Người bến dưới đặt hai cọc cũ lên bản vẽ, chỉ phần vệt xanh đen nơi nước mùa thấp thường chạm. Nếu mở rộng toàn đoạn theo dấu người giữ bãi, bờ giữ vũng cá sẽ bị cắt một đầu. Bè gỗ đi dễ hơn, nhưng mấy hộ ở đây mất chỗ gom cá khi nước rút.
Liễu hỏi có lối nào chỉ đưa bè nhỏ qua mà giữ được phần bờ ấy không. Một người coi lưới đứng dậy, bảo theo ra nhìn tận nơi, đừng ngồi trên ván vẽ rồi tưởng mọi rãnh nối với nhau đều giống. Kha cuộn giấy, đi phía sau, mang sào và phần ghi gỗ cần.
Lối người ấy chỉ hẹp hơn, có dải đất cứng ngăn vũng với dòng chính. Chỉ cần lấy rễ bít ở cửa ngoài và hạ một đoạn bùn, bè nhỏ có thể qua theo từng lượt nước. Nó không đủ cho bè lớn người giữ bãi định kéo, việc sẽ chậm hơn và phải chia gỗ thành nhiều chuyến.
Kha thử sào ở mấy điểm, thấy đường ấy làm được bằng nhóm đang có. Hắn cũng nhìn số thân trên bản đổi, hiểu người giữ bãi sẽ không trả nguyên phần cho việc nhỏ hơn. Họ đã tốn mấy ngày chọn mẫu, hỏi nguồn và đưa người tới; bớt gỗ tức là phải bỏ thêm phần định sửa cho rộng.
Liễu không trả lời thay nhóm ngay. Nàng nhờ người bến đánh dấu chỗ bờ phải giữ, rồi quay lại gặp người giữ bãi. Ông nghe, tới xem cùng, đếm những đoạn sẽ còn chặn bè lớn. Ông chấp nhận lối nhỏ nếu nhóm nhận dọn đúng phần đã vạch, nhưng số gỗ đổi phải giảm.
“Ta vẫn phải chia bè ra,” ông nói. “Phần công ấy còn ở bên ta.”
Họ ngồi ngay trên bờ khô tính lại. Kha chỉ những tấm cần thay dưới đáy, xin chọn số thân dài đủ ghép thay vì nhận nhiều đoạn ngắn. Người giữ bãi đổi danh sách, bớt phần cây nhưng cho xem đúng những thân có thớ tốt hơn. Liễu gửi bản kích thước về xưởng để Hữu Phúc xác nhận đủ dùng trước khi nhóm đào.
Qua ngày sau, lời thợ trả tới: đủ vá phần chạm bùn và mép ngăn đã mở, không còn dư cho sàn phụ ngoài kế hoạch. Kha gấp bản, chấp nhận bỏ sàn ấy. Hắn muốn có đường đi rộng hơn cho người trên thuyền, nhưng bây giờ không thể lấy phần cá của bến dưới đổi lấy tấm ván mình chưa thật cần.
Ngày thứ sáu mươi sáu, nhóm bắt đầu khơi đoạn nhỏ. Người bến và người bãi cùng đứng các mốc, chỉ chỗ bùn được đem lên. Liễu chia người đào và chuyển, Kha đọc vạch nước, buộc dây giữ những rễ kéo ra để chúng không trôi xuống mắc vào lưới. Hắn làm phần nhẹ, thả vai giữa các lượt chứ không cố theo sức người đang kéo rễ.
Một khối rễ lớn bật chậm hơn dự tính. Người giữ đầu dây đề nghị cắt rộng bờ lấy chỗ lật, người coi lưới liền bước tới chặn mốc. Kha xuống xem, nhận ra có thể chẻ riêng một nhánh rễ từ phía ngoài rồi kéo từng phần, mất thêm công nhưng giữ được đất. Liễu đổi dụng cụ, cho cả nhóm nghỉ uống nước trước lượt ấy.
Đến chiều, nước qua cửa nhỏ, không lao thành một dòng khoét bờ. Người bến thả giỏ ở chỗ cũ kiểm, người bãi kéo thử một bó gỗ bằng bè nhỏ. Bè đi chậm, phải chỉnh mũi hai lần nhưng qua được. Họ giữ dấu theo dõi thêm lượt nước sau rồi mới ký xong phần công.
Ba linh thạch chi người và vật tư các lượt chờ, khơi, đưa gỗ được ghi vào sổ vận hành. Gỗ đổi không được ghi thành tiền mới vào quỹ. Những người nhận công ngày lĩnh đúng phần, người giữ lại phần chia xem lại giờ làm rồi mới ký. Kha giữ bản người bến và người bãi cùng xác nhận mốc đã làm.
Hữu Phúc tới chọn gỗ trong lượt giao ngày thứ sáu mươi bảy. Ông bỏ một cây mặt ngoài đẹp mà chân rỗng, đổi đúng thân khác đã đánh dấu trong phần được lấy. Người giữ bãi đếm từng thân, chỉ cho cắt, rồi cùng người của mình chia bè nhỏ đưa qua lối mới. Cổng phần bãi còn lại lại được đóng.
Lượt bó đầu bị chênh về một phía, gỗ xoay làm dây cọ vào mép bờ vừa giữ. Kha gọi dừng, cùng người bãi đổi thân nặng vào giữa. Người giữ bãi không giục, đứng coi tới khi bó đi thẳng mới cho kéo tiếp. Phần lạch nhỏ buộc ai cũng làm chậm hơn lúc chỉ nhìn dải đất bít, nhưng khi bè thứ hai qua, người trên bờ đã biết đặt sào ở chỗ nào mà không cần đạp xuống mốc giữ cá.
Trước khi họ đi, người bến dưới đưa Kha một bản vạch nước cũ ở đầu nhánh dẫn về Sậy Trắng. Ông bảo nếu sau này khảo lạch ấy thì ghé hỏi người đang dùng, bản này chỉ giúp tìm chỗ bắt đầu. Kha cất vào túi khô, ghi ở ngoài ai đưa để tới khi cần còn biết quay lại.
Liễu gọi nhận đầu dây bè gỗ. Kha đứng trên bờ lành, cùng người coi lưới giữ cho bó cuối không quệt vào cọc cá. Qua được cửa, người kia nhấc sào chào rồi quay lại thả giỏ. Kha cuốn phần dây thừa, bước theo bè về phía đò đang chờ ngoài nhánh rộng.