Sáng ngày thứ sáu, một chiếc thuyền chở vải ghé Gió Ngược lấy dấu đã qua khúc rẽ. Kha đang giặt khăn dưới cầu, nghe người trên boong nói thiếu một tay giữ mũi. Người cũ ngã bệnh, chuyến trở về lại phải qua đoạn có cọc chìm. Hắn vắt khăn, hỏi họ cần người vào lúc nào.
“Qua kỳ nước tới. Chừng bảy hôm nữa.”
Kỳ đèn của hắn vừa đủ hết trước lúc ấy. Kha đặt khăn lên dây phơi rồi leo lên cầu, hỏi thuyền trưởng. Ông ta ngồi cạnh cửa khoang, đang đếm từng tấm thẻ hàng. Chỗ boong trước có một cuộn dây đã buộc gọn, cạnh đó là khoảng trống người đứng điều mũi. Kha từng đứng như vậy trên nhiều chuyến, chỉ nhìn mép ván cũng nhớ cách dồn chân lúc nước ép ngang.
“Tôi có thể giữ mũi dưới quyền ông. Chưa tự dẫn chuyến.”
Thuyền trưởng bảo đưa thẻ. Kha đưa, không giấu mặt sau. Ông đọc kỹ, ngước nhìn rồi hỏi có phải người quay thuyền giữa chuyến năm trước không. Hắn đáp phải. Một thủy thủ đứng gần dừng cuốn dây, nhưng thuyền trưởng không nhìn người ấy.
“Ta cần thẻ còn quyền.”
“Việc dưới người có bằng, thẻ này vẫn cho phép.”
“Đúng. Nhưng chuyến này chở vải kỵ nước, qua cửa hẹp có lúc người cầm lái không thấy hết mũi. Hợp đồng của ta đòi người đứng đó đủ bằng để nhận việc khi ta sang lái phụ. Ta không ký ngươi vào rồi ghi tên người khác.”
Kha nhìn xuống mép thẻ. Không có điều gì vô lý trong lời ấy. Hắn vẫn thấy giận vì chỉ thiếu một dòng quyền mà mọi đoạn luồng từng đi đều thành vô dụng. Ông ta còn chưa hỏi hắn chỉnh đèn tối qua ra sao, liệu hắn đọc được nước quanh cọc thế nào.
“Tôi đã dẫn khúc ấy trước đây.”
“Ta tin ngươi biết. Ta cũng chưa bảo ngươi không biết nghề.”
Thuyền trưởng trả thẻ, tách hai tấm hàng bị ẩm ra khỏi chồng. Ông gọi thủy thủ đổi chỗ xếp, đặt chúng gần cửa khoang hơn để kiểm trước khi rời trạm. Kha đứng nhìn người ta làm, nghe câu mình định nói đang dâng tới miệng: lúc ấy nếu không quay, Mẫn đã chết.
Nhưng người trước mặt không ở trên thuyền ngày ấy. Ông ta phải đưa số hàng vừa đếm tới nơi và đưa thủy thủ của mình trở về. Kha có thể kể chuyện cứu Mẫn cho cả cầu nghe, cũng không biến thẻ đình quyền thành tấm bằng hợp với chuyến vải.
Hắn cất thẻ.
“Nếu cần người đọc dấu ở trạm, tôi vẫn có thể chỉ chỗ cọc đổi sau mùa vừa rồi.”
Thuyền trưởng hỏi một chỗ ở nhánh trong. Kha lấy que chỉ trên vệt nước dọc thành cầu, nói bãi đã nhô gần phía trái, chừa mũi về bên có hai cọc. Ông ta cho người ghi, cảm ơn hắn, rồi nói riêng chuyện thuê lần này vẫn không được.
“Tôi hiểu.”
Kha không rõ mình đã hiểu hết hay chỉ biết không nên cãi thêm. Hắn bước xuống cầu, lấy khăn đã thôi nhỏ nước. Thuyền rời đi lúc người trong bếp gọi ăn, chỗ đứng điều mũi vẫn trống trong đoạn nước gần trạm. Ra khỏi khúc dễ, họ phải tìm đúng người cho chuyến sau. Việc ấy không vì hắn tiếc mà nhẹ đi.
Sau bữa sáng, quản trạm hỏi hắn có bỏ đèn theo thuyền không. Kha nghe ra giọng nghi ngờ, suýt đáp rằng một chiếc đèn khói om cũng chẳng đáng để ai giữ. Hắn nuốt câu ấy, nói mình còn kỳ trực. Người quản trạm nhắc giờ đổi người, không hỏi tiếp chuyện trên boong.
Kha đem hộp kiểm xuống nền đất, nhưng nhìn nó một lúc rồi cất. Hắn đang bực, không muốn lấy lần tập hỏng làm thêm một cớ để giận. Hắn đi ngủ đúng lượt, tới chiều trở ra chuẩn bị bấc và đọc mức nước. Việc quen tay dần kéo đầu óc hắn ra khỏi hình ảnh khoảng boong trống.
Lúc đèn chính tụt, hắn chuyển sang hốc phụ, theo vệt sáng trên đồng. Không có sương, cọc rẽ hiện rõ hơn đêm trước. Hắn không cần tăng sáng, chỉ giữ đều qua vài đợt sóng. Khói dưới sàn lại tràn lên ở phía bậc xuống; hắn phải nghiêng đầu tránh, làm tay chậm mất một nhịp.
Người phụ đèn đỡ hộ cửa hộp. Kha lùi ra lấy hơi, ho đến đau ngực. Trên boong thuyền vải, hắn đã nghĩ người ta không chịu nhìn phần nghề mình có. Còn ở đây, thứ đang cản việc thì nằm ngay dưới chân, hắn nhìn thấy từ hôm đầu mà vẫn chưa chạm được tới.
Hắn nhấc miếng giẻ bịt khe ván lên, thấy mặt dưới đen ướt còn mặt trên mới chỉ lấm tấm. Kha định nhét lại để khói khỏi lên chỗ ngồi, nhưng rồi đem nó ra ngoài hẳn. Bịt khe này chỉ đẩy khói sang khe khác, biết đâu còn giữ thêm hơi nóng ngay dưới hộp đèn. Hắn để chỗ ấy trống, đánh dấu bằng than để lúc trời sáng nhìn lại.
Hắn hỏi ngày mai con nước thấp vào giờ nào. Người phụ trạm trả lời rồi hỏi hắn định xuống thật à. Kha lấy sơ đồ của Sầm Uyên, mở trên chỗ gỗ khô, chỉ đầu móc cần người giữ. Trước hết, hắn cần tìm cho ra khói đang mắc ở đâu. Tấm thẻ trên boong kia chưa đổi được, nhưng phần ca đã nhận vẫn còn phải làm cho tới nơi.