thì không tính thêm.”
Giấy viết mất gần nửa buổi. Quản trạm muốn gộp cả lỗi đèn cũ vào trách nhiệm người sửa, Kha không ký, đặt tờ bàn giao hôm đầu lên trên. Sau cùng, dòng sửa chỉ ghi phần ống họ mở và những vật tư đã kê. Thời gian làm là lúc nước thấp, có người giữ đèn còn lại. Nếu không xong, hắn vẫn phải trực, không được tự nghỉ ca vì đang chờ keo khô.
Kha ký sau khi Mẫn đọc lại. Ba linh thạch còn chưa nhận công đã đi khỏi phần sẽ được trả. Hắn thấy tiếc, nhất là nghĩ tới những ngày có thể dùng nó đợi việc. Nhưng đưa tờ giấy vào áo xong, hắn thấy mình có thể bắt đầu, thay vì cứ né làn khói mỗi lần gió quẩn.
Mẫn giúp đánh dấu khớp được tháo, rồi nói ngày kia có thể sang thêm một buổi. Kha ghi đúng buổi ấy, không kéo thành cả ngày. Hắn cần một cách giữ dây khỏi trượt khi người ngồi làm đưa lực ra ngoài; móc đang có đủ giữ thân, chưa đủ giữ cả đoạn ống và giá tạm cùng lúc.
Đò đưa Mẫn về trước khi nước đổi. Kha ở lại thu cục muối vào hộp, giữ đoạn que đo bên cạnh. Vật tư phải chờ chuyến sau, đường thoát chưa thông. Tối đó khói vẫn lên. Hắn trực như cũ, nhưng lần này biết chính xác dưới sàn có chỗ nào đang bít, và trong áo đã có giấy cho phép mình sửa nó.